2026 жылғы жаңа салық нормалары (әлеуметтік салықты есептеудің өзгеруі, ИПН бойынша 30 АЕК шегерімі) жалақы есептеуді күрделендіреді. «1С:ЗУП» қателіктерді азайту және заңнама талаптарын сақтау үшін қажет. Базалық және кәсіби нұсқалардың функционалдық айырмашылығын ескеріп таңдау маңызды тексеруді қажет етеді.
2026 жылға арналған салықтар мен жарналардың мөлшерлемелері
№214-VIII Салық кодексіне сәйкес негізгі көрсеткіштер мен ставкалар:
| Төлем түрі | Мөлшерлеме | Ерекшелік / Шектеу |
|---|---|---|
| ИПН (жеке табыс салығы) | 10% | Стандартты шегерім – 30 АЕК (129 750 тг). |
| ОПВ (міндетті зейнетақы жарналары) | 10% | Қызметкердің табысынан ұсталады. |
| ОПВР (жұмыс берушінің зейнетақы жарналары) | 3,5% | Жұмыс берушінің өз қаражаты есебінен. |
| СО (әлеуметтік аударымдар) | 5% | Жұмыс беруші есебінен төленеді. |
| СН (әлеуметтік салық) | 6% | МАҢЫЗДЫ: СО сомасына азайтылмайды. |
| ВОСМС (медициналық сақтандыру жарналары) | 2% | Есептеу базасының шегі – 20 ЕТЖ (1 700 000 тг). |
| ООСМС (медициналық сақтандыру аударымдары) | 3% | Есептеу базасының шегі – 40 ЕТЖ (3 400 000 тг). |
2026 жылға бекітілген көрсеткіштер: АЕК – 4 325 теңге, ЕТЖ – 85 000 теңге.
2026 жылғы есеп айырысу ерекшеліктері
№214-VIII Салық кодексі (18.07.2025 ж.) жалақы есептеу алгоритмін түбегейлі өзгертті. Бұрын бухгалтерлер үйреніп қалған «Әлеуметтік салықты әлеуметтік аударымдарға азайту» механизмі енді жоқ. Бұл дегеніміз – жұмыс берушінің салық жүктемесі артады және есептеу кезінде қателесу қаупі жоғарылайды.
Қолмен есептеудің қиындығы
Егер бұрын ИПН есептегенде 14 АЕК шегерімін қолдануға дағдылансақ, енді бұл көрсеткіш 30 АЕК-ке (129 750 теңгеге) дейін өсті. Бұл қызметкерлер үшін тиімді болғанымен, бухгалтер үшін есептеудің әрбір кезеңін мұқият тексеруді талап етеді.
Әсіресе, оңайтылған режимдегі кәсіпкерлер үшін «Бірыңғай төлем» (ставки 24,8%) механизмін қолдану кезінде әрбір құрамдас бөлікті (ИПН үлесі 7,3%, СО үлесі 18,1%) дұрыс бөлу өте маңызды.
Осындай күрделі кезеңде «1С:Зарплата и управление персоналом» (ЗУП) бағдарламасынсыз жұмыс істеу – «көзіңді жұмып, жардың шетінде жүрумен» тең.
Бағдарлама нұсқалары және таңдау критерийлері
Таңдау жасамас бұрын мына айырмашылықтарға назар аударыңыз:
- Базалық нұсқа: Бұл нұсқа шағын кәсіпорындарға, бір бухгалтері бар және тек бір заңды тұлғаның есебін жүргізетін мекемелерге қолайлы. Мұнда бағдарламаны кәсіпорынның ерекшеліктеріне қарай өзгерту (кастомизациялау) мүмкіндігі жоқ.
- Кәсіби (ПРОФ) нұсқа: Егер сіздің компанияңыз бірнеше филиалдан тұрса немесе бір базада бірнеше компанияның есебін жүргізу қажет болса, бұл – ең тиімді шешім. Көп пайдаланушының бір мезгілде жұмыс істеуіне мүмкіндік береді және күрделі еңбек жағдайларын (вахталық әдіс, түрлі үстемеақылар) есептеуге икемді.
- КОРП нұсқасы: Ірі холдингтер мен кадрлық саясаты өте күрделі мекемелерге арналған.
Практикалық мысал (2026 жылғы көрсеткіштермен)
Қызметкердің жалақысы 250 000 теңге делік.
Ұсталымдар:
- ОПВ (10%): 25 000 тг.
- ВОСМС (2%): 5 000 тг.
ИПН есептеу:
(250 000 - 25 000 - 5 000 - 129 750 (30 АЕК)) × 10% = 9 025 тг
Қолға тиетін сома: 210 975 тг.
Жұмыс берушінің шығындары (2026 ж. жаңа ережемен):
- СН (6%): 15 000 тг. (Назар аударыңыз! Бұл сома енді азайтылмайды, бұл – бюджетке толық төленетін таза шығын).
- СО (5%): 12 500 тг.
- ОПВР (3,5%): 8 750 тг.
- ООСМС (3%): 7 500 тг.
Барлығы жұмыс беруші қосымша төлейді: 43 750 тг.
Бұл мысалдан көріп отырғанымыздай, әлеуметтік салықтың есептелу принципі жұмыс берушінің шығынын айтарлықтай арттырды. Мұндай нәзік тұстарды қолмен есептегенде қателесу – айыппұлдарға соқтыруы мүмкін.
Еңбек қатынастары және автоматтандыру
2026 жылы тек салық емес, еңбек заңнамасының сақталуы да қатаң бақылауда болады. Еңбек кодексіне сәйкес, жұмыс беруші еңбек жағдайларын өзгертпек болса (мысалы, жалақы төлеу жүйесін немесе жұмыс уақытын), қызметкерге кемінде 15 күнтізбелік күн бұрын жазбаша хабарлама беруі тиіс.
Маңызды заңнамалық ескерту: Егер қызметкер жаңа еңбек жағдайларында жұмыс істеуден бас тартса, еңбек шарты Еңбек кодексінің 58-бабы 1-тармағының 2-тармақшасы бойынша тоқтатылады.
«1С:ЗУП» бағдарламасы қалай көмектеседі
- Мерзімді бақылау: 15 күндік мерзімді бағдарлама автоматты түрде есептеп, хабарламаның уақытылы берілуін қадағалайды.
- Құжаттарды автоматтандыру: Жұмыс жағдайының өзгеруіне байланысты қосымша келісімдер мен бұйрықтарды қатесіз дайындауға мүмкіндік береді.
- Реорганизация: Компания атауы өзгергенде немесе меншік иесі ауысқанда, еңбек қатынастарының үзілмейтінін (ТК РК талабы) ескере отырып, деректерді жаппай өңдеуге жағдай жасайды.
Типичные ошибки
- Ескі әдіспен Әлеуметтік салықты (СН) азайту: 2026 жылдан бастап бұл – өрескел қате. СН енді СО-ға азайтылмайды.
- 15 күндік хабарлау мерзімін сақтамау: Еңбек жағдайы өзгергенде хабарламаны кеш беру сотта жұмыс берушінің жеңілуіне және қызметкерді жұмысқа қайта тұрғызуына әкеп соғады.
- ИПН шегерімін қате қолдану: 30 АЕК-тік жаңа шегерімді (129 750 тг) қолданбау немесе оны ескі (14 АЕК) мөлшермен шатастыру.
- ВОСМС және ООСМС шектерін ескермеу: Есептеу базасы тиісінше 20 және 40 ЕТЖ-дан аспауы керек.
Частые вопросы
2026 жылы Әлеуметтік салық (СН) пен Әлеуметтік аударымдардың (СО) байланысы қалай болады?
Олардың арасындағы байланыс тоқтатылды. Әлеуметтік салық 6% мөлшерлемесімен дербес есептеледі және әлеуметтік аударымдардың сомасына азайтылмайды. Бұл – 2026 жылғы ең үлкен өзгерістердің бірі.
Бірыңғай төлем ставкасы 2026 жылы қандай?
Оңайтылған режимдегі салық агенттері үшін ставка 24,8%-ды құрайды. Оның құрамында ИПН, ОПВ, ОПВР, СО және медициналық төлемдер бар.
ОПВР мөлшерлемесі өсті ме?
Иә, 2026 жылы жұмыс беруші төлейтін міндетті зейнетақы жарналарының (ОПВР) мөлшерлемесі 3,5% болады.
Егер қызметкер жаңа жағдайлардан бас тартса, оны жұмыстан шығаруға бола ма?
Иә, егер 15 күн бұрын ескерту жасалып, қызметкер келісім бермесе, еңбек шарты Еңбек кодексінің 58-бабы негізінде тоқтатылады.
ИПН шегерімі қанша өсті?
Ескі шегерім 14 АЕК болса, 2026 жылдан бастап 30 АЕК (129 750 теңге) болды. Бұл қызметкерлер үшін тиімді, бірақ бухгалтерлер есептеуде мұқият болуы керек.