Есептегі операцияларды көрсетудің негізгі аспектілері
Шығу тегінің көздерімен және шарттармен жұмыс істеу – бұл бухгалтерлік есептегі операцияларды көрсетудің (отражение в учете) дұрыстығына тікелей әсер ететін жауапты процесс. Тәжірибелі маман ретінде айтарым, кез келген құжатты өңдемес бұрын оның мазмұнына терең талдау жасау маңызды. Әрбір операцияның заңдылығы мен оның салықтық салдарларын түсіну бухгалтерге тек техникалық қателерден ғана емес, сонымен қатар жылдық КТС (КПН) немесе ҚҚС (НДС) есептілігін тапсыру кезінде туындайтын тәуекелдерден қорғануға мүмкіндік береді. Сондықтан құжаттарды есепте көрсету барысында әрбір деректің дұрыстығына көз жеткізу кәсібиліктің басты шарты болып табылады.
Жұмыс барысындағы іс-қимыл алгоритмі
Нақты бір операция бойынша шешім қабылдамас бұрын, бухгалтер белгілі бір іс-қимыл алгоритмін ұстануы тиіс. Ең алдымен, құжаттарда шығу тегінің көзі (источник происхождения) ретінде нақты не көрсетілгенін немесе не көрсетілуі тиіс екенін егжей-тегжейлі нақтылап алу қажет. Бұл қадам өте маңызды, себебі шығу тегінің көзі дұрыс анықталмаса, тауарларды виртуалды қоймада дұрыс есепке алу және ЭШФ (ЭСФ) құжатын сәтті тіркеу мүмкін болмайды. Бұдан кейін операцияның заңды негізі болып табылатын шарттың (договор) талаптары мен мазмұны мұқият тексеріледі. Егер шарт жеке тұлғамен азаматтық-құқықтық сипатта жасалса, бұл кезеңде ЖТС (ИПН), БЖЗҚ (ЕНПФ) және ӘлЖС/ӘҚ (СО/ОСМС) төлемдерінің дұрыс есептелуіне де назар аударған жөн. Соңғы маңызды қадам ретінде алшақтықтарды болдырмау мақсатында шарт деректерін бухгалтерлік есепте іс жүзінде көрсетілген құжаттармен салыстырып тексеру (сверка) ұсынылады. Осы жүйелілік қана есептіліктің мінсіздігін қамтамасыз етеді.
Құжаттарды ресімдеу және түзету
Жоғарыда аталған барлық маңызды мәселелер толық анықталып, тексерілгеннен кейін ғана маман келесі іс-әрекеттерге көше алады. Тек осыдан кейін барып құжаттарды ақпараттық жүйеге енгізуге, қажет болған жағдайда тиісті түзетулерді (корректировки) жасауға немесе деректерді контрагенттермен (контрагенты) бірлесе отырып нақтылауға болады. Мұндай тәсіл салықтық шегерімдердің негізділігін қамтамасыз етеді және ҚҚС немесе басқа да салық түрлері бойынша есептіліктің дұрыстығына кепілдік береді. Түзетулер тек жүйеге енгізілетін жазбалар ғана емес, бұл – салықтық тәуекелдерді басқарудың және кәсіпорынның қаржылық тазалығын сақтаудың құралы екенін ұмытпаған жөн.
Жиі қойылатын сұрақтар
Шарт пен құжаттардағы деректер сәйкес келмеген жағдайда не істеу керек?
Егер шарттағы мәліметтер мен іс жүзіндегі құжаттарда көрсетілген деректер арасында сәйкессіздік байқалса, алдымен мұндай алшақтықтың туындау себебін мұқият зерттеу керек. Ол үшін шарт талаптарын және ресімделген бастапқы құжаттарды өзара қайта тексеріп, салыстыру қажет. Қажеттілік туындаған жағдайда деректерді контрагенттен нақтылап алу немесе құжаттарға тиісті түзетулер енгізу арқылы деректерді заңды түрде сәйкестендіру қажет. Бұл болашақта салықтық тексерулер кезінде сұрақтардың туындамауына септігін тигізеді.
Шығу тегінің көздерімен жұмыс істегенде ең алдымен не нәрсеге назар аудару қажет?
Шығу тегінің көздерімен жұмыс істеу кезінде ең алдымен тікелей сол көздің өзіне және шартта көрсетілген ерекше талаптарға баса назар аудару қажет. Дәл осы маңызды жайттарды алдын ала талдау құжаттарды кейіннен рәсімдеу барысында техникалық және логикалық қателіктер жібермеуге көмектеседі. Көздерді дұрыс анықтау ЭШФ жазып беру және тауар айналымын бақылау процесіндегі ең басты алғышарт болып табылатынын есте сақтаңыз.