3.4.5.21 «Қазақстан үшін сауданы басқару» релизінде тексерілген (3.4 редакциясы).
Контрагент салыстыру актісін жіберді, ал сізде басқа сома. Сіз өзара есепке жатқызуды рәсімдеуге отырасыз: сіздің бір шарт бойынша дебиторлық берешегіңіз оның басқа шарт бойынша кредиторлық берешегімен жабылады. Кейін «есепке жатқызу неге негізделген» деп іздемеу үшін, сіз құжатқа тікелей салыстыру актісінің сканын, есепке жатқызу туралы келісімді және PDF форматындағы хат алмасуды тіркейсіз. 1С мұндай әрбір файлды құжаттың «ішінде» сақтамайды — ол оны «ВзаимозачётЗадолженностиПрисоединённыеФайлы» деп аталатын жеке қызметтік анықтамалықта орналастырады. Бұл әдістеме — осы анықтамалық қалай құрылғаны, ол қайда орналасқаны және файл карточкасын қате толтырса не болатыны туралы.
1. Мақсаты
Анықтамалық нақты «Берешекті өзара есепке жатқызу» құжатына тіркелген файлдарды (сканерлер, PDF, фотосуреттер, хаттар) сақтайды. Бұл дербес құжат емес және өткізбелер де емес — бұл өзара есепке жатқызу журналының жолына байланған «тіркемелер қалтасы». Анықтамалықтың әрбір жазбасы = өз деректемелері (атауы, авторы, күні, нұсқасы) бар бір тіркелген файл.
2. Қайдан табуға болады
Әдеттегі жол — анықтамалық арқылы емес, құжаттың өзі арқылы:
- «Қаржы» бөлімі (немесе интерфейс баптауына байланысты «Сатылымдар» → «Клиенттермен есеп айырысулар») → «Берешекті өзара есепке жатқызулар» журналы.
- Қажетті «Берешекті өзара есепке жатқызу» құжатын ашыңыз.
- Жоғарғы командалық панельде «Тіркелген файлдар» (қыстырғыш белгісі) немесе Тағы да → Тіркелген файлдар түймесін басыңыз.
- Ашылған нысанда — «Қосу» → «Дискіден файл қосу» / «Үлгі бойынша құру» / «Сканерлеу» түймелері.
Анықтамалық жазбаларының тізімін тікелей ашу (әкімшілендіру үшін, «файл қайда жатыр» деп іздеу үшін):
- «Сервис» → «Барлық функциялар» → Анықтамалықтар → ВзаимозачётЗадолженностиПрисоединённыеФайлы мәзірі, немесе
- 1С навигациялық сілтемесі:
e1cib/list/Справочник.ВзаимозачётЗадолженностиПрисоединённыеФайлыОны «Басты мәзір (▼) → Файл → Ашу» → жоқ арқылы емес, дұрысы: Басты мәзір → «Сервис» → «Навигациялық сілтеме бойынша өту» арқылы қойыңыз, жолды қойыңыз, «Өту» түймесін басыңыз.
2а. Өз релизіңізді қалай білуге болады
«Басты мәзір (жоғарғы сол жақ бұрыштағы ▼) → Анықтама → Бағдарлама туралы». Терезеде — платформа нұсқасы (мысалы, 8.3.24) және «Қазақстан үшін сауданы басқару, 3.4 редакциясы (3.4.5.21)» жолы. Дәл соңғы сан (конфигурация релизі) сіздің бағдарламаңыздың осы нұсқаулықпен сәйкес келетінін анықтайды.
3. Қалай толтыру керек
Файл карточкасын сіз дерлік ешқашан толығымен қолмен толтырмайсыз — деректемелердің көбін 1С жүктеу кезінде өзі қояды. Бірақ оларды түсіну керек.
| Деректеме | Міндетті | Не үшін керек және қатеде не болады |
|---|---|---|
| Атауы | Иә | Тізімдегі файл атауы. Әдепкі бойынша дискідегі файл атауынан алынады. Егер «Документ1» деп қалдырсаңыз — кейін оннан аса тіркеменің арасынан керекті сканды таба алмайсыз. Мәнін жазыңыз: «Береке 01.09.2026 салыстыру актісі». |
| Файл (өзінің бинарлық объектісі) | Иә | Мазмұнның өзі. Файлсыз бос жазба мағынасыз — ашатын ештеңе болмайды. |
| Кеңейтім | Иә (авто) | Файлдың қай бағдарламамен ашылатынын анықтайды (pdf, jpg, xlsx). Атауынан автоматты түрде қойылады. Қолмен ауыстырсаңыз — файл ашылмайды. |
| Автор | Иә (авто) | Файлды жүктеген пайдаланушы. Ағымдағысы қойылады. «Кім тіркеді» деп іріктеу және даулы жағдайларды талдау үшін керек. |
| Құрылған күні / Өзгертілген күні | Иә (авто) | Қызметтік күндер. Олар бойынша нұсқалар сұрыпталады. Қолмен тимейді. |
| Иесі (негіз-құжат) | Иә | Нақты «Берешекті өзара есепке жатқызу» құжатына сілтеме. Сіз файлды қосқан нысаннан автоматты түрде қойылады. Жазбаны анықтамалық тізімі арқылы «тура» құрсаңыз — иесін қолмен көрсету қажет, әйтпесе файл «ілініп» қалады және құжаттан көрінбейді. |
| Нұсқаларды сақтау | Жоқ | Нұсқалау жалаушасы. Файл түзетілетін болса (мысалы, келісім жобасы) және тарих керек болса, қосыңыз. |
| ЭЦҚ қойылған | Жоқ (авто) | Файл тікелей 1С-те электрондық қолтаңбамен қол қойылса пайда болады. |
| Түсініктеме | Жоқ | Еркін мәтін: «түпнұсқасы Ивановада», «екі тараппен де қол қойылған». |
Тәжірибеде тәртібі:
- «Берешекті өзара есепке жатқызу» құжатынан → «Тіркелген файлдар» → «Дискіден файл қосу».
- Файлды таңдаңыз — 1С өзі Атауын, Кеңейтімін, Авторын, Иесін толтырады.
- Қажет болса, Атауын түзетіп, Түсініктеме қосыңыз.
- «Жазу және жабу».
4. Талданған мысал
Жағдай. «Асар» ЖШС «Береке» ЖШС-мен 1 160 000 ₸ сомасына өзара есепке жатқызу рәсімдейді (оның ішінде 16% ҚҚС). «Асарда» тауар сатудан дебиторлық берешек (Дт 1210) болды, «Берекеде» — сатып алу бойынша «Асардың» қарсы кредиторлық берешегі (Кт 3310) болды. Құжатқа салыстыру актісінің сканын тіркейсіз.
Не істейсіз:
- 1 160 000 ₸ сомасына «Берешекті өзара есепке жатқызу» құжатын өткіздіңіз.
- «Тіркелген файлдар» ашып,
Акт_сверки_Береке_01092026.pdf(көлемі ~450 КБ) қостыңыз.
Анықтамалыққа не түседі — бір жазба:
| Деректеме | Мәні |
|---|---|
| Атауы | Береке 01.09.2026 салыстыру актісі |
| Кеңейтім | |
| Иесі | 01.09.2026 ж. № 5 берешекті өзара есепке жатқызу |
| Автор | Сапарова А. |
| Құрылған күні | 01.09.2026 14:20 |
Маңызды: тіркелген файлдар анықтамалығының өзі өткізбелер жасамайды — файл тек құжатта «ілініп» тұрады. Өткізбелерді иесі-құжат қалыптастырады. Контекст үшін оларды келтірейік (есепке жатқызу сомасы 1 160 000 ₸, оның ішінде 16% ҚҚС = 160 000 ₸, тауардың өзіндік құны шартты түрде 700 000 ₸ — бұл қозғалыстар бұрын, өткізу/сатып алу кезінде туындаған, ал өзара есепке жатқызудың өзі тек есеп айырысуларды жабады):
| Дт | Кт | Сома, ₸ | Мағынасы |
|---|---|---|---|
| 3310 | 1210 | 1 160 000 | «Береке» алдындағы кредиторлық берешек «Береке» дебиторлық берешегімен жабылды — өзара есепке жатқызу |
Яғни анықтамалықтағы бір файл 3310/1210 өткізбесіне 1 160 000 ₸ сомасына «байланған». Кейін салық немесе аудитор негізін сұраса — сіз құжатты ашасыз, қыстырғышты басасыз және поштада қазбалап жүрмей салыстыру актісін көрсетесіз.
5. Операция түрлері
Тіркелген файлдар анықтамалығында бухгалтерлік мағынадағы «операция түрлері» жоқ — бұл қойма. Бірақ файл карточкасында қосу кезінде таңдалатын жұмыс режимдері бар:
- Дискіден файл қосу — дайын скан/PDF жүктеу.
- Үлгі бойынша құру — үлгіден жаңа құжат (Word/Excel) генерациялау және бірден тіркеу.
- Алмасу буферінен құру — көшірілген суретті кірістіру (мысалы, хат алмасудың скриншоты).
- Сканерлеу — сканер қосылған болса, кескінді тікелей алу.
- Нұсқаларды сақтау / Алдыңғы нұсқаны ашу — түзетулер тарихымен жұмыс.
- ЭЦҚ қою / Қолтаңбаны тексеру — файлдың 1С ішіндегі электрондық қолтаңбасы.
6. Қосу кезінде не қалыптасады
Бұл анықтамалықтың құжаттан айырмашылығы негізгі сәт:
- Өткізбелер жоқ. Тіркелген файл бірде-бір бухгалтерлік регистрді қозғамайды. Барлық өткізбелерді (соның ішінде 3310/1210) «Берешекті өзара есепке жатқызу» құжаты жасайды.
- Электрондық құжаттар (ЭШФ, ТЖН) қалыптаспайды. Өзара есепке жатқызудың өзі өткізу болып табылмайды, сондықтан оған жалпы жағдайда ЭШФ жазылмайды; тіркелген файлға одан бетер жазылмайды. ЭШФ/ТЖН ЭШФ АЖ-ге бастапқы жөнелту/сатып алу кезінде түседі, есепке жатқызу кезінде емес.
- Нақты не болады: анықтамалық жазбасы құрылады, файл файлдарды сақтау көлемінде (немесе базада — «Әкімшілендіру» бөліміндегі «Тіркелген файлдар» баптауына байланысты) сақталады. Қызметтік деректемелер (автор, күндер, көлем, хэш) толтырылады. Нұсқалау қосылған болса — нұсқа құрылады.
7. Баспа нысандары
Файл карточкасының жеке баспа нысаны жоқ — тіркелген файлдың өзі ол ашылатын бағдарламаның (PDF-оқырман, Excel және т.б.) құралдарымен басылады. «Тіркелген файлдар» нысанынан мына командалар қолжетімді:
- Ашу — байланысқан бағдарламада қарау.
- Баспа — ашылған файлды басып шығару.
- Басқаша сақтау — дискіге кері шығару.
- Жіберу (пошта арқылы) — файлды тікелей 1С-тен хатқа тіркеу.
Баспа нысандары (өзара есепке жатқызу актісі, салыстыру актісі) осы анықтамалыққа емес, «Берешекті өзара есепке жатқызу» иесі-құжатына қатысты.
8. Жиі кездесетін қателер
«Файл ақпараттық базада / көлемде табылмады» — сақтау көлемі қолжетімсіз немесе файл сыртқы сақтау кезінде дискіде тасымалданған/жойылған. «Әкімшілендіру → Файлдармен жұмыс істеу баптаулары → Файлдарды сақтау көлемдері», желілік жолдың қолжетімділігін тексеріңіз.
«Файл көлемі рұқсат етілген максимумнан асып кетті» — файл баптауларындағы шектеу іске қосылды. «Әкімшілендіру → Файлдармен жұмыс істеу баптаулары» шегін арттырыңыз немесе сканды кішірейтіңіз/сығыңыз.
«Иесі көрсетілмеген» — жазбаны құжаттан емес, анықтамалық тізімі арқылы тікелей құрдыңыз. Карточканы ашып, Иесі деректемесінде қажетті «Берешекті өзара есепке жатқызу» құжатын таңдаңыз, әйтпесе файл құжат жағынан көрінбейді.
«Файл басқа пайдаланушымен бос емес (өңделуде)» — біреу файлды өңдеуге ашып, жаппаған (босатпаған). «Өңдеуді аяқтау» арқылы босатуды сұраңыз немесе әкімші блокировканы алып тастайды.
«Файл кеңейтімі рұқсат етілмеген» — баптауларда рұқсат етілген кеңейтімдер тізімі берілген, ал сіздің кеңейтіміңіз онда жоқ. Файлдармен жұмыс баптауларына кеңейтімді қосыңыз немесе файлды рұқсат етілген форматта (PDF) сақтаңыз.
9. Жиі қойылатын сұрақтар
Бұл анықтамалық өзара есепке жатқызуды өткізе ме және өткізбелер жасай ма? Жоқ. Ол тек файлдарды сақтайды. 3310/1210 өткізбесін және барлық қозғалыстарды файл байланған «Берешекті өзара есепке жатқызу» құжаты жасайды.
Тіркелген файлға ЭШФ жазу керек пе? Жоқ. ЭШФ АЖ-ге ЭШФ өткізу кезінде жазылады, есепке жатқызу немесе файл қосу кезінде емес. Тіркелген файл электрондық құжаттарға қатысы жоқ.
Файлдар физикалық түрде қайда жатыр — базада ма, дискіде ме? «Әкімшілендіру → Файлдармен жұмыс істеу баптаулары» баптауына байланысты. АБ-нің өзінде де, дискідегі/сервердегі көлемдерде де сақталуы мүмкін. Осыдан базаның көлемі мен резервтік көшірме жылдамдығы тәуелді.
Файлды кім және қашан тіркегенін қалай көруге болады? Файл карточкасында — Автор және Құрылған күні деректемелері. Тіркелген файлдар тізімінде оларды бағандар ретінде шығарып, сұрыптауға болады.
Бір актінің бірнеше нұсқасын сақтауға бола ма? Иә. «Нұсқаларды сақтау» жалаушасын қосыңыз — әрбір түзету кезінде 1С алдыңғы редакцияны сақтайды, оны «Алдыңғы нұсқаны ашу» арқылы ашуға болады.
Файл дискіден жойылды — не істеу керек? Сыртқы сақтауда 1С-тегі жазба қалады, бірақ «файл табылмады» қатесімен ашылады. Файлды «Дискідегі файлдан жаңарту» арқылы қайта жүктеңіз немесе жаңасын қосып, бүлінген жазбаны жойыңыз.
Тіркелген актіге тікелей 1С-те ЭЦҚ қоюға бола ма? Иә, электрондық қолтаңбамен жұмыс бапталған болса, тіркелген файлдар нысанындағы «Қол қою» командасымен. Осыдан кейін «ЭЦҚ қойылған» деректемесі ақиқат болады.
Анықтамалықта жазба болса да, файл құжаттан неге көрінбейді? Иесі деректемесі толтырылмаған немесе басқа құжат көрсетілген. Файл құжаттан тек оның иесі = осы құжат болғанда ғана көрінеді.
Файлдардың саны мен көлемі ҚҚС сомасына немесе салық есебіне әсер ете ме? Жоқ. Тіркемелер сомаларға, 16% ҚҚС мөлшерлемесіне, ЖТС, МЗЖ және басқа есептерге әсер етпейді — бұл құжатқа арналған анықтамалық материалдар.
Тіркелген барлық актілерді жаппай шығаруға бола ма? Иә, тіркелген файлдар нысанында жазбаларды белгілеп, дискіге шығару үшін «Басқаша сақтау» немесе хат тіркемесіне «Жіберу» пайдаланыңыз.
10. Аралас құжаттар
- Неге негізделіп пайда болады: жазба әрқашан иесі-құжат «Берешекті өзара есепке жатқызу» (Иесі деректемесі) арқылы құрылады. Онсыз жазба «жетім» болады.
- Иесі-құжат мыналармен байланысты: тауарлар/қызметтерді өткізу (Дт 1210 қалыптастырады), тауарлар келуі (Кт 3310 қалыптастырады), өзара есеп айырысуларды салыстыру актілерімен, есепке жатқызу туралы келісімдермен.
- Осы анықтамалыққа не салынады: салыстыру актілерінің, қол қойылған өзара есепке жатқызу туралы келісімдердің, сенімхаттардың, іскерлік хат алмасудың, төлем құжаттарының сканерлері — сомаларды және есепке жатқызу фактісінің өзін негіздейтін барлық нәрсе.
Өз релизіңізді қалай білуге болады: «Басты мәзір → Анықтама → Бағдарлама туралы» — онда платформа және конфигурация релизі.
Әдістеме «Қазақстан үшін сауданы басқару», 3.4 редакциясы, 3.4.5.21 релизі үшін дайындалды. Мәндер (16% ҚҚС, 4 325 ₸ АЕК, 85 000 ₸ ЕТЖ) 2026 жылға қолданылады; релиз жаңартылған кезде өзгерген нысандармен салыстырыңыз.