Жағдайды талдау: Неліктен салық сомасы көбейіп кетті?
Тәжірибелі бухгалтерлердің өзі кейде ағымдағы айдағы жеке табыс салығының (ЖТС/ИПН) тым жоғары сомасын көріп, абдырап қалатын кездері болады. Бір қарағанда бұл жүйелік қате сияқты көрінгенімен, мәселе көбіне алдыңғы айдағы есептеулерде жатады.Негізгі себеп — өткен кезеңде ЖТС-тың есептелмей қалуы. 1С бағдарламасында «Жалақыны есептеу» (Начисление зарплаты) құжатын толтыру кезінде жүйе өткен кезеңдегі жеткіліксіз есептеу (недоначисление) фактісін автоматты түрде анықтайды. Бағдарлама «ұмытылған» сомаларды жоғалтпайды, керісінше оларды «іліп әкетеді» (подхватывает) және ағымдағы айдың салығына қосады. Осылайша, сіз көріп отырған сома — бұл ағымдағы айдың міндеттемесі мен өткен айдан қалған «құйрықтың» (хвост) жиынтығы.
Бухгалтерге арналған іс-қимыл алгоритмі: 3 негізгі қадам
Егер ЖТС сомасынан алшақтық байқасаңыз, дүрбелеңге түспей, келесі нақты қадамдарды орындаңыз:
Өткен кезеңді тексеру: Алдыңғы айдың есеп айырысу парақтары мен жалақыны есептеу құжаттарын ашып, ЖТС-тың нақты есептелген-есептелмегенін тексеріңіз. Егер сол айда салық сомасы нөлге тең болса немесе тым аз болса, мәселенің төркіні осында.
Айырмашылықты негіздеу: Өткен айда салық есептелмегені расталса, ағымдағы кезеңдегі қайта есептеу (пересчёт) механизмінің қалай жұмыс істегенін талдаңыз. Бағдарлама салық заңнамасын сақтау мақсатында жетіспейтін соманы автоматты түрде қосты. Бұл — қате емес, жүйенің деректерді қалпына келтіру функциясы.
Деректердің дұрыстығын салыстыру: Болашақта мұндай алшақтықтар болмауы үшін екі кезеңдегі ЖТС есептеу базасын мұқият салыстырыңыз. Мұнда тек табысты ғана емес, міндетті зейнетақы жарналарын (БЖЗҚ/ОПВ), әлеуметтік аударымдарды (ӘҚ/СО) және басқа да шегерімдерді (вычеты) тексеру маңызды. Егер өткен айда БЖЗҚ немесе ӘҚ дұрыс есептелмесе, бұл ЖТС базасының бұрмалануына тікелей әсер етеді, себебі бұл төлемдер салық салынатын табысты азайтатын шегерімдер болып табылады.
Алдын алу шаралары мен бақылау
Мұндай «сюрприздердің» алдын алу үшін кезеңді жапқанға дейін (закрытие периода) қызметкерлердің есеп айырысу парақтарын әрқашан бақылаудан өткізіп отыруды ұсынамын. Салықтар мен аударымдардың (БЖЗҚ, ӘҚ, ЖТС) толық есептелгенін тексеру — бухгалтердің басты міндеті. Қатені келесі айға өткізбей, дер кезінде, яғни салық есептілігін дайындағанға дейін түзету сіздің уақытыңызды үнемдейді және есептің тазалығын қамтамасыз етеді.
Жиі қойылатын сұрақтар
Сұрақ: Неліктен бағдарлама өткен айда ЖТС есептелмегені туралы ескертпеді? Жауап: 1С бағдарламасы сіз енгізген және өткізген (проведен) құжаттарға сүйенеді. Егер «Жалақыны есептеу» құжаты ЖТС-сыз өткізілсе (мысалы, деректер толық енгізілмегендіктен немесе қолмен түзетілгендіктен), жүйе мұны пайдаланушының шешімі ретінде қабылдайды. Айырмашылық тек келесі жолы есептеу жүргізілгенде ғана автоматты түрде анықталады.Сұрақ: Қате жіберілген өткен кезең үшін салық есептілігін қайта тапсыру (допка) қажет пе? Жауап: Бұл жағдай сол кезең үшін 200.00-нысанды тапсырып қойған-қоймағаныңызға байланысты. Егер есептілік тапсырылған болса және өткен айдың салығы ағымдағы айда «ілініп» кетсе, бұл ағымдағы кезеңдегі салықты көбейтіп жібереді. Мұндай жағдайда нақты қай кезеңде салық міндеттемесі туындағанын анықтап, 200.00-нысаны бойынша қосымша есептілік тапсыру мәселесін жеке қарастыру қажет. Салықтың мерзімінде төленуі мен есептелуі әр кезең үшін дербес бағаланады.