2026 жылғы Қазақстанның есеп және салық жүйесі түбегейлі өзгерістерге ұшырайды: жаңа №214-VIII Салық кодексі күшіне енді, ҚҚС ставкасы 12%-дан 16%-ға өсті, ал 1 АЕК мөлшері 4 325 теңге деңгейінде белгіленді. Аурухана парағын есептеу тәртібі де өзгерді — жәрдемақы мөлшері еңбек өтіліне қарай 60%-дан 100%-ға дейін ауытқиды, ал максималды орташа күндік табыс шегі күніне 10 АЕК (43 250 теңге) деңгейінде жоспарланған.
ҚҚС ставкасының өсімі және тіркелу шарттары
2026 жылдан бастап ҚҚС-тың базалық ставкасы 12%-дан 16%-ға дейін өсті. Бұл өзгеріс салық жүктемесіне ғана емес, сонымен қатар есепке алу (зачет) саясатына да қатаң талаптар қояды.
Жаңа Салық кодексіне сәйкес ҚҚС бойынша міндетті тіркелу параметрлері:
| Параметр | Мәні |
|---|---|
| Тіркелу шегі | 10 000 АЕК |
| Теңгемен есептегенде (2026 ж.) | 43 250 000 теңге |
| Құқықтық негіз | №214-VIII Салық кодексі |
ҚҚС-ты есепке алу шарттары
480-бапқа сәйкес ҚҚС-ты есепке (зачетқа) алу үшін келесі шарттар орындалуы қажет:
- Салық төлеуші ҚҚС бойынша тіркелген болуы тиіс
- Тауарлар мен қызметтер облагалатын айналым мақсатында қолданылуы керек
- Электрондық шот-фактураның (ЭСФ) болуы және онда жеткізуші мен сатып алушының реквизиттері (ИИН/БИН) міндетті түрде дұрыс көрсетілуі қажет
- ИС ЭСФ жүйесінде декларация тапсырғанға дейін ҚҚС-ты есепке алу туралы арнайы белгі (маркер) қойылуы тиіс
Нерезиденттер бойынша нерезиденттен жұмыс немесе қызмет сатып алған жағдайда, зачетқа алу үшін ЭСФ-мен қатар ҚҚС-тың бюджетке төленгенін растайтын төлем құжаты болуы міндетті.
Есепке алуға болмайтын жағдайлар
482-бапқа сәйкес ҚҚС-ты есепке алуға болмайтын жағдайлар:
- ЭСФ-ның №214-VIII Салық кодексінің 492-бабына сәйкес ЭЦП-мен (электрондық цифрлық қолтаңба) куәландырылмауы немесе қағаз жүзінде рәсімделуі
- Мәміле бойынша қолма-қол есеп айырысу лимитінің (1 000 АЕК = 4 325 000 теңге) асып кетуі
- Автономды білім беру ұйымдарының бюджеттік нысаналы салымдар есебінен сатып алулары немесе арнайы депозиттегі жою қорының қаражаты есебінен жасалған сатып алулар
2026 жылғы аурухана парағы: есептеу тәртібі
Еңбекке жарамсыздық бойынша жәрдемақыны төлеу құқықтық механизмі жұмыс беруші мен мемлекеттік қор (МӘСҚ) арасындағы жауапкершіліктің бөлінісін сақтайды.
Төлем механизмі:
- Алғашқы 3 күнтізбелік күн — жұмыс берушінің меншікті қаражаты есебінен
- 4-ші күннен бастап — Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры (МӘСҚ/ГФСС) есебінен, егер қызметкер әлеуметтік сақтандыру жүйесінде тіркелген болса
Жәрдемақы мөлшері (еңбек өтіліне қарай):
- 1 жылға дейін — орташа күндік табыстың 60%-ы
- 1 жылдан 8 жылға дейін — 80%-ы
- 8 жыл және одан жоғары — 100%-ы
Жәрдемақыны есептеу кезінде максималды орташа күндік табыс шегі қолданылады. МТСЗН (Еңбекмині) бұйрығымен бекітілетін бұл көрсеткіш 2026 жылы күніне 10 АЕК немесе 43 250 теңге деңгейінде жоспарланған.
Төлемдерді салықтандыру және 1С жүйесіндегі жұмыс
Жұмыс беруші төлейтін аурухана жәрдемақысынан келесі салықтар мен аударымдар ұсталады:
- ЖТС (ИПН): 10% (30 АЕК немесе 129 750 теңге көлеміндегі стандартты шегерімді қолдану құқығымен)
- МЗЖ (ОПВ): 10%
- МӘМСЖ (ВОСМС): 2%
Айта кетерлігі, жарнаны есептеу кезінде 20 МЗП (минималды жалақы) көлеміндегі жоғарғы шек (cap) қолданылады.
1С бағдарламасындағы практикалық ұсыныстар:
2026 жылғы реформалардың негізі ретінде «Бухгалтерия для Казахстана» бағдарламасының 3.0.73.1 нұсқасын (немесе одан жоғары) орнату қажет. Бұл нұсқа 2026 жылдың заңнамалық базасын қалыптастырудың бастапқы толқыны болып табылады.
Бухгалтер келесі баптауларды тексеруі тиіс:
- ҚҚС ставкасы — анықтамалықтардағы ставканы 12%-дан 16%-ға ауыстыру
- ЭЦП бақылауы — 492-бап бойынша ЭСФ-ның электрондық қолтаңбамен куәландырылуын автоматты тексеруді реттеу
- Зачет маркері — ИС ЭСФ-мен интеграцияда зачетқа алу белгісінің декларацияға дейін қойылуын қадағалау
Бухгалтерге арналған чек-лист
2026 жылдың жаңа талаптарына сәйкес болу үшін төмендегі қадамдарды орындаңыз:
- Жаңа Салық кодексін зерделеу — №214-VIII Кодексінің жаңа нумерациясына (әсіресе 480, 482, 492-баптар) көшу
- Шарттарды қайта қарау — ҚҚС 16% ставкасын ескере отырып, мердігерлермен келісімшарттарды және 1 000 АЕК қолма-қол ақша лимитін бақылау
- Аурухана парағын тексеру — қызметкерлердің еңбек өтілін растайтын құжаттарды реттеп, 10 АЕК-тік жоспарланған күндік шектеуді есепке алу
- Жүйені жаңарту — 1С бағдарламасының 3.0.73.1 нұсқасын негізге ала отырып, салықтық және әлеуметтік аударымдардың (соның ішінде МӘМСЖ бойынша 20 МЗП шегі) дұрыс есептелуін тексеру
- ҚҚС зачетын бақылау — декларация тапсырмас бұрын ИС ЭСФ жүйесіндегі зачеттық белгілердің болуын міндетті түрде тексеру
Частые вопросы
ҚҚС ставкасы 2026 жылы қанша болады?
ҚҚС-тың базалық ставкасы 2026 жылдан бастап 12%-дан 16%-ға өсті.
Аурухана парағы бойынша максималды орташа күндік табыс шегі қанша?
Максималды орташа күндік табыс шегі 2026 жылы күніне 10 АЕК немесе 43 250 теңге деңгейінде жоспарланған.
Еңбек өтілі 1 жылдан 8 жылға дейін болса, жәрдемақы қанша пайызды құрайды?
Еңбек өтілі 1 жылдан 8 жылға дейін болса, жәрдемақы орташа күндік табыстың 80%-ын құрайды.
ҚҚС-ты есепке алу үшін қандай құжат міндетті?
ҚҚС-ты есепке алу үшін электрондық шот-фактура (ЭСФ) болуы және онда жеткізуші мен сатып алушының реквизиттері (ИИН/БИН) дұрыс көрсетілуі міндетті. Сондай-ақ ИС ЭСФ жүйесінде декларация тапсырғанға дейін зачеттық белгі қойылуы қажет.
1С бағдарламасының қандай нұсқасын орнату қажет?
2026 жылғы реформалардың негізі ретінде «Бухгалтерия для Казахстана» бағдарламасының 3.0.73.1 нұсқасын (немесе одан жоғары) орнату қажет.