1. Идентификация
| Параметр | Значение |
|---|---|
| Тип объекта | Справочник (Catalog) |
| Имя | ДолжностиОрганизаций |
| Полное имя | Справочник.ДолжностиОрганизаций (Catalogs.ДолжностиОрганизаций) |
| Синоним | Ұйымдардың лауазымдары |
| Конфигурация | Қазақстан үшін Бухгалтерия, редакция 3.0 (версия 3.0.74.2) |
| Навигационная ссылка | e1cib/list/Справочник.ДолжностиОрганизаций |
Мақсаты. Справочник ұйымдарда кадрлық құжаттарды рәсімдеу, жалақы есептеу және есептілік қалыптастыру кезінде қолданылатын лауазымдардың классификаторын жүргізеді. Справочниктағы лауазымдар персонал құжаттарында (жұмысқа қабылдау, кадрлық ауысымдар, бұйрықтар, жұмыс уақытының есебі) көрсетіледі, сондай-ақ қызметкерлер мен штаттық деректер справочнигінде де бар.
Негізгі пайдаланушылар — кадр мамандары, жалақы бухгалтерлері және басшылар. Справочниктың мазмұны қажеттілікке қарай толтырылады: есепті бастапқы баптау кезінде, қызметкерлерді жаңа лауазымдарға қабылдау кезінде, штаттық кестені өзгерткенде.
Справочник нұсқалауды (элементтердің өзгерістер тарихын автоматты түрде бақылау) және лауазым атауларын падеждер бойынша сұрыптауды қолдайды — құжаттар мен есептердегі баспа формаларында дұрыс көрсету үшін.
1С-те қайдан табуға болады: «Персоналды басқару» бөлімі → «Ұйымдардың лауазымдары».
2. Реквизиты және кестелік бөліктер
2.1 Басты реквизиттер
Справочник тек стандартты реквизиттерді пайдаланады; басында арнайы қосымша реквизиттер жоқ.
| Имя | Тип | Обязательность | Назначение |
|---|---|---|---|
| Код | Жол | Автоматты түрде толтырылады | Лауазымды идентификациялау және сұрыптау үшін уникалды код |
| Наименование | Жол | Міндетті | Лауазымның толық атауы (мысалы, «Бас бухгалтер», «Сату менеджері») |
2.2 Кестелік бөліктер
ҚосымшаРеквизиттер
Мақсаты: ұйымның қажеттіліктеріне сәйкес жеке бапталған лауазым туралы пайдаланушының қосымша реквизиттерін және мәліметтерін сақтау (мысалы, лауазым категориясы, жалақы класы, ОКПДТР коды).
| Имя | Тип | Мақсаты |
|---|---|---|
| Свойство | ПланВидовХарактеристик.ДополнительныеРеквизитыИСведения |
Қосымша реквизиттің сақталатынын анықтайтын бапталған қасиетке сілтеме |
| Значение | Құрама тип | Қосымша реквизиттің мәні (типі қасиеттің баптауына байланысты) |
| ТекстоваяСтрока | Жол | Мәннің мәтіндік көрінісі (жолдық қасиеттер мен көрсету үшін) |
3. Формалар
Справочник үш форманы қамтиды.
| Форма | Мақсаты |
|---|---|
| ФормаЭлемента | Лауазымды өңдеудің негізгі формасы. Код және атау өрістерін, сондай-ақ атаудың падеждік формаларын баптау үшін «Сұрыптау» батырмасын қамтиды. Пайдаланушының күнделікті жұмысы үшін негізгі форма. |
| ФормаСписка | Барлық лауазымдардың тізім формасы, таңдалған элементтерді топтық өзгерту мүмкіндігімен. |
| ФормаВыбора | Құжаттарды және байланысты справочниктерді толтыру кезінде лауазымды таңдаудың жеңілдетілген формасы. |
4. Модульдердің негізгі процедуралары
Қолданбалы BSL-код evidence-те жоқ, сондықтан төменде БСП-конфигурацияларындағы (оның ішінде «Қазақстан үшін Бухгалтерия») мұндай түрдегі справочник үшін тән типтік өңдегіштер тізімі берілген. Модульдердің нақты жолдары — нұсқалық-арнайы және нақты жинақта тексеруді талап етеді.
Объект модулі (ОбъектМодуль)
ОбработкаЗаполнения— жаңа элементті жасаған кезде реквизиттерді бастапқы инициализациялау.ПередЗаписью— жазу алдында қызметтік логика (соның ішінде «Свойства» және «Объекттердің нұсқалуы» подсистемаларымен өзара әрекеттесу).ПриКопировании— элементтің көшірмесін дұрыс дайындау (мысалы, қажет болған жағдайда сұрыптауларды/қосымша мәндерді тазалау).
Элемент формасының модулі (ФормаЭлемента)
ПриСозданииНаСервере—УправлениеСвойствами.ОбновитьЭлементыДополнительныхРеквизитоварқылы қосымша реквизиттерді шығару.ПриЗаписиНаСервере/ПередЗаписьюНаСервере— қосымша реквизиттердің мәндерін объектке көшіру (УправлениеСвойствами.ПередЗаписью…).- Команда «Сұрыптау» — атауларды сұрыптау механизмін (сұрыптау подсистемасы) шақыру, падеждік формаларды қалыптастыру үшін.
Жалпы механизм. Өзгерістер тарихын бақылау «Объекттердің нұсқалуы» подсистемасымен (объект нұсқаларының регламенттік жазбасы) жүзеге асырылады, ал қосымша реквизиттер — ДополнительныеРеквизитыИСведения сипаттамалар жоспары мен УправлениеСвойствами / УправлениеСвойствамиКлиент жалпы модульдерімен.
5. Жүргізу және қозғалыстар
Справочник құжат емес және жүргізу жүргізбейді — тіркелімдер мен бухгалтерлік жазбаларды қалыптастырмайды. Бұл нормативті-справочный объект (НСИ).
Лауазымның есепке әсері — жанама, құжаттар арқылы, онда ол көрсетіледі:
- Кадрлық құжаттар мен жалақы есептеу құжаттарында лауазым қызметкерге бекітіледі және есептеулер аналитикасына қатысады.
- Жазбалар жалақы есептеу/төлеу құжаттары арқылы қалыптасады, ал сам справочник емес. РК типтік шот жоспары бойынша еңбек ақы есептеуі қызметкерлер алдындағы міндеттемелер шоттарының кредиті бойынша көрсетіледі, шығындарды шығын/өзіндік құн шоттарына жатқызу; ұстап қалу және жарналар — бюджет пен қорлар алдындағы міндеттемелер шоттарына сәйкес.
2026 жылға арналған РК есептеулерінің өзекті параметрлері (байланысты құжаттарда қолданылады, сам справочникта емес):
| Показатель | Значение 2026 |
|---|---|
| МРП | 4 325 ₸ |
| МЗП | 85 000 ₸ |
| ИПН бойынша базалық салықтық шегерім | 30 МРП/ай, жылына 360 МРП-дан аспайды |
| ИПН | 10% 8 500 МРП-ға дейінгі жылдық табыс, 15% одан жоғары |
| ОПВ | 10% (негіз база — 50 МЗП) |
| ОПВР | 3,5% |
| ВОСМС | 2% |
| ОСМС | 3% |
| СО (әлеуметтік аударымдар) | 5% |
| Әлеуметтік салық | 6% |
| НДС ставкасы | 16% |
Бұл сандар РК-2026 есептеулерінің контексті ретінде берілген және есептеу құжаттарында қолданылады; сам справочникқа әсер етпейді.
6. Байланысты объектілер және негізінде енгізу
Негізінде енгізу. «Ұйымдардың лауазымдары» справочнигі үшін негізінде енгізу және басқа объектілерден негізінде жасау қарастырылмаған (мұндай НСИ үшін типтік).
Байланысты объектілер (справочник реквизиттің мәні ретінде):
- Справочник «Қызметкерлер» / «Физикалық тұлғалар» — қызметкердің ағымдағы лауазымы.
- Кадрлық есеп құжаттары: «Жұмысқа қабылдау», «Кадрлық ауысым», кадрлық бұйрықтар.
- Жұмыс уақытының есебі (табельдер) және жалақы есептеу құжаттары.
- Штаттық кесте (пайдаланылған жағдайда) — штаттық позициялар лауазымға сілтеме жасайды.
БСП қолданылатын подсистемалар:
- «Свойства» —
ДополнительныеРеквизитыИСведениясипаттамалар жоспары (кестелік бөлікДополнительныеРеквизиты). - «Объекттердің нұсқалуы» — өзгерістер тарихы.
- «Сұрыптау» — атаулардың падеждік формалары.
7. Кеңейту нүктелері
- Қосымша реквизиттер мен мәліметтер — конфигурацияны өзгертусіз кеңейтудің штаттық тәсілі: лауазым категориясы, жалақы класы/грейд, ОКПДТР коды және т.б. қасиеттер механизмі арқылы қосылады.
- Конфигурацияны кеңейту (Extensions) — реквизиттер, формалар, командалар және объект/форма модулінің қайта анықталатын өңдегіштерін қолдаудан шығармай қосу.
- Оқиғаларға жазылу (
ПередЗаписью,ПриЗаписи) — атауларды сыртқы валидациялау, дубликаттарды бақылау немесе үшінші тарап кадрлық жүйелерімен интеграция үшін. - Қосымша өңдеулер мен командалар (қосымша есептер мен өңдеулер подсистемасы) — справочникке тағайындалған пайдаланушы әрекеттері.
- Сұрыптауды баптау — баспа формалары үшін падеждік формаларды кеңейту/түзету.
Нұсқалық-арнайы мәліметтер (нақты аттар/модуль процедураларының жолдары, қайта анықталатын әдістердің құрамы) нақты жинақпен 3.0.74.2 тексерілуі тиіс.