Жаңа Салық кодексі 2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап толық күшіне енеді. Ең маңызды өзгерістер: ҚҚС мөлшерлемесі 12%-дан 16%-ға көтерілді, бейрезиденттердің табысына 20% ИПН салынады, ҚҚС есепке алу үшін ЭСФ жүйесінде арнайы белгі қою міндетті, және барлық ішкі құжаттарда ескі баптар номерлері жаңа №214-VIII Кодекстің баптарына ауыстырылуы тиіс.
ҚҚС мөлшерлемесінің өзгеруі және жаңа ережелер
ҚҚС саласындағы ең маңызды өзгеріс — мөлшерлеменің 12%-дан 16%-ға көтерілуі. Бұл бизнес үшін баға белгілеу стратегиясын өзгертуді және 2025 жылы жасалып, 2026 жылы жалғасатын шарттарға міндетті түрде қосымша келісімдер (доп.соглашение) жасауды қажет етеді.
| Параметр | Мәні / Бабы |
|---|---|
| Негізгі мөлшерлеме | 16% |
| Тіркелу шегі | 10 000 АЕК (43 250 000 теңге) |
| Есепке алу (зачёт) | 480, 482-баптар |
| Импорт (есепке алу әдісі) | 427, 428-баптар |
| Электрондық шот-фактура (ЭСФ) | 492-бап |
ҚҚС есепке алуға (зачётқа) жатқызуға тыйым салынатын жағдайлар
482-бап бойынша ҚҚС-ты есепке алуға тыйым салынатын жағдайлар:
- Қолма-қол есеп айырысу: Мәміле бойынша төлем 1 000 АЕК-тен (4 325 000 теңге) асса, ҚҚС-ты есепке алуға болмайды.
- ЭСФ-дағы техникалық дефектілер (492-бап):
- Шот-фактурада жеткізушінің немесе сатып алушының ИИН/БИН-і қате көрсетілсе;
- Датасы, нөмірі немесе облагаемый оборот көлемі жазылмаса;
- Құжат ЭЦП-мен расталмаса.
Электрондық шот-фактура және есепке алу белгісі
Жаңа талап бойынша, салық төлеуші 300.00 декларациясын тапсырғанға дейін ИС ЭСФ жүйесінде ҚҚС-ты есепке алу туралы арнайы белгіні (отметка) қоюға міндетті.
Декларация толтыру кезінде импортталған тауарлар бойынша 300.04 қосымшасында тауар категорияларын (I-X жолдары: жабдықтар, ауыл шаруашылығы техникасы, пестицидтер және т.б.) нақты көрсету керек. Оның қорытындылары негізгі 300.00 формасының 300.00.011 және 300.00.029 жолдарына ауыстырылады.
Бейрезиденттермен жұмыс: Салық салу және есептілік
Еңбек иммигранттарының салық ұстау
Еңбек иммигранттарының табысына 20% мөлшерлеме бойынша ИПН салынады (682-бап). Бұл санат үшін 14 АЕК мөлшеріндегі арнайы салық шегерімі қарастырылған (696-бап). Резидент-жұмыскерлер үшін стандартты шегерім — 30 АЕК.
КИДН конвенциясын қолдану
Қос салық салуды болдырмау конвенциясын қолдану үшін бейрезидент табыс төленген сәтке дейін салық агентіне апостильденген және аударылған резиденттік сертификатын ұсынуы тиіс. Кері жағдайда салық ұлттық мөлшерлемемен ұсталады.
200.02 нысанын толтыру
Тоқсандық есептілікте мына бағандарды (графа) толтыру міндетті:
- D — резиденттік белгісі («1» — резидент, «2» — нерезидент);
- E, F — ел коды мен атауы;
- G — жеке басты куәландыратын құжат түрі;
- O — есептелген табыс;
- X, Z — есептелген және төленетін ИПН сомалары;
- I, J, K — халықаралық келісімшарт қолданылса, оның коды, атауы және ел коды.
2026 жылға арналған негізгі есептік көрсеткіштер мен төлемдер
| Көрсеткіш түрі | Мәні / Шектеулер (Limit) |
|---|---|
| Айлық есептік көрсеткіш (АЕК) | 4 325 теңге |
| Әлеуметтік салық (ӘС/СН) | 6% |
| Міндетті зейнетақы жарналары (МЗЖ/ОПВ) | 10% |
| Жұмыс берушінің зейнетақы жарналары (ЖМЗЖ/ОПВР) | 3,5% |
| Әлеуметтік аударымдар (ӘА/СО) | 5% |
| МӘМС жарналары (ВОСМС) | 2% (ең жоғары шегі 20 ТМЖ/МЗП-дан аспауы тиіс) |
| МӘМС аударымдары (ООСМС) | 3% (ең жоғары шегі 40 ТМЖ/МЗП-дан аспауы тиіс) |
1С жүйесін дайындау: Практикалық кеңестер
Жаңа Салық кодексіне көшу бухгалтер үшін ең алдымен техникалық дайындықты білдіреді. Мына іс-әрекеттерді орындау ұсынылады:
- «1С:Бухгалтерия для Казахстана» бағдарламасын 3.0.73.1 нұсқасына дейін жаңартыңыз. Мемлекеттік ұйымдар үшін «Зарплата и кадры» жүйесінің 1.0.42.3 нұсқасын орнату маңызды.
- Справочниктерде 16% мөлшерлемесін енгізіп, оның 2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап «негізгі» болуын қадағалаңыз.
- ИС ЭСФ жүйесімен интеграция кезінде ҚҚС-ты есепке алу (зачёт) белгісінің декларацияға дейін қойылуын автоматтандыру мүмкіндігін тексеріңіз. Бұл — зачёттан айырылып қалмаудың жалғыс жолы.
- Барлық ішкі құжаттар мен шарт үлгілеріндегі ескі баптарды (369, 422, 568 және т.б.) жаңа №214-VIII Кодекстің баптарына (480, 482, 492) ауыстырыңыз.
Бухгалтердің 2026 жылға арналған тексеру парағы (Checklist)
- Мөлшерлемелерді жаңарту: 1С бағдарламасында ҚҚС-ты 16%, Әлеуметтік салықты 6% және Әлеуметтік аударымдарды 5% етіп 1 қаңтардан бастап бекітіңіз.
- ҚҚС шегін бақылау: Жылдық айналым 10 000 АЕК-ке (43 250 000 теңге) жақындағанда міндетті тіркелуді ұмытпаңыз.
- Лимиттерді қадағалау: Зачёт құқығын сақтау үшін 1 000 АЕК-тен (4 325 000 теңге) асатын қолма-қол мәмілелерге жол бермеңіз.
- Сертификаттарды жинау: Бейрезиденттерге табыс төлегенге дейін резиденттік сертификаттарын алуды талап етіңіз.
- ЭСФ белгісін қою: 300.00 декларациясын тапсырмас бұрын ИС ЭСФ жүйесінде «признание НДС в зачёт» белгісінің барын тексеріңіз.
Частые вопросы
ҚҚС мөлшерлемесі қашан 16%-ға өзгереді?
2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап ҚҚС мөлшерлемесі 12%-дан 16%-ға көтерілді.
Бейрезиденттердің табысына қандай мөлшерлемемен ИПН салынады?
Еңбек иммигранттарының табысына 20% мөлшерлеме бойынша ИПН салынады (682-бап).
ҚҚС есепке алуға тыйым салынатын жағдайда қолма-қол мәмілелердің шегі қандай?
Мәміле бойынша төлем 1 000 АЕК-тен (4 325 000 теңге) асса, ҚҚС-ты есепке алуға болмайды.
Бейрезидент табыс төлегенде қандай құжат ұсыну керек?
Қос салық салуды болдырмау конвенциясын қолдану үшін апостильденген және аударылған резиденттік сертификатын ұсыну керек.
1С бағдарламасын қай нұсқасына жаңарту керек?
«1С:Бухгалтерия для Казахстана» бағдарламасын 3.0.73.1 нұсқасына дейін жаңарту керек. Мемлекеттік ұйымдар үшін «Зарплата и кадры» жүйесінің 1.0.42.3 нұсқасын орнату маңызды.