«Қазақстанға арналған сауданы басқару» 3.4.5.21 шығарылымында (3.4 редакциясы) тексерілді.
Контрагент ыдыс бойынша салыстыру актісін жіберді: оның деректері бойынша сіздің қарызыңызда 120 паллет бар, ал сіз барлығын дерлік қайтарғаныңызға сенімдісіз. Нақты деректерсіз дауласу пайдасыз — қанша ыдыс қабылданғаны, қаншасы қайтарылғаны және нақты күнге қаншасы қалғаны көрінетін құжат қажет. Дәл осы мақсатта «Қабылданған қайтарымды ыдыс бойынша ведомость» ашылады. Есеп әрбір жеткізуші мен әріптес бойынша қайтарымды ыдыстың қозғалысын жинақтап, сіз жауап беретін қалдықты көрсетеді. Әрі қарай дауды бес минутта шешу үшін оны қалай пайдалану керектігін қарастырамыз.
1. Мақсаты
Есеп сіз қабылдаған бөтен қайтарымды ыдыстың (тұғырықтар, жәшіктер, кегтер, бөтелкелер, баллондар және т.б.) қалдықтары мен айналымдарын контрагенттер, әріптестер, шарттар, қоймалар және ыдыс номенклатурасы бөлінісінде көрсетеді. Бұл салыстыру құралы: тауармен бірге қанша ыдыс келіп түсті, жеткізушіге қаншасы қайтарылды және белгілі бір күнге ыдыс бойынша қандай қарыз қалды.
2. Қайдан табуға болады
- «Қойма және жеткізу» бөлімі (кейбір конфигурацияларда — «Сатып алулар») → «Қойма бойынша есептер» / «Ыдыс» есептер тобы → «Қабылданған қайтарымды ыдыс бойынша ведомость».
- «Барлық функциялар» → Есептер → Қабылданған қайтарымды ыдыс бойынша ведомость арқылы.
- Жылдам тәсіл: «Сервис» → «Навигациялық сілтеме бойынша өту» тармағын таңдап, мынаны енгізіңіз:
e1cib/list/Отчет.ВедомостьПоПринятойВозвратнойТаре
Егер тармақ панельде болмаса, оны бөлімнің «Навигацияны баптау» параметрі арқылы қосыңыз немесе навигациялық сілтеме арқылы ашыңыз. Мәзірде тармақтың болмауы есеп жоқ дегенді білдірмейді: ол құқықтар немесе интерфейс баптауларымен жасырылған болуы мүмкін.
2а. Өз шығарылымыңызды қалай білуге болады
«Анықтама» → «Бағдарлама туралы» (немесе жоғарғы оң жақ бұрыштағы «i» белгішесі бар түйме). Ашылған терезеде платформа нұсқасы (мысалы, 8.3.24) және конфигурация шығарылымы көрсетіледі. Нұсқаулық «Қазақстанға арналған сауданы басқару», 3.4 редакциясы, 3.4.5.21 шығарылымы үшін жазылған. Егер сіздің шығарылымыңыз ескірек болса, бағандар мен топтамалардың құрамы аздап өзгеше болуы мүмкін.
3. Қалай толтыруға болады (есепті баптау)
Есеп өткізілмейді және құжаттар жасамайды — сіз іріктеу параметрлерін белгілеп, «Қалыптастыру» түймесін басасыз және нәтижені қарайсыз. Нысанның жоғарғы жағындағы негізгі өрістер:
| Өріс | Не үшін қажет | Қате болғанда не болады |
|---|---|---|
| Кезең (... бастап ... дейін) — міндетті | Айналымдар аралығын және кезең соңындағы қалдық күнін белгілейді | «Дейін» күні бос болса → ағымдағы күн алынады және қалдық контрагент актісіндегі қажетті күнмен сәйкес келмейді |
| Ұйым — бірнеше ұйым болса, міндетті | Деректерді сіздің заңды тұлғаңыз бойынша шектейді | Іріктеусіз әртүрлі ұйымдардың ыдыстары араласып, қалдық артық көрсетіледі |
| Контрагент (ыдыс жеткізушісі) | Ыдыс иесі, яғни оны сіз қайтаруға тиіс тұлға бойынша іріктеу | Бос болса → барлық контрагент бойынша есеп; бір жеткізушімен салыстыру үшін оны міндетті түрде көрсетіңіз |
| Әріптес | Егер әріптестердің есебін заңды тұлға-контрагенттерден бөлек жүргізсеңіз | Әріптес/контрагент сәйкессіздігі «қосарланған» жолдарды тудырады |
| Шарт | Ыдысты қайтару талаптары көбіне шарттар бөлінісінде белгіленеді | Іріктеусіз әртүрлі шарттар бойынша қалдықтар бір сомаға біріктіріледі |
| Қойма | Қабылданған ыдыстың нақты жатқан жері | Ыдыс бірнеше қоймаға қабылданғанда пайдалы |
| Номенклатура / Ыдыс түрі | Нақты ыдыс бойынша іріктеу (EUR паллеті, 50 л кег және т.б.) | Іріктеусіз жалпы тізім шығады — толық салыстыру үшін бұл қалыпты жағдай |
Қосымша параметрлер «Баптаулар» → «Тағы» → «Нұсқаны өзгерту» арқылы қолжетімді:
- Жолдарды топтау — Контрагент → Шарт → Номенклатура (салыстыруға арналған стандартты нұсқа).
- Көрсеткіштер — «Кезең басындағы қалдық», «Келіп түсті», «Қайтарылды», «Кезең соңындағы қалдық» (саны және кепілдік құнының сомасы бойынша).
- Іріктеулер мен сұрыптаулар — мысалы, қалдығы нөлге тең жолдарды жасыру (іріктеудегі
Кезең соңындағы қалдық ≠ 0жалаушасы).
Жұмыс тәртібі: Кезеңді белгілеңіз → Ұйымды таңдаңыз → салыстыру кезінде Контрагентті қосыңыз → «Қалыптастыру» түймесін басыңыз. Ай сайын қайта баптамау үшін баптауды «Есеп нұсқасын сақтау» түймесімен сақтауға болады.
4. Сандармен талданған мысал
Шарт. «Астана-Логистик» ЖШС (ҚҚС төлеушісі) 2026 ж. маусымда «Каспий-Тара» ЖШС-нен су сатып алады. Су кепілдік бағасы 8 000 ₸/дана болатын қайтарымды паллеттермен келеді (ҚҚС-сыз — ыдыс мерзімінде қайтарылғанша, ыдыс кепіліне ҚҚС салынбайды).
Маусымдағы қозғалыс:
- 01.06.2026 күніндегі өтелмеген ыдыс қалдығы — 40 паллет × 8 000 = 320 000 ₸;
- Тауармен бірге келіп түсті — 100 паллет × 8 000 = 800 000 ₸;
- Жеткізушіге қайтарылды — 110 паллет × 8 000 = 880 000 ₸;
- 30.06.2026 күніндегі қалдық — 30 паллет × 8 000 = 240 000 ₸.
Есеп мынадай жолды қалыптастырады:
| Контрагент | Ыдыс | Кезең бас. қалдық | Келіп түсті | Қайтарылды | Кезең соң. қалдық |
|---|---|---|---|---|---|
| «Каспий-Тара» ЖШС | EUR паллеті | 40 / 320 000 ₸ | 100 / 800 000 ₸ | 110 / 880 000 ₸ | 30 / 240 000 ₸ |
Контрагент актісінде 32 паллет қалдық көрсетілген. Жолдың толық жазбасын ашасыз («Қайтарылды» санына екі рет шертіңіз) — қайтару құжаттарының тізімінен 28.06 күнгі 2 паллет қайтарымы жеткізушіде әлі «жолда» екенін көресіз. Дау шешілді: сіз нақты қайтардыңыз, ал жеткізуші оларды кіріске әлі алмаған.
Бухгалтерлік жазбалар. Қайтарымды ыдыс — бөтен меншік, сондықтан регламенттелген есепте ол баланстан тыс шотта (жауапты сақтауға қабылданған ТМҚ) көрсетіледі, кепілдік ыдысты қабылдау кезінде 1330/3310 баланстық шоттары бойынша жазбалар болмайды:
- 100 паллетті қабылдау: Ыдыстың баланстан тыс шотының Дт 800 000 ₸ (кредитсіз біржақты жазба);
- 110 паллетті қайтару: Ыдыстың баланстан тыс шотының Кт 880 000 ₸.
Ал егер ыдыс ҚАЙТАРЫЛМАСА және шарт бойынша меншікке өтсе (қайтармау), 30 паллет өткізуге/есептен шығаруға айналып, 16% ҚҚС қолданылады:
- Дт 1210 278 400 ₸ / Кт 6010 240 000 ₸ және Кт 3130 38 400 ₸ (240 000 сомасынан 16% ҚҚС);
- Дт 7010 / Кт 1330 — есептен шыққан ыдыстың өзіндік құнына.
Ескеріңіз: есептің өзі бухгалтерлік жазбалар жасамайды — ол тіркелімдерді оқиды. Бухгалтерлік жазбаларды бастапқы құжаттар (ыдыстың келіп түсуі, қайтарылуы, есептен шығарылуы) қалыптастырады.
5. Операция түрлері (есеп нені көрсетеді)
Есеп құжат емес, сондықтан оның «операция түрлері» жоқ. Бірақ ол қайтарымды ыдыс қозғалысының төрт түрін ашады:
- Кезеңнің басындағы қалдық — сіз бұрыннан қайтаруға тиіс ыдыс.
- Келіп түсу — тауармен бірге қабылданған ыдыс (келіп түсу құжаттары).
- Қайтару — жеткізушіге кері жөнелтілген ыдыс.
- Кезең соңындағы қалдық — контрагент алдындағы ыдыс бойынша ағымдағы қарыз.
6. Есеппен жұмыс істегенде не қалыптасады
Есеп ештеңе өткізбейді: бухгалтерлік жазбалар жасамайды, ЭШФ, ТІЖ және басқа электрондық құжаттарды қалыптастырмайды, тіркелімдерге қозғалыстар жазбайды. Ол құжаттарда бұрыннан жинақталған деректерді ғана оқиды. Бұл өте маңызды: сандар сәйкес келуі үшін бастапқы құжаттарды дұрыс рәсімдеңіз —
- ЭШФ (ЭШФ АЖ-да) және ТІЖ тауарды өткізуге және ыдысты қайтармауға (ыдыс 16% ҚҚС салынатын сатуға айналғанда) жазылады, оларды есептің өзі жасамайды;
- ыдысты есепке алу тіркеліміндегі қозғалыстарды қабылдау және қайтару құжаттары қалыптастырады — есеп олардың сальдосы мен айналымдарын ғана жинақтайды.
7. Баспа нысандары
Есептің жеке бланкісі жоқ — қалыптастырылған кестенің өзі басып шығарылады. Мыналар қолжетімді:
- «Басып шығару» — есептің ағымдағы нұсқасын принтерге шығару;
- «Басқаша сақтау…» — Excel (.xlsx), .mxl, PDF пішімдеріне экспорттау — контрагентке салыстыру актісінің қосымшасы ретінде жіберуге ыңғайлы;
- «Жіберу» — 1С жүйесінен бірден хатпен жіберу.
Басып шығару алдында контрагентке таза салыстыруды беру үшін топтауларды баптап, нөлдік қалдықтарды алып тастаңыз.
8. Жиі кездесетін қателер
- «"Кезең" өрісі толтырылмаған» — аралық белгіленбеген. «Бастап» және «дейін» күндерін көрсетіңіз; нақты күнге салыстыру үшін контрагент актісінің күнін қойыңыз.
- Іріктеулер толтырылғанымен, есеп бос. Көбіне себеп — «Контрагент/Әріптес» қайшылығы немесе ұйымның қате таңдалуы. Артық іріктеулерді алып тастап, кезең мен ұйымды ғана қалдырыңыз да, есепті қайта қалыптастырыңыз.
- Қалдық контрагент актісімен сәйкес келмейді. Күндердің бірдей екенін және «жолдағы» қайтарымдардың жеткізушіде кіріске алынғанын тексеріңіз. Жолды екі рет шертіп, құжаттарға дейін ашыңыз.
- «Деректерді көруге құқық жоқ». Есеп ашылғанымен, деректер бос — қойма/сауда есептерін көру рөлін беру үшін әкімшіге хабарласыңыз.
- Сомада ҚҚС «пайда болады». Демек, ыдыстың бір бөлігі қайтармау ретінде өткізілген (16% ҚҚС салынатын өткізу). Бұл есеп қатесі емес — ыдысты есептен шығару/өткізу құжаттарын тексеріңіз.
9. Жиі қойылатын сұрақтар
1. «Қабылданған қайтарымды ыдыстың» меншікті ыдыстан айырмашылығы неде? Қабылданған ыдыс — бөтен ыдыс, оны жеткізушіге қайтару қажет; ол баланстан тыс есепке алынады. Меншікті ыдыс — өзіңіздікі, ол 1330 шотында есепке алынып, тауар ретінде сатылады/жөнелтіледі.
2. Қайтарымды ыдысқа ҚҚС салына ма? Ыдыс шартта белгіленген мерзімде қайтарылса — салынбайды, бұл кепіл. Егер ыдыс қайтарылмай, меншікке өтсе, 16% ҚҚС салынатын өткізу туындайды (2026 жылға арналған ҚР мөлшерлемесі).
3. Есеп қалдықты қай күнге көрсетеді? «Кезең» өрісіндегі «дейін» күніне. 30.06.2026 күніндегі қалдық қажет болса, осы күнді кезеңнің соңы етіп белгілеңіз.
4. Санның қандай құжаттардан құралғанын қалай көруге болады? Саны немесе сомасы бар ұяшықты екі рет шертіңіз — бастапқы құжаттар тізімі берілген толық жазба ашылады.
5. Есеп ЭШФ немесе ТІЖ қалыптастыра ма? Жоқ. Есеп деректерді ғана көрсетеді. ЭШФ мен ТІЖ-ні ыдысты өткізу және қайтармау құжаттары қалыптастырады.
6. Неліктен контрагенттегі қалдық менікінен көп? Әдетте сіздің қайтарымдарыңыз жеткізушіде әлі кіріске алынбаған («жолда») немесе салыстыру күндеріңіз әртүрлі. Бір күнге салыстырып, соңғы қайтару құжаттарын қараңыз.
7. Бір ғана жеткізушіні іріктеуге бола ма? Иә, оны «Контрагент» өрісінде көрсетіңіз (қажет болса, «Шартты» да көрсетіңіз), содан кейін «Қалыптастыру» түймесін басыңыз.
8. Қалдығы нөлге тең жолдарды қалай алып тастауға болады?
«Нұсқаны өзгерту» → «Іріктеулер» бөлімінде Кезең соңындағы қалдық ≠ 0 шартын қосыңыз немесе нөлдік жолдарды шығару жалаушасын алып тастаңыз.
9. Есеп бухгалтерлік жазбалар жасай ма? Жоқ. Бухгалтерлік жазбалар мен қозғалыстарды ыдысты қабылдау, қайтару және есептен шығару құжаттары қалыптастырады. Есеп қорытындыны ғана жинақтайды.
10. Салыстыруды контрагентке қалай беруге болады? Қажетті контрагент бойынша есепті қалыптастырып, «Басқаша сақтау…» арқылы Excel немесе PDF пішімінде сақтаңыз және ыдыс бойынша салыстыру актісіне тіркеңіз.
10. Байланысты құжаттар
Есепті ешбір құжат негізінде енгізудің қажеті жоқ — бұл талдамалық құрал. Ол ыдыс қозғалысын жасайтын бастапқы құжаттарға сүйенеді:
- Тауарлар мен қызметтерді сатып алу / Тауарлардың келіп түсуі — қайтарымды ыдысты тауармен бірге қабылдау;
- Ыдысты жеткізушіге қайтару (немесе ыдысты жөнелтудің тиісті құжаты) — ыдыс бойынша қарызды есептен шығару;
- Ыдысты есептен шығару / Өткізу — қайтармауды рәсімдеу (ыдыс меншікке өтеді, 16% ҚҚС қолданылады);
- Ыдыс бойынша өзара есеп айырысуларды салыстыру актісі — осы есеп тіркелетін қорытынды құжат.
Логикасы қарапайым: қабылдау және қайтару құжаттары ыдыстың есебін жүргізеді, ал «Қабылданған қайтарымды ыдыс бойынша ведомость» нәтижені көрсетіп, контрагентпен салыстыруға көмектеседі.
Өз шығарылымыңызды қалай білуге болады: «Анықтама» → «Бағдарлама туралы» — онда 1С:Кәсіпорын платформасының нұсқасы мен конфигурация шығарылымы көрсетілген.
Әдістемелік нұсқаулық Қазақстанға арналған 1С:Сауданы басқару жүйесінің 3.4 редакциясы, 3.4.5.21 шығарылымы үшін дайындалды.