1. Идентификация
| Параметр | Значение |
|---|---|
| Тип объекта | Справочник (Catalog) |
| Имя | НоменклатурныеГруппы |
| Полное имя | Справочник.НоменклатурныеГруппы |
| Синоним | — (жоқ) |
| Конфигурация | Бухгалтерия үшін Қазақстан, редакция 3.0 (версия 3.0.74.2) |
| Вид справочника | Иерархиялық (топтар мен элементтердің иерархиясы) |
| Основное представление | Атауы |
Мақсаты. Справочник номенклатураны топтық классификациялау үшін арналған, Номенклатура справочнигінің өз иерархиясынан тәуелсіз. Номенклатурлық топ тауарлық-материалдық құндылықтарды, жұмыстар мен қызметтерді еркін аналитикалық белгі бойынша біріктіреді және аналитикалық есептің разрезі (субконто) ретінде пайдаланылады, табыстар мен шығындарды көрсету кезінде. Негізінен, бұл разрез, Қазақстанда 6010 «Өнімдер мен қызметтерді сату табысы» шотында табысты есепке алу және 7010 «Сатылған өнімдер мен қызметтердің өзіндік құны» шотында шығындарды есепке алу үшін пайдаланылады, сондай-ақ тауарлар/қызметтер топтары бойынша есептілік құрастырылады.
Конфигурация екі режимді қолдайды:
- Бір базалық топ — топтар бойынша нақты бөлінусіз жеңілдетілген есеп;
- Көптеген топтар — кеңейтілген классификация.
Бастапқы баптауда конфигурация автоматты түрде базалық номенклатурлық топты құрады және фактически құрылған топтардың санына байланысты көптоптылық функционалдық опциясын басқарады.
1С-те қайдан табуға болады: «Кәсіпорын» бөлімі → «Номенклатурлық топтар».
Навигациялық сілтеме: e1cib/list/Справочник.НоменклатурныеГруппы
2. Шапка реквизиттері және кестелік бөліктер
2.1 Шапка реквизиттері
Справочник тек стандартты реквизиттерді иерархиялық справочник ретінде пайдаланады; метадеректерде жеке пайдаланушы реквизиттері жоқ.
| Имя | Тип | Обязательность | Назначение |
|---|---|---|---|
| Код | Жол/Сан | Иә (автонумерация) | Элемент/топтың бірегей идентификаторы |
| Наименование | Жол | Иә | Номенклатурлық топтың атауы, негізгі көрініс |
| Родитель | СправочникСсылка.НоменклатурныеГруппы | Жоқ | Иерархиялық құрылым үшін жоғарыдағы түйінге сілтеме |
Қосымша сипаттамалар шапка реквизиттеріне емес, қосымша реквизиттердің кестелік бөлігіне (төменде қараңыз) «Сипаттар» механизмі арқылы шығарылады.
2.2 Кестелік бөліктер
ҚосымшаРеквизиттер
Пайдаланушы арқылы анықталған номенклатурлық топтың еркін қосымша сипаттамаларын сақтайды.
| Имя | Тип | Назначение |
|---|---|---|
| Свойство | ПланВидовХарактеристик.ДополнительныеРеквизитыИСведения | Қосымша қасиетті анықтауға сілтеме |
| Значение | Күрделі тип | Қасиеттің нақты мәні; нақты тип «Сипат» өрісіндегі баптауға байланысты анықталады |
| ТекстоваяСтрока | Жол | Ұзын мәтіндік өрістер үшін мәннің мәтіндік көрінісі |
3. Формалар
| Форма | Назначение |
|---|---|
| ФормаЭлемента | Номенклатурлық топты өңдеудің негізгі формасы. Топ құрамын басқару функцияларын (құрам кестесі, құрамды жаңарту өрісі) және қосымша реквизиттерді қамтиды. ~51 басқару элементі. Пайдаланушы үшін негізгі форма. |
| ФормаГруппы | Иерархия түйіндерін (папкаларды) өңдеудің жеңілдетілген формасы. ~13 элемент. |
| ФормаСписка | Барлық номенклатурлық топтардың тізімі; топтық өзгерту командасын қамтиды. ~56 элемент. |
| ФормаВыбора | Реквизиттерді басқа объектілерде толтыру кезінде тізімнен топты таңдау формасы. ~50 элемент. |
| ФормаВыбораГруппы | Топ-түйінді таңдау үшін мамандандырылған форма (мысалы, ата-ананы көрсету үшін). ~23 элемент. |
4. Модульдердің негізгі процедуралары
Қосымша evidence-те нақты BSL-код модулінің справочнигі көрсетілмеген, сондықтан төменде БК 3.0-дағы мұндай типтегі справочник үшін стандартты өңдегіштер жиынтығы берілген. Нақты атаулар мен өңдегіштердің болуы тексеруді талап етеді объект/форма модулінде мақсатты релизде.
Объект модулі (стандартты өңдегіштер):
ПередЗаписью— жазбадан бұрын деректердің дұрыстығын бақылау; қажет болған жағдайда — базалық топтың белгілерін орнату.ПриЗаписи— құрылған топтардың санын қайта есептеу және көптоптылық функционалдық опциясын басқару: бірден көп мағыналы топ пайда болғанда опция қосылады, бір ғана базалық топқа оралғанда — өшіріледі.ПередУдалением— базалық топты жоюға тыйым салу және сілтеме тұтастығын бақылау (топтың жазбаларда/құжаттарда қолданылуы).ОбработкаЗаполнения— жаңа элементті жасағанда реквизиттерді толтыру (соның ішінде ата-ананы, әдепкі мәндерді қою).
Формалар (стандартты өңдегіштер):
ФормаЭлемента.ПриСозданииНаСервере— топ құрамының кестесін инициализациялау, есеп режиміне байланысты өрістердің көрінуін баптау.- Құрам формасының командалары — номенклатураны топқа қосу/шығару және құрамды жаңарту (номенклатура элементтерінің топқа тиістілігін қайта есептеу).
- «Сипаттар» подсистемасының өңдегіштері (
ПодключаемыеКомандыКлиент/УправлениеСвойствами) —ДополнительныеРеквизитыкестелік бөлігін сызу және жазу.
5. Жүргізу және қозғалыстар
Справочник құжат емес және өздігінен қозғалыстар мен жазбаларды қалыптастырмайды — бухгалтерия мен жинақтардағы жазбалар номенклатурлық топқа сілтеме жасайтын құжаттармен жасалады.
Номенклатурлық топ аналитика (субконто) болып табылады және сату, қабылдау және айды жабу құжаттарымен қалыптасқан жазбаларда қатысады. Қазақстанның типтік шот жоспары бойынша бұл былай көрсетіледі:
Тауарлар/қызметтерді сату (құжат «ТМЗ және қызметтерді сату», ЭСФ/СНТ қалыптастыру ИС ЭСФ):
| Дт | Кт | Содержание | Аналитика |
|---|---|---|---|
| 1210 | 6010 | Табыс көрсетілді (қысқа мерзімді сатып алушылардың ДЗ ↔ табыс) | 6010 — номенклатурлық топ бойынша |
| 6010 | 3130 | 16 % НДС төлеуге есептелді | — |
| 7010 | 1330 | Сатылған тауарлардың өзіндік құны есептен шығарылды | 7010 — номенклатурлық топ бойынша |
Сатып алушыдан/жеткізушіге төлем:
| Дт | Кт | Содержание |
|---|---|---|
| 1030 | 1210 | ДЗ-ны өтеу үшін ағымдағы шотқа ақша түсті |
| 3310 | 1030 | Ағымдағы шоттан жеткізушіге төлем |
НДС ставкасы бойынша мысал (Қазақстан, 2026 — ставка 16 %). Тауардың 1 160 000 ₸ сомасына НДС-пен сатылуы:
- НДС-сыз сома: 1 160 000 ÷ 1,16 = 1 000 000 ₸ → Дт 1210 Кт 6010 1 000 000 ₸ (номенклатурлық топ бойынша);
- НДС: 160 000 ₸ → Дт 6010 Кт 3130;
- Өзіндік құн (шамамен 700 000 ₸): Дт 7010 Кт 1330 (номенклатурлық топ бойынша).
Осылайша, номенклатурлық топ есептіліктер мен рентабельділікті талдау үшін топтар бойынша табыс пен өзіндік құн айналымдарын алуды қамтамасыз етеді.
Сандық нормалар 2026 жылға арналған Қазақстан бойынша: НДС 16 %, МРП 4 325 ₸, МЗП 85 000 ₸. Бұл параметрлер құжаттарды есепке алу үшін, топты пайдаланатын, ал емес, өзі справочник үшін қатысты.
6. Байланысты объектілер және негізінде енгізу
Справочник классификатор объектісі болып табылады, сондықтан одан негізінде енгізу, әдетте, қарастырылмаған; керісінше, ол басқа объектілерде реквизит мәні ретінде пайдаланылады:
- Справочник
Номенклатура— «Номенклатурлық топ» реквизиті номенклатура позициясын топпен байланыстырады; осы негізде топтың құрамы құралады. - Сату және қабылдау құжаттары (мысалы, «ТМЗ және қызметтерді сату», «Қызмет көрсету») — топты табыс/өзіндік құн аналитикасы ретінде пайдаланады.
- Бухгалтерия регистрі (Хозрасчетный) — 6010 және 7010 шоттары «Номенклатурлық топтар» субконтоымен жүргізіледі.
- Запас және сату есебінің жинақтау регистрлері — өлшеу/реквизит «Номенклатурлық топ».
- ЭСФ және СНТ электронды құжаттары (ИС ЭСФ) — сату құжаттарымен қалыптасады; топ ЭСФ/СНТ-да тікелей шығарылмайды, бірақ осы құжаттар бойынша жазбалардың аналитикасын анықтайды.
- «Сипаттар» подсистемасы (
ПланВидовХарактеристик.ДополнительныеРеквизитыИСведения) —ДополнительныеРеквизитыкестелік бөлігінің мәндер көзі. - Көптоптылық функционалдық опциясы — справочник элементтерінің жазбасы арқылы басқарылады.
7. Кеңейту нүктелері
- Қосымша реквизиттер мен мәліметтер — конфигурацияны өзгертусіз штаттық кеңейту «Сипаттар» механизмі арқылы (кестелік бөлік
ДополнительныеРеквизиты). - Конфигурацияның кеңейтулері (Extensions) — реквизиттерді, командаларды және формалардың өңдегіштерін (
ПриСозданииНаСервере,ПередЗаписью) қолдаудан шығармай қосу. - Реквизиттерді топтық өзгерту — топтардың қасиеттерін жаппай өзгерту үшін тізім формасынан өңдеу.
- Оқиғаларға жазылу (
ПередЗаписью/ПриЗаписи/ПередУдалениемсправочнигі) — көптоптылықты бақылау және құрамның тұтастығын бақылау үшін өз логикаңызды енгізу. - Топтар бойынша есептер — жүйе деректерін компоновкада номенклатурлық топтар бойынша табыс (6010) және өзіндік құн (7010) аналитикасын құрастыру.
Нұсқалық-арнайы (тексеруді талап етеді 3.0.74.2 релизінде): басқару элементтерінің нақты құрамы, объект модул