Кіріспе: Негізгі құралдарды есепке алудың реттілігі1С бағдарламасында негізгі құралдарды (НҚ) есепке алу — бұл бухгалтерден кәсіби ұқыптылықты талап ететін, екі кезеңнен тұратын жүйелі процесс. Бухгалтерлік есептің әдістемелік дұрыстығы мен қаржылық есептіліктің мөлдірлігі осы белгіленген реттіліктің қатаң сақталуына тікелей байланысты. Тәжірибелі маман ретінде айтарым, бұл кезеңдерді бөліп қарастыру баланс баптарында қате жібермеуге және салықтық есепте тәуекелдерді азайтуға мүмкіндік береді. Әрбір құжаттың өзіндік функционалдық жүктемесі бар, сондықтан оларды бірізділікпен толтыру — 1С жүйесіндегі активтерді басқарудың басты шарты.
Бірінші кезең: Поступление (Кіріске алу)Бұл кезеңде ұйымға активтің іс жүзінде сатып алынғаны немесе келіп түскен фактісі тіркеледі. Ол үшін Поступление құжаты пайдаланылады. Бұл құжат нысанның мекемеге келуін ресми түрде бекітеді және жеткізушіден алынған ЭШФ (ЭСФ) негізінде ҚҚС (НДС) сомасын есепке алуға мүмкіндік береді.Маңызды әдістемелік ерекшелік: бұл сатыда мүлік бухгалтерлік есеп тұрғысынан әлі де болса «Негізгі құрал» (0410 немесе 2410 шоттарында) санатына жатпайды. Ол тек капиталдық салымдар ретінде (мысалы, 2930 шотында) көрініс тауып, әрі қарай рәсімдеуді және пайдалануға беруді күтетін актив ретінде есепте тұрады. Сондай-ақ, егер нысанды құрастыруға немесе орнатуға өз қызметкерлеріңіз қатысса, олардың еңбекақысынан туындайтын ЖТС (ИПН) , БЖЗҚ (ЕНПФ) және ӘлЖС (СО) бойынша міндеттемелер де активтің бастапқы құнына әсер етуі мүмкін.
Екінші кезең: Принятие к учету (Есепке алу)Келесі шешуші қадам — активті ресми түрде негізгі құралдар құрамына өткізу. Бұл процесс Принятие к учету құжатын толтыру арқылы жүзеге асады. Бұл құжат келесідей маңызды функцияларды орындайды:
- Нысанның түпкілікті есептік құнын (учетная стоимость) қалыптастырады;
- Активтің пайдалануға берілгенін және кәсіпорынның шаруашылық қызметіне енгенін растайды;
- Жүйеде тозу (амортизация) есептеу процесін іске қосады.Амортизацияны дұрыс есептеу кәсіпорынның салық салынатын табысын анықтау кезінде өте маңызды, себебі бұл шығындар КТС (КПН) бойынша шегерімге жатқызылып, салық жүктемесін оңтайландыруға мүмкіндік береді.
Процестің логикалық негіздемесі1С жүйесіндегі мұндай екі кезеңдік реттілік — активтің өмірлік циклін бақылаудың стандартты тетігі. Бағдарламаның ішкі жұмыс логикасы бойынша, алдымен активтің сатып алынуы (приобретение) тіркеледі, содан кейін ғана нысанды пайдалануға беру (ввод в эксплуатацию) процесі жүреді. Бұл бөлініс бухгалтерге активті алдымен қоймаға қабылдап, оны дайындау, жинақтау немесе монтаждау жұмыстары аяқталған соң ғана негізгі құрал ретінде тануға мүмкіндік береді. Осы екі құжатты кезекпен толтыру арқылы бухгалтер нысанның сатып алыну сәтінен бастап, оның пайдаланудан шығарылуына дейінгі барлық циклды толық қадағалай алады.
Жиі қойылатын сұрақтар
- Сұрақ: Осы екі кезеңді бір құжатқа біріктіруге бола ма?
- Жауап: Жоқ, бағдарламаның функционалдық құрылымы бұған жол бермейді. Поступление және Принятие к учету құжаттарының әрқайсысының өз міндеті бар. Бұл бөлініс «буферлік» кезең үшін қажет: мысалы, актив қаңтар айында сатып алынып, бірақ тек наурыз айында ғана пайдалануға берілуі мүмкін. Осы аралықта ол негізгі құрал емес, тек капиталдық салым ретінде есепте тұруы тиіс.
- Сұрақ: Егер «Принятие к учету» құжатын толтырмай кетсе не болады?
- Жауап: Бұл жағдайда нысан жүйеде ресми түрде негізгі құрал болып саналмайды. Нәтижесінде, бағдарлама бойынша амортизация есептелмейді. Бұл тек бухгалтерлік баланстың бұрмалануына ғана емес, сонымен қатар КТС (КПН) есептеу кезінде шығындардың дұрыс көрсетілмеуіне және салықтық айыппұлдарға әкеп соғуы мүмкін.