1. Идентификация
| Параметр | Значение |
|---|---|
| Тип объекта | Справочник (Catalog) |
| Имя | СтавкиАкциза |
| Полное имя | Catalogs.СтавкиАкциза |
| Синоним | — (берілмеген) |
| Конфигурация | Бухгалтерия үшін Қазақстан, редакция 3.0, версия 3.0.74.2 |
| Структура | Жазық (иерархия жоқ), стандартты жеткізудің алдын ала анықталған элементтері |
Мақсаты. Справочник подакциздік тауарларға арналған акциз ставкаларын Қазақстан Республикасының салық заңнамасына сәйкес сақтайды. Элементтер подакциздік өнімдерді сату құжаттарын қалыптастыру, салық міндеттемелерін есептеу және электрондық шот-фактураларды (ЭСФ) толтыру кезінде сілтеме мәндері ретінде пайдаланылады. Справочник нормативтік-анықтамалық ақпаратқа жатады және мемлекеттік органдар тарапынан ставкаларды түзету кезінде сирек өзгереді. Ставкалардың мәндері автоматты түрде электрондық құжат айналымы модулімен (ИС ЭСФ, СНТ) пайдаланылады.
1С-те қайдан табуға болады: «Кәсіпорын» бөлімі → «Акциз ставкалары».
Навигациялық сілтеме: e1cib/list/Справочник.СтавкиАкциза
2. Реквизиттер мен кестелік бөліктер
2.1 Шапка реквизиттері
| Имя | Тип | Обязательность | Назначение |
|---|---|---|---|
| Код | Жол | Автоматты | Справочник элементінің бірегей идентификаторы. Жүйе арқылы толтырылады, ставканы нақты адресациялау үшін қызмет етеді. |
| Наименование | Жол | Автоматты | Пайдаланушыға тізімдер мен таңдау формаларында көрсетілетін ставкаға сипаттамалық атау. |
| Ставка | xs:decimal (ондық нүктесі бар сан) | Тексерілмейді (DontCheck) | Подакциздік тауарларға арналған акциз ставкасының сандық мәні. Сату құжаттарында және салық регистрлерін қалыптастыру кезінде пайдаланылады. |
Реквизиттер Код және Наименование — 1С справочнигінің стандартты автоматты реквизиттері. Ставка прикладной реквизиті «Толтыруды тексермеу» (DontCheck) жалаушасына ие, сондықтан жазу кезінде бос мән блокталмайды — дұрыстықты бақылау пайдаланушыға немесе құжаттардың қолданбалы логикасына жүктеледі.
2.2 Кестелік бөліктер
Кестелік бөліктер жоқ. Справочник жазық құрылымға ие — әр элементте бір ғана акциз ставкасы бар.
3. Формалар
Справочник үш стандартты форманы қамтиды:
| Форма | Назначение |
|---|---|
| ФормаСписка | Акциз ставкалары тізімін қарау және басқару үшін негізгі форма. Шамамен 35 басқару элементін қамтиды, соның ішінде таңдалған элементтердің топтық өзгерту командасы («ИзменитьВыделенные» батырмасы). |
| ФормаЭлемента | Жеке ставканы редакциялау үшін негізгі пайдаланушы формасы. Үш енгізу өрісін қамтиды: Наименование, Код, Ставка. |
| ФормаВыбора | Басқа құжаттар мен справочниктерді толтыру кезінде акциз ставкаларын тізімнен таңдау формасы. Тізім формасына ұқсас, таңдау режимі үшін оңтайландырылған. |
4. Модульдердің негізгі процедуралары
Қолданбалы BSL-код evidence-те жоқ, сондықтан төменде басқарылатын формалардағы осындай типтегі справочник үшін стандартты өңдеушілердің жиынтығы берілген. Нақты құрамды ағымдағы нұсқадағы объект модульдері бойынша нақтылау қажет.
Объект модулі (ОбъектМодуль):
ПередЗаписью(Отказ)— элементті жазу алдында стандартты бақылау нүктесі; қажет болған жағдайда Ставка реквизитінің мәнінің дұрыстығы тексеріледі (платформалық тексеру өшірілгенін еске саламыз).ПриКопировании(ОбъектКопирования)— көшірмелеу кезінде мәндерді инициализациялау.ОбработкаЗаполнения(ДанныеЗаполнения, ТекстЗаполнения, СтандартнаяОбработка)— жаңа элементті жасаған кезде әдепкі бойынша толтыру.
Элемент формасының модулі:
ПриСозданииНаСервере(Отказ, СтандартнаяОбработка)— форма өрістерінің қолжетімділігі мен безендірілуін баптау.ПриИзмененииСтавки(өріс оқиғасының өңдеушісі) — енгізілген сандық мәнді қайта есептеу/тексеру.
Тізім/таңдау формасының модулі:
ИзменитьВыделенные(Команда)— тізімдегі таңдалған элементтер үшін реквизиттерді топтық өзгерту стандартты өңдеуін шақыру.
Тексеруді қажет етеді (нұсқаға байланысты): 3.0.74.2 нұсқасындағы аталған өңдеушілердің нақты болуы мен мазмұны — код құрамының релиздер арасында өзгеруі мүмкін.
5. Жүргізу және қозғалыстар
Справочник — нормативтік-анықтамалық ақпарат объектісі және жүргізілмейді: өзіне тән жазбалар мен қозғалыстарды регистрлер бойынша қалыптастырмайды. Ставка реквизитінің мәні құжаттар-пайдаланушылар тарапынан есептеулерде қатысады (подакциздік тауарларды сату), олар есептік қозғалыстарды қалыптастырады.
Подакциздік өнімдерді сату кезінде стандартты логика бойынша құжат-пайдаланушы Қазақстан Республикасының типтік шот жоспарын пайдалана отырып, қозғалыстарды қалыптастырады. Сату жазбаларының болжамды схемасы (сандық мәндер, теңгеде ₸):
| Операция | Дебет | Кредит |
|---|---|---|
| Сатудан түскен табыс (ҚҚС-пен) | 1210 «Қысқа мерзімді дебиторлық қарыз» | 6010 «Сатудан түскен табыс» |
| ҚҚС есептелді (16 %) | 6010 | 3130 «Төленетін ҚҚС» |
| Акциз есептелді (справочник бойынша ставка) | 6010 (немесе шығындар/салықтар шоты) | акциз бойынша есеп айырысу шоты |
| Тауардың өзіндік құны есептен шығарылды | 7010 «Сатудың өзіндік құны» | 1330 «Тауарлар» |
| Төлем түсті | 1030 «Ағымдағы шоттардағы ақша» | 1210 |
Қосымша қозғалыстар салықтық есепке алу бойынша мамандандырылған регистрлерде және ЭСФ жүйесі бойынша көрсетіледі. Акциздің сомасы салық базасының (подакциздік тауардың көлемі/саны) ставка мәнімен көбейтіндісі ретінде есептеледі.
Қазақстан Республикасының (2026) өзекті нормативтері, байланысты есептеулерде қолданылатын:
- ҚҚС — 16 %;
- МРП — 4 325 ₸, МЗП — 85 000 ₸;
- Жеке табыс салығы бойынша базалық салықтық шегерім — 30 МРП айына, бірақ жылына 360 МРП аспауы тиіс;
- ЖТС — 10 % 8 500 МРП жылдық табысқа дейін және 15 % одан жоғары;
- ОПВ — 10 % (негіз 50 МЗП), ОПВР — 3,5 %, ВОСМС — 2 %, ОСМС — 3 %, СО — 5 %, әлеуметтік салық — 6 %.
Акциз ставкасы — подакциздік тауар түріне байланысты жеке мән және справочникта сақталады, МРП арқылы фиксирленген көбейткішпен көрсетілмейді.
6. Байланысты объектілер және негізінде енгізу
- Подакциздік тауарларды сату құжаттары — акциз сомасын есептеу кезінде ставка ретінде справочник элементін сілтеме мәні ретінде пайдаланады.
- ЭСФ жүйесі (ИС ЭСФ) — ставка мәні электрондық шот-фактураларды қалыптастыру кезінде автоматты түрде синхрондалады/ауыстырылады.
- СНТ (тауарларға арналған ілеспе құжаттар) — подакциздік өнімдердің айналымында ставка накладной реквизиттерін бақылау және толтыру үшін пайдаланылады.
- Акциздер бойынша салықтық есеп регистрлері — салық регистрлері мен есептілікті қалыптастыру кезінде ставка мәнін пайдаланады.
Негізінде енгізу үшін справочник үшін қарастырылмаған (справочник — НСИ көзі, құжат емес). Справочник элементі сату құжаттарын және электрондық құжаттарды толтыру кезінде негіз мәні ретінде қызмет етеді.
7. Кеңейту нүктелері
- Объект модулінің
ПередЗаписьюөңдегіші — Ставка мәнін тексеру үшін өз валидациясын қосу (платформалық тексеру реквизит бойынша өшірілгенін ескере отырып). - Элемент/тізім/таңдау формалары — «Конфигурацияны кеңейту» механизмі арқылы кеңейту: форма реквизиттерін, қызметтік өрістерді, қосымша безендіруді қосу.
- Қосымша реквизиттер мен мәліметтер (сипаттар жүйесі) — егер ставка әрекет ету мерзімін, ТН ВЭД коды/подакциздік тауар түріне байланстыруды сақтау қажет болса, метадеректерді өзгертпей.
- Оқиғаларға жазылу (
ПередЗаписью/ПриЗаписиобъекті) — сыртқы ставкалар реестрлерімен интеграция немесе НСИ өзгерістерін журналдау. - Құжаттар-пайдаланушылардағы есептеу нүктесі — стандартты емес әдістеме кезінде акцизді есептеу алгоритмін қайта анықтау (мысалы, аралас ставкалар).