2026 жылғы жаңа Салық кодексі және 1С жаңартулары: Бухгалтер неге дайын болуы керек?
Кіріспе: Салық жүйесіндегі үлкен өзгерістер кезеңі
2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап Қазақстан Республикасының салық жүйесінде жаңа дәуір басталады — күшіне № 214-VIII жаңа Салық кодексі енеді. Бұл жай ғана заңнамалық түзету емес, салық ставкаларының өсуін, есепке алудың жаңа қағидаларын және 1С бағдарламаларындағы техникалық алгоритмдердің толық қайта қаралуын білдіретін ауқымды реформа. 1С:Кәсіпорын жүйесінің соңғы жаңартулары бұл өзгерістерді қазірдің өзінде қамтиды. Бухгалтер үшін басты міндет — есептілік кезеңінің стрессіне жол бермей, бағдарлама параметрлерін алдын ала баптау және жаңа талаптарға бейімделу.
2026 жылғы негізгі салықтық көрсеткіштер мен ставкалар
Жаңа Салық кодексіне сәйкес 2026 жылы қолданылатын негізгі есептік көрсеткіштер мен ставкалар төмендегі кестеде көрсетілген:| Көрсеткіш атауы | Мәні (2026 жыл) || ------ | ------ || Айлық есептік көрсеткіш (АЕК) | 4 325 теңге || ҚҚС (НДС) базалық ставкасы | 16% || ҚҚС бойынша міндетті тіркеу шегі | 10 000 АЕК (43 250 000 теңге) || ИПН бойынша стандартты шегерім | айына 30 АЕК (129 750 теңге) || Әлеуметтік аударымдар (СО) | 5% (бірыңғай төлем құрамында 4,5% ) || МЗПЖ (OPVR) | 3,5% |
Маңызды: 2026 жылдан бастап бұрынғы 12% ҚҚС ставкасы күшін жойды . Барлық жаңа шот-фактуралар мен салық регистрлері тек 16% ставкасымен жүргізілуі тиіс.
1С бағдарламаларындағы маңызды техникалық жаңартулар (3.0.73.1, 1.0.42.3, 2.4.5.21 нұсқалары)
Бағдарламаның жаңа нұсқаларында (мысалы, Бухгалтерия 3.0.73.1, Мемлекеттік мекемелер үшін жалақы 1.0.42.3 немесе Кешенді автоматтандыру 2.4.5.21) келесі маңызды техникалық өзгерістер іске асырылды:
- Валюта атауын ресми түрде өзгерту: 2026 жылғы 15 наурыздағы референдум нәтижесінде (ҚР Конституциясының 2-бабы, 6-тармағы) «тенге» атауы « теңге » (қазақтың «ң» әрпімен) болып бекітілді. Бағдарламаның параметрлерінде бұл атау қазірдің өзінде фиксацияланған . Енді шоттар, актілер және накладнойлар сияқты барлық баспа формаларында валюта атауы автоматты түрде дұрыс орфографиямен шығады.
- Өндірістік күнтізбе және жұмыс уақытының балансы: № 306-VIII Заңға сәйкес, Конституция күні 30 тамыздан 15 наурызға ауыстырылды. Бұл өзгеріс әсіресе 1.0.42.3 (Мемлекеттік мекемелер үшін жалақы) және 2.4.5.21 (КА) нұсқаларында жалақыны дұрыс есептеу үшін өте маңызды.
- Ұлттық тауарлар каталогы (ҰТК/NKT) және ЭШФ: Электрондық шот-фактуралар мен ТІЖҚ (СНТ) құжаттарының G бөлімінде «Дубликат кодтарды ауыстыру» (Заменить дубликаты кодов) атты жаңа команда пайда болды. Ол деактивацияланған немесе қате кодтарды бірден, топтық түрде (bulk action) өзекті мәндерге ауыстыруға мүмкіндік береді.
ҚҚС (НДС) есебі және 300.00-формадағы жаңалықтар
Жаңа Салық кодексінің 480 және 482-баптарына сәйкес, ҚҚС-ты есепке жатқызу (зачёт) процесі айтарлықтай күрделенді.
ҚҚС-ты есепке жатқызудың жаңа талаптары
Салық төлеуші декларация тапсырғанға дейін ЭШФ ақпараттық жүйесінде ҚҚС-ты есепке алуды тану туралы міндетті белгі (отметка о признании НДС в зачёт) қоюы керек. Бұл белгісіз сома декларацияға енбейді.
300.04 қосымшасы және импорт (427, 428-баптар)
Егер тауарлар импортталып, ҚҚС есепке жатқызу әдісімен төленсе, 300.04 қосымшасы толтырылады. Мұнда тауарлар 10 санат бойынша жіктелуі тиіс:
- I — Жабдықтар; II — Ауыл шаруашылығы техникасы; III — Жүк көліктері; IV — Ұшақтар мен тікұшақтар; V — Локомотивтер мен вагондар; VI — Теңіз кемелері; VII — Қосалқы бөлшектер; VIII — Пестицидтер; IX — Асыл тұқымды мал; X — Ірі қара мал.Бұл қосымшаның қорытындылары негізгі 300.00 формасының 300.00.011 және 300.00.029 жолдарына автоматты түрде ауысуы тиіс.
ҚҚС-ты есепке жатқызуға БОЛМАЙТЫН жағдайлар (482-бап):
1. Мәміле бойынша қолма-қол ақшамен төлем жасау 1 000 АЕК-тен (4 325 000 теңге) асса.
2. Электрондық формат міндетті бола тұра, шот-фактура қағаз жүзінде жазылса.
3. Шот-фактурада ЭЦҚ (электрондық цифрлық қолтаңба) болмаса немесе БИН/ИИН қате көрсетілсе.
Бухгалтерге арналған іс-қимыл жоспары (Чек-лист)
1С бағдарламасын жаңартқаннан кейін (3.0.73.1, 1.0.42.3 немесе 2.4.5.21 нұсқаларына дейін) келесі қадамдарды орындаңыз:
1. Өндірістік күнтізбені жаңарту: Жалақыны есептемес бұрын 15 наурыздың мереке күні ретінде белгіленгенін және жұмыс уақыты балансының дұрыстығын тексеріңіз.
2. Салық регистрлерін баптау: Салық ставкаларын тексеріңіз (ҚҚС — 16%, СО — 5%, ИПН шегерімі — 30 АЕК).
3. ҰТК (NKT) кодтарын өңдеу: «Күшін жойған ҰТК кодтарын тексеру» өңдеуін іске қосып, ЭШФ жібермес бұрын дубликаттарды ауыстырыңыз.
4. Валюталық бақылау: «Контрагенттермен шарттар» (Договоры с контрагентами) анықтамалығының «Валюталық бақылау» бөлімінде «Тіркеу нөмірі берілген күн» (Дата присвоения) реквизитін толтырыңыз. Бұл 328.00 формасын дұрыс қалыптастыру үшін қажет.
5. Баспа формаларының аудитті: Шоттар мен актілерде «теңге» сөзінің дұрыс жазылуын және 16% ставкасының көрінуін тексеріңіз.
Қорытынды: Жаңа кезеңге сенімді қадам
2026 жылғы жаңа Салық кодексі бухгалтерлік есепті автоматтандырудың жаңа деңгейін талап етеді. 1С:Бухгалтерия (3.0.73.1) және 1С:Кешенді автоматтандыру (2.4.5.21) бағдарламалары бұл өзгерістерді толық қолдайды. Салық мөлшерлемелерінің өсуі мен жаңа декларациялау ережелеріне қарамастан, уақтылы жаңартылған жүйе сіздің жұмысыңыздың заңдылығы мен дәлдігіне кепіл болады. Қаңтар айын күтпей, бағдарлама параметрлерін қазірден бастап тексеріңіз — жаңа кезеңге дайындық бүгіннен басталады.