3.0.74.2 «Қазақстанға арналған Бухгалтерия» релизінде тексерілді (3.0 редакциясы).
Контрагент сізге орындалған жұмыстар актісін 500 000 ₸ сомаға жіберді, ал сіздің қолмен жасалған операцияңызда сома бұрын да «ойнап» тұрған. Сіз түзетуді Операция (бухгалтерлік және салықтық есеп) құжаты арқылы жасадыңыз — енді проводкалардың қасында актінің сканы жатқанын қалайсыз. Жарты жылдан кейін камералдық тексеруде немесе аудитор сұрақ қойғанда поштаны және «Скандар» қалтасын ақтармай, операцияны ашып, алғашқы құжатты базада тікелей көру үшін. Дәл осыны ОперацияБухПрисоединенныеФайлы анықтамалығы жасайды: ол сіз бухгалтерлік операцияға тіркеген файлдарды сақтайды.
1. Тағайындалуы
Қызметтік анықтамалық, онда Операция (бухгалтерлік және салықтық есеп) құжаттарына тіркелген файлдар (скандар, PDF, Excel, хаттар) физикалық түрде жатады. Анықтамалықтың бір элементі = өз нұсқалары, авторы, ЭЦҚ және шифрлау белгісі бар бір тіркелген файл. Ол өзі ештеңе есептемейді және проводка жасамайды — бұл операцияның «алғашқы құжаттар қалтасы».
2. Қайдан табуға болады
Сіз бұл анықтамалықты тікелей ешқашан дерлік ашпайсыз — онымен құжат арқылы жұмыс істейсіз:
Операциялар → Операциялар (бухгалтерлік және салықтық) → қажетті операцияны ашу → форманың жоғарғы панелінде қыстырғыш белгісі («Тіркелген файлдар»).
Файлдар тізімін тікелей ашу («қайда жатыр» деп іздеу, жаппай тазалау, томдарды талдау үшін) навигациялық сілтеме арқылы мүмкін:
e1cib/list/Справочник.ОперацияБухПрисоединенныеФайлы
Оны Басты мәзір → Сервис → Навигациялық сілтеме бойынша өту (немесе платформаға байланысты Файл → «Сілтеме бойынша өту») бөліміне қойыңыз.
Егер операция формасында қыстырғыш болмаса — онда Әкімшілендіру → Жалпы баптаулар → Тіркелген файлдар бөлімінде файлдармен жұмыс тетігі өшірілген. Жалаушаны қосыңыз, сонда қыстырғыш пайда болады.
2а. Өз релизіңізді қалай білуге болады
Басты мәзір → Анықтама → Бағдарлама туралы. Терезеде екі жолды көресіз: платформа нұсқасы (мысалы, 8.3.24) және конфигурация нұсқасы — «Қазақстанға арналған Бухгалтерия», 3.0 редакциясы, 3.0.74.2 релизі. Дәл конфигурация релизі маңызды: файлдар формасының өрістер жиынтығы және томдар баптаулары релиздер арасында өзгеріп отырады.
3. Қалай толтыру керек
Мұнда құжаттағыдай жеке «деректемелер тақырыбы» жоқ. Сіз тек файлды қосасыз, ал карточканы 1С сіздің орныңызға толтырады. Сіз шын мәнінде не белгілейтініңізді және оның неге әсер ететінін талдап көрейік.
- Операцияны аштыңыз → қыстырғышты бастыңыз → «Қосу». Бағдарлама ұсынады: дискідегі файлдан, сканерден, немесе үлгі бойынша жасау.
- Атауы (міндетті) — кеңейтімсіз файл атауы. Әдепкі бойынша бастапқы файл атауы қойылады. Мағыналы атаңыз: «№14 акт 31.08.2026 ЖШС Астана-Строй». Егер
image0001қалдырсаңыз, кейін жиырма скан ішінен қажеттісін таппайсыз. - Кеңейтім — автоматты түрде қойылады (pdf, jpg, xlsx). Қолмен өзгертпеңіз: кеңейтімді өзгертсеңіз — файл қажетті бағдарламамен ашылмай қалады.
- Автор — ағымдағы пайдаланушымен толтырылады. Ол бойынша құжатты кім тіркегенін көруге болады; даулы операцияларды талдағанда осыған сүйенеді.
- Жасалу күні / Өзгертілу күні — файл қасиеттерінен және қосу сәтінен алынады. «Өткен аптада не тіркелді» деп іріктеу үшін қажет.
- Нұсқаларды сақтау — жалауша. Қосулы болса — өзгертілген файл әр сақталған сайын алдыңғы редакция қалады; кері қайтаруға болады. Өшірулі болса — жаңа нұсқа ескісін біржола жояды. Алғашқы құжаттар үшін қосулы ұстаған дұрыс.
- ЭЦҚ-мен қол қойылған / Шифрланған — бұл енгізу өрістері емес, «Қол қою» және «Шифрлау» командаларының нәтиже-белгілері. Қол қойылған файлды қолды бұзбай өзгерту мүмкін емес — бұл алғашқы құжатты ауыстырудан қорғау.
- Түсініктеме — еркін мәтін: «түпнұсқа поштамен 02.09.2026 алынды, қағаз №3 қалтаға тігілді».
Файлды таңдағаннан кейін Ашу түймесін басыңыз — файл базаға (немесе дискідегі томға) жүктеледі және қыстырғыш тізімінде пайда болады. Болды, ол операцияға тіркелді.
4. Сандар мен проводкалары бар талданған мысал
Жағдай. «Дала» ЖШС «Астана-Строй» ЖШС-ке 500 000 ₸ ҚҚС-сыз қызмет көрсетті. 2026 жылғы ҚҚС мөлшерлемесі — 16%, яғни 80 000 ₸. Көрсетілген қызметтердің өзіндік құны — 300 000 ₸. Операцияны типтік «Өткізу» құжатымен көрсету мүмкін емес (стандартты емес жағдай), сондықтан бухгалтер Операцияны (БУ және НУ) қолмен жасайды және оған қол қойылған актінің сканын тіркейді.
«Операция» құжатының өзіндегі проводкалар (файлдар анықтамалығында емес):
| Дт | Кт | Сома, ₸ | Мазмұны |
|---|---|---|---|
| 1210 | 6010 | 500 000 | Қызметтерді өткізуден түскен табыс танылды |
| 1210 | 3130 | 80 000 | 16% ҚҚС есептелді |
| 7010 | 1330 | 300 000 | Өзіндік құн есептен шығарылды |
Сатып алушыдан алынатын жиыны: 580 000 ₸.
Енді файлдар анықтамалығымен жұмыс:
- Ашық операцияда қыстырғышты басасыз → Қосу → файлдан →
Акт_14.pdfтаңдайсыз. - Атауына «№14 акт 31.08.2026, ЖШС Астана-Строй» деп жазасыз.
- Файл сақталады — ОперацияБухПрисоединенныеФайлы анықтамалығында осы операцияға сілтейтін элемент жасалады.
- ЭЦҚ-мен қол қою түймесін басасыз — енді файл өзгертуден қорғалған, оған «Қол қойылған» белгісі қойылды.
Түсіну маңызды: 500 000 / 80 000 / 300 000 ₸ сомалары операцияның проводкаларында тұрады. Файлдар анықтамалығы оларды сақтамайды және оларға әсер етпейді. Ол тек PDF-актінің өзін, оның нұсқасын, авторын және қолын сақтайды. Ертең сіз проводкалардағы соманы түзетсеңіз, актінің сканы сол күйінде қалады — олардың байланысы тек «файл осы операцияға тиесілі».
5. Операция түрлері (қолжетімді командалар)
Анықтамалық құжат емес, оның проводкалары бар «операция түрлері» жоқ. Бірақ қыстырғыш түймелері арқылы қолжетімді:
- Файлдан қосу — дайын файлды дискіден жүктеу.
- Сканерден қосу — қағаз түпнұсқаны базаға тікелей сканерлеу (TWAIN-сканер және бапталған сканерлеу қажет).
- Қарау / Ашу — файлды ассоциацияланған бағдарламамен ашу.
- Өңдеу → Өңдеуді аяқтау — файлды «алу», түзету, жаңа нұсқамен қайтару.
- Нұсқалар — редакциялар тізімі, алдыңғысына қайту, салыстыру.
- ЭЦҚ-мен қол қою / Қолды тексеру — электрондық қолды қою және тексеру.
- Шифрлау / Шифрын ашу — құпия құжаттар үшін.
- Былай сақтау — файлды дискіге қайта шығару.
- Жоюға белгілеу.
6. Файл қосқанда не қалыптасады
Анықтамалықта өткізу жоқ. Сіз файлды тіркегенде мынадай нәрсе болады:
- Нақты операцияға байланысты ОперацияБухПрисоединенныеФайлы анықтамалығының элементі жасалады («Файл иесі» деректемесі).
- Файлдың екілік деректері не ақпараттық базаға, не дискідегі томға жазылады — Әкімшілендіру → Тіркелген файлдар → Файлдарды сақтау томдары бөлімінде қалай бапталғанына байланысты.
- Нұсқаларды сақтау тіркелімінде жазба жасалады (нұсқаларды сақтау қосулы болса).
- Қол қойған кезде — ЭЦҚ деректері сақталады; шифрлаған кезде — файл шифрланған түрде сақталады.
Не болмайды: ешқандай бухгалтерлік проводкалар, салықтық тіркелімдер бойынша ешқандай қозғалыс, ешқандай ЭСФ және СНТ жоқ. Тіркелген файл — бұл салынды, есептің алғашқы құжаты емес. ЭСФ өткізу/түсу құжаттарынан «ИС ЭСФ» арқылы жазылады, мұнда емес; СНТ тауар ілеспе операциялары бойынша ресімделеді — ол да бөлек. Қыстырғыштағы актінің сканының оларға қатысы жоқ.
7. Баспа формалары
Анықтамалықтың өз баспа формалары жоқ — «файл карточкасын» басып шығарудың қажеті жоқ. Іс жүзінде сіз былай жұмыс істейсіз:
- Файлды Ашу/Қарау және оны қарау бағдарламасының құралдарымен басып шығару (PDF-ридер, Excel).
- Былай сақтау — басып шығару немесе жіберу үшін дискіге қайта шығару.
- Баспа формалары (акт, шот-фактура, бухгалтерлік анықтама) тіркелген файлдарға емес, Операция құжатының өзіне қатысты.
8. Жиі кездесетін қателер
«Файл өлшемі рұқсат етілген ең үлкен өлшемнен асып кетті (… МБ).» Әкімшілендіру → Тіркелген файлдар → Файлдың ең үлкен өлшемі бөліміндегі шектеу іске қосылды. Сканды сығыңыз (DPI-ды 200–300-ге дейін азайтыңыз, PDF-те сақтаңыз) немесе саясат рұқсат етсе, баптаулардағы лимитті ұлғайтыңыз.
«Файлды … пайдаланушы өңдеу үшін бос емес». Біреу (мүмкін, сіз өзіңіз басқа сеанстан) «Өңдеу» түймесін басып, аяқтамаған. Оған «Өңдеуді аяқтау» түймесін басуды өтініңіз. Егер пайдаланушы кетіп қалса, ал файл бос емес күйінде тұрса — әкімші файлдар тізіміндегі «Файлды босату» командасымен бұғаттауды алып тастайды.
«Файлдарды сақтау баптаулары берілмеген» / файл сақталмайды. Сақтау томы жасалмаған, әрі бұл кезде базада сақтау өшірулі. Әкімшілендіру → Тіркелген файлдар бөліміне кіріп, «Ақпараттық базада сақтау» таңдаңыз немесе том жасап, 1С-ке қолжетімді серверде қалтаға жол көрсетіңіз.
«Файл бағдарламадан тыс өзгертілді. Жалғастыру керек пе?» Сіз шығарылған көшірмені «Өңдеу/Аяқтау» тетігінен тыс өңдедіңіз. Осылай нұсқалау жоғалады. Әрдайым дискіде ашылған файлды емес, «Өңдеу» түймесі арқылы түзетіңіз.
ЭЦҚ-мен қол қойғаннан кейін файл өңдеуге ашылмайды. Бұл қалыпты жағдай: қол қойылған файл қорғалған. Өзгерту үшін — қолды алып тастаңыз (файл қол қойылмаған болады) немесе жаңа нұсқа жүктеп, қайта қол қойыңыз.
9. FAQ
Тіркелген файлдар физикалық түрде қайда жатады? Не ақпараттық базаның ішінде, не томда — сервер дискісіндегі қалтада. Әкімшілендіру → Тіркелген файлдар → Файлдарды сақтау томдары бөлімінде бапталады. Базада сақтау көшіруде оңайырақ, бірақ оның көлемін ұлғайтады.
Базаны .dt-ге шығарғанда файлдар көшіріле ме? Ақпараттық базада сақталатын файлдар — иә, олар .dt-мен бірге кетеді. Дискідегі томдағы файлдар .dt-ге кірмейді — томды бөлек көшіру қажет. Бұл көшіруден кейін «жоғалған» скандардың жиі себебі.
Бір операцияға бірнеше файл тіркеуге бола ма? Иә, қалағаныңызша: актінің сканы, шоттың PDF-і, келісу хаты. Олардың барлығы бір иесі — сіздің операцияңыз болатын осы анықтамалықтың элементтері болады.
Құжатты тікелей 1С-ке қалай сканерлеу керек? Қыстырғыш → Қосу → сканерден. Қосылған TWAIN-сканер және толтырылған сканерлеу баптаулары (ажыратымдылық, түстілік, формат) қажет. Бірден PDF-ке салған ыңғайлы.
Тіркелген файлдар проводкаларға, ҚҚС-ке немесе салықтарға әсер ете ме? Жоқ. Бұл салынды. Проводкаларды (мысалы, Дт 1210 Кт 6010 және Кт 3130 бойынша 16% ҚҚС) «Операция» құжатының өзі қалыптастырады. Файл — тек қасында тұрған дәлелдемелік алғашқы құжат.
Файлға ЭЦҚ-мен қалай қол қою керек? Файлды белгілеңіз → ЭЦҚ-мен қол қою → сертификатты таңдаңыз. Қол мазмұнды бекітеді; қолды алмай файлды өзгерту мүмкін емес. Тексеру — «Қолды тексеру» командасы.
Файлдың алдыңғы нұсқасына қалай оралуға болады? Егер «Нұсқаларды сақтау» жалаушасы қосулы болса: файлды ашыңыз → Нұсқалар → қажетті редакцияны таңдаңыз → «Белсенді ету». Жалаушасыз ескі нұсқалар сақталмайды.
Неге анықтамалық мәзір бөлімдерінде жоқ?
Ол қызметтік және тікелей таңдаудан әдейі жасырылған — онымен операция (қыстырғыш) арқылы жұмыс істеу қажет. Тізімді тікелей ашу тек e1cib/list/Справочник.ОперацияБухПрисоединенныеФайлы навигациялық сілтемесі арқылы мүмкін.
Артық файлды қалай жоюға болады? Қыстырғыш тізімінде файлды белгілеңіз → жоюға белгілеу, содан кейін Әкімшілендіру → Белгіленген объектілерді жою. Егер файл томда жатқан болса, физикалық файл жою өңдеуін орындағанда жойылады.
10. Сабақтас құжаттар
- «Негізінде» енгізу — қолданылмайды. Анықтамалық элементі тек файлды иеге тіркеу арқылы жасалады, «Негізінде жасау» командасымен емес.
- Файл иесі — «Операция (бухгалтерлік және салықтық есеп)» құжаты (Операциялар → Операциялар (бухгалтерлік және салықтық)). Дәл осыған әр файл байланысады.
- Басқа объектілердегі баламалар. Тіркелген файлдар қосылған әр объектінің осындай өз анықтамалығы бар: түсуде, өткізуде, шот-фактурада (ЭСФ) — бөлек файл қоймалары. Біздің анықтамалық тек «Операция» құжатына қызмет етеді.
- Байланысты тетіктер: Тіркелген файлдар және Нұсқаларды сақтау (жалпы ішкі жүйелер), Электрондық қолдар мен шифрлау (Әкімшілендіру).
Өз релизіңізді қалай білуге болады
Анықтама → Бағдарлама туралы — сол жерде 1С:Кәсіпорын платформасының нұсқасы және конфигурация релизі көрсетілген. Егер сізде 3.0.74.2 болмаса, файл формасындағы түймелер жиынтығы мен томдар баптаулары сәл өзгеше болуы мүмкін, бірақ логикасы сол.
Әдістемелік нұсқаулық «Қазақстанға арналған Бухгалтерия», 3.0 редакциясы, 3.0.74.2 релизі үшін дайындалды.