Мәселенің мәні: Базалық шегерім неге есепке алынбайды?
Тәжірибелі бухгалтерлер салық кезеңдерінің ауысуы немесе жаңа келісімшарттарды тіркеу кезінде азаматтық-құқықтық сипаттағы (АҚТ) шарттар бойынша жеке табыс салығын (ЖТС) есептеуде қиындықтарға жиі тап болады. Ең көп кездесетін мәселе — есептеу бағдарламасының 30 АЕК мөлшеріндегі стандартты базалық шегерімді автоматты түрде қолданбауы.Қазақстан Республикасының Салық кодексіне сәйкес, жеке тұлғаның стандартты шегерімдерді қолдануға құқығы бар, алайда есепке алу жүйелерінде (мысалы, 1С бағдарламасында) бұл тетік әрқашан автоматты түрде іске қосыла бермейді. Бұл техникалық қате емес, керісінше, бағдарламалық алгоритмнің «өтініш беру» қағидасына негізделгенінен туындайды. АҚТ шарты бойынша табыс төлеу кезінде бағдарламада тиісті жазбалар жаңартылмаса немесе деректер «өзектендірілмесе», жүйе шегерімді ескермей, салықты толық сомадан есептейді, бұл ЖТС сомасының негізсіз артуына әкеледі.
Мәселені шешу жолы: Қадамдық нұсқаулық
Тәжірибелі маман ретінде, бұл мәселені шешу үшін бағдарламадағы шегерімдерді қолдану тетігін қолмен «іске қосуды» ұсынамын. Келесі алгоритмді орындаңыз:
Бағдарламаның кадрлық немесе есеп айырысу бөлімінен Шегерімдерді қолдану туралы өтініш (Заявление на предоставление вычетов) құжатын табыңыз.
Аталған құжаттың ішіне кіріп, нақты сол жеке тұлға үшін жаңа жазба жасаңыз.
Құжаттағы стандартты шегерім түрін таңдап, оны жаңа жазбамен ауыстыру немесе өзектендіру қажет. Бұл әрекет жүйеге 30 АЕК шегерімін ағымдағы табысқа қолдану керектігі туралы белгі береді.
Құжатты міндетті түрде Өткізу және жабу (Провести и закрыть) батырмасы арқылы сақтаңыз.Осы қадамдардан кейін АҚТ шарты бойынша салық есептегенде, бағдарлама салық салынатын табысты 30 АЕК-ке азайтып, есептеуді дұрыс жүргізеді.
Деректерді тексеру және түзету
Егер жоғарыдағы әрекеттерден кейін де ЖТС есептеуі өзгермесе, төмендегі бақылау тізімі арқылы деректердің дұрыстығын тексеріп шығыңыз:
- Құжаттың мәртебесі: Жаңа жазбаның тек сақталып қана қоймай, «Өткізілген» (Проведен) күйінде тұрғанына көз жеткізіңіз.
- Тұлғаны сәйкестендіру: Шегерім туралы өтініштің АҚТ шарты жасалған нақты жеке тұлғаға бекітілгенін және ЖСН деректерінің сәйкестігін тексеріңіз.
- Есептеу кезеңі: Өтініште көрсетілген шегерімнің қолданылу мерзімі (айы мен жылы) табыс есептеліп жатқан кезеңмен сәйкес келуі тиіс.
Жиі қойылатын сұрақтар
Сұрақ: АҚТ шарты бойынша 30 АЕК шегерімін қолдану үшін бағдарламада қандай басты құжатты реттеу қажет? Жауап: Бұл үшін негізгі құжат — «Шегерімдерді қолдану туралы өтініш». Онда жаңа жазба жасау немесе қолданыстағы шегерімді қайта бекіту арқылы бағдарламадағы есептеу алгоритмін жаңарту қажет.Сұрақ: Егер барлық параметрлер дұрыс болса да, шегерім неліктен қолданылмауы мүмкін? Жауап: Біріншіден, есептеу кезеңінің дұрыстығын тексеріңіз. Екіншіден, Салық кодексі бойынша стандартты шегерім тек бір жұмыс орнында (немесе бір салық агенті арқылы) қолданылатынын есте сақтаңыз. Егер жеке тұлға басқа жерде негізгі жұмыс істесе және ол жерде 30 АЕК шегерімін қолданып қойса, АҚТ шарты бойынша бұл шегерімді қайта қолдануға болмайды.