3.4.5.21 «Қазақстан үшін сауданы басқару» релизінде тексерілді (3.4 редакциясы).
Банк сізге 12 000 000 ₸ қарыз аударды, ал бір айдан кейін өтеу кестесін жіберді — және сіз жақын арадағы төлемнің қанша бөлігі негізгі борышқа, ал қаншасы сыйақыға кететінін түсінбейсіз. Немесе керісінше: сіз бос ақшаны депозитке орналастырдыңыз және банк қашан және қанша пайыз есептейтінін көргіңіз келеді, кірісті уақытында тану үшін. Шарттарды жеке-жеке ашып, калькуляторда есептеу ұзаққа созылады. Дәл осы үшін «Кредиттер мен депозиттердің есептеулерін төлеу кестесі» есебі бар. Ол сіздің барлық қарыздарыңызды, кредиттеріңізді және депозиттеріңізді бір кестеге жинайды: төлем күндері, негізгі борыш, сыйақы (пайыздар), комиссиялар және әр күнгі борыш қалдығы. Төменде оны қалай ашу, өзіңізге бейімдеп баптау және қатесіз оқу керектігі туралы айтылады.
1. Мақсаты
Есеп кредиттер (алынған және берілген қарыздар) мен депозиттер бойынша жоспарлы кестені көрсетеді: төлем күндері, негізгі борышты өтеу сомалары, есептелетін сыйақы және борыш қалдығы. Ол ақша қозғалысын жоспарлау, банктің кестесін өз есебіңізбен салыстыру және пайыздардың есептелуін бақылау үшін қажет.
Бұл — есеп, құжат емес. Ол ешнәрсені өткізбейді және өткізбелер жасамайды — ол тек кредиттер/депозиттер бойынша шарттар мен құжаттар арқылы енгізілген деректерді оқып, ыңғайлы түрде көрсетеді.
2. Қайдан табуға болады
Интерфейстегі жол:
Қазынашылық → Кредиттер мен депозиттер блогы → Есептер → Кредиттер мен депозиттердің есептеулерін төлеу кестесі.
Егер «Қазынашылық» бөлімінде «Кредиттер мен депозиттер» блогы көрінбесе, функционалдық опция қосылмаған. Оны қосыңыз: НСИ және әкімшілендіру → Бөлімдерді баптау → Қазынашылық → «Кредиттер мен депозиттер» жалаушасы. Осыдан кейін есеп бөлімнің есептер тізімінде пайда болады.
Есепті тікелей 1С-те ашудың жылдам жолы: Сервис/Басты мәзір → «Навигациялық сілтеме бойынша өту» және мыналарды енгізіңіз:
e1cib/list/Отчет.ГрафикОплатНачисленийКредитовИДепозитов
2а. Өз релизіңізді қалай білуге болады
Анықтама (жоғарғы оң жақ бұрыштағы «i» белгішесі немесе басты мәзір) → «Бағдарлама туралы». Ашылған терезеде екі жол болады: платформа нұсқасы (мысалы, «1С:Предприятие 8.3.24.xxxx») және конфигурация релизі — «Қазақстан үшін сауданы басқару, 3.4 редакциясы (3.4.5.21)». Дәл осы релиз нөмірін нұсқаулықтың тақырыбымен салыстырыңыз: баптаулар мен бағандар құрамы релиздер арасында өзгеше болуы мүмкін.
3. Есепті қалай толтыру (баптау)
Есептің «құжат өрістері» жоқ — оның қалыптастыру баптаулары бар. Толтырдыңыз → «Қалыптастыру» түймесін бастыңыз. Әр баптауды қарастырайық: не үшін керек және дұрыс емес берілсе не болады.
| Баптау | Не үшін керек | Қате берілсе не болады |
|---|---|---|
| Кезең (бастап … дейін …) — МІНДЕТТІ | Кестенің көкжиегін белгілейді: қандай аралықта төлемдер мен есептеулерді көрсету керек | Тым тар кезең — жақын арадағы төлем көрінбейді, есеп «бос» болады. Тым кең — жылдар бойы созылатын кесте |
| Ұйым | Сіздің заңды тұлғаңыз бойынша іріктеу | Бірнеше ұйым болса, ал өріс бос болса — есепке барлық ұйымдардың кредиттері аралас түседі |
| Контрагент (банк / қарыз алушы / салым алушы) | Тек бір банкпен жасалған шарттарды қалдыру | Бос — барлық банктерді бірден көрсетеді |
| Шарт | Есепті нақты бір кредитке немесе депозитке келтіру | Бос — таңдалған түрдің барлық шарттары |
| Операция түрі (Алынған кредит / Берілген қарыз / Депозит) | «біз қарыздармыз» мен «бізге қарыз» деген бөлу | Бос — қарыздар бойынша негізгі борыш пен салымдар бір кестеде араласып кетеді |
| Валюта | Шарт валютасы бойынша іріктеу | Бос — теңгелік және валюталық шарттар бір тізімде, сомалар көзге «секіреді» |
| Топтастыру (Ұйым → Контрагент → Шарт → Күн) | Жолдардың құрылымын және аралық қорытындыларды анықтайды | Шарт бойынша топтастыруды алып тастасаңыз — әртүрлі кредиттердің сомалары қосылып кетеді, салыстыруға болмайды |
| Көрсеткіштер (негізгі борыш, сыйақы, комиссия, қалдық) | Қандай бағандарды шығару керек | «Сыйақыны» өшірсеңіз — есепті ашуға себеп болған пайыздарды көрмейсіз |
Практикалық тәртіп: Кезеңді белгілеңіз, қажет болса Ұйымды және Операция түрін көрсетіңіз, қажет болса — нақты Шартты, «Қалыптастыру» түймесін басыңыз. Бағандар мен топтастыруларды нәзік баптау — «Баптаулар» түймесі арқылы (немесе «Тағы да → Нұсқаны өзгерту»).
4. Сандар мен өткізбелерге талданған мысал
Бастапқы деректер. 15.01.2026 сіздің ұйымыңыз банктен қысқа мерзімді қарыз алды: 12 000 000 ₸, мерзімі 12 ай, мөлшерлеме жылдық 18%, өтеу — ай сайынғы аннуитеттік төлемдермен. «Алынған кредит» түріндегі шарт енгізілген, кесте есептелген.
Аннуитеттік төлем: ≈ 1 100 244 ₸ айына. Бірінші айды талдайық.
- Айлық мөлшерлеме: 18% / 12 = 1,5%.
- 1-ші айдағы сыйақы: 12 000 000 × 1,5% = 180 000 ₸.
- Негізгі борышты өтеу: 1 100 244 − 180 000 = 920 244 ₸.
- Төлемнен кейінгі борыш қалдығы: 12 000 000 − 920 244 = 11 079 756 ₸.
Есепте бұл қалай көрінеді (үзінді):
| Төлем күні | Негізгі борышты өтеу, ₸ | Сыйақы, ₸ | Барлық төлем, ₸ | Борыш қалдығы, ₸ |
|---|---|---|---|---|
| 15.02.2026 | 920 244 | 180 000 | 1 100 244 | 11 079 756 |
| 15.03.2026 | 934 048 | 166 196 | 1 100 244 | 10 145 708 |
| 15.04.2026 | 948 058 | 152 186 | 1 100 244 | 9 197 650 |
Есеп көрсететін өткізбелер (оларды есеп емес, қаржылық есептегі кредит бойынша құжаттар қалыптастырады; шоттар — ҚР типтік жоспары бойынша):
| Операция | Дт | Кт | Сома, ₸ |
|---|---|---|---|
| Қарыздың шотқа түсуі | 1030 | 3010 | 12 000 000 |
| Айлық сыйақыны есептеу | 7310 | 3380 | 180 000 |
| Негізгі борышты өтеу | 3010 | 1030 | 920 244 |
| Сыйақыны төлеу | 3380 | 1030 | 180 000 |
Мұндағы: 1030 — ағымдағы шоттардағы ақша, 3010 — қысқа мерзімді банктік қарыздар, 3380 — төленуге тиіс қысқа мерзімді сыйақылар, 7310 — сыйақы бойынша шығыстар.
Депозит үшін (мысалы, жылдық 15% мөлшерлемемен 5 000 000 ₸ орналастырылды) логика керісінше: орналастыру Дт 1130 Кт 1030 — 5 000 000 ₸; айлық кірісті есептеу Дт 1270 Кт 6110 — 62 500 ₸ (5 000 000 × 15% / 12). Есепте бұл сомалар кіріс белгісімен «сыйақыны есептеу» бағандарына түседі.
Қарыздар мен депозиттер бойынша сыйақы — қаржылық қызмет, айналымы ҚҚС-тан босатылған, сондықтан пайыздарға 16% ҚҚС мөлшерлемесі қолданылмайды. Бұл есепте 16% ҚҚС қатыспайды.
5. Операция түрлері (есеп нені қамтиды)
Есеп кредиттік-депозиттік блоктың үш түрлі объектісі бойынша жұмыс істейді:
- Алынған кредиттер мен қарыздар — сіз қарыз алушысыз; банкке/қарыз берушіге негізгі борышты өтеу және сыйақыны төлеу кестесін көрсетеді.
- Берілген қарыздар — сіз қарыз берушісіз; қарыз алушыдан негізгі борыш пен сыйақыны алу кестесін көрсетеді.
- Депозиттер (салымдар) — орналастырылған ақша; сыйақыны есептеу және алу күндерін, салымды қайтаруды көрсетеді.
«Операция түрі» сүзгісі арқылы қажетті санатты қалдырасыз, ал топтастыру арқылы контрагенттер мен шарттар бойынша жіктейсіз.
6. Қалыптастыру кезінде не жасалады
Бұл есеп болғандықтан, ол өткізбелер мен регистрлер бойынша қозғалыстар жасамайды және электрондық құжаттарды (ЭШФ, ТЕТ) шығармайды — олар бұл жерде қолданылмайды, кредиттік операция салынатын айналым болып табылмайды.
Есеп кредиттік-депозиттік блоктың құжаттары толтырған құрылымдардан деректерді оқиды:
- әр шарт бойынша төлем кестесі бар мәліметтер регистрі (күндер, негізгі борыш, сыйақы, комиссиялар);
- кредиттер/депозиттер бойынша есептесулер мен өзара есептесулер регистрлері (нақты түсімдер, өтеулер және есептеулер).
Сондықтан есептегі жол «сәйкес келмесе» — есепті емес, шартты немесе бастапқы құжатты түзетіңіз. Есепті «Қалыптастыру» түймесімен қайта қалыптастырыңыз — ол өзекті деректерді тартады.
7. Баспа нысандары
Есептің жеке регламенттелген баспа нысаны жоқ — баспа нысаны болып қалыптастырылған кестенің өзі табылады. Қолжетімді:
- Басып шығару (Ctrl+P) — кестелік құжатты принтерге шығару;
- Былайша сақтау… — Excel (.xlsx), ODS, PDF, HTML, MXL форматына түсіру;
- Поштамен жіберу — «Тағы да» арқылы тіркеме ретінде;
- Есеп нұсқасын сақтау — бағандарды қайтадан баптамау үшін.
8. Жиі кездесетін қателер
«"Кезең" маңызды баптауы толтырылмаған» (немесе есеп бос қалыптасады). Кезең берілмеген немесе тым тар берілген. Төлем күндерін қамтитын дұрыс «бастап … дейін …» аралығын орнатыңыз.
Шарт бар болса да есеп бос. Көбінесе кредит/депозит шартында төлем кестесі есептелмеген немесе «Кредит/Депозит» түрі көрсетілмеген. Шартты ашыңыз → кестені қайта есептеңіз/толтырыңыз → есепті қайта қалыптастырыңыз.
Әртүрлі кредиттердің сомалары бір қорытындыға қосылып кетті. Шарт немесе контрагент бойынша топтастыру алынып тасталған. «Баптаулар»-ға өтіп, «Контрагент → Шарт → Күн» топтастыруын қайтарыңыз.
Мәзірде «Кредиттер мен депозиттер» бөлімі жоқ. Функционалдық опция өшірілген. НСИ және әкімшілендіру → Қазынашылық → «Кредиттер мен депозиттер» жалаушасын қосыңыз.
Есепте сыйақы бар, ал есепте жоқ. Кесте құрылған, бірақ кезең үшін сыйақыны есептеу құжаты өткізілмеген. Есептеуді өткізіңіз — сонда жоспарлы және нақты сомалар сәйкес келеді.
Валюталық кредит «түсініксіз» теңгелік сомаларды көрсетеді. Есепте валюталар араласқан. Нақты валюта бойынша іріктеу белгілеңіз немесе «Валюта» бағанын топтастыруға шығарыңыз.
9. Жиі қойылатын сұрақтар
Есеп бірдеңе өткізе ме және ЭШФ жасай ма? Жоқ. Бұл — есеп: ол тек деректерді көрсетеді. Өткізбелерді «Кредиттер мен депозиттер» блогының құжаттары қалыптастырады, ал сыйақы бойынша ЭШФ шығарылмайды — бұл ҚҚС-тан босатылған айналым.
Бұл есеп шарт карточкасынан немен ерекшеленеді? Карточка бір шартты көрсетеді. Есеп барлық кредиттерді, қарыздарды және депозиттерді күндер, контрагенттер мен ұйымдар бойынша қорытындылармен бір кестеге жинайды — төлемдерді жоспарлауға ыңғайлы.
Жақын арадағы бір ай төлемдерін ғана қалай көруге болады? Тар кезең белгілеңіз (мысалы, 01.02.2026 бастап 28.02.2026 дейін) және «Алынған кредит» операция түрін таңдаңыз. Кестеде тек осы айдың төлемдері қалады.
Неге кестеде негізгі борыш пен пайыздар арақатынасы өзгереді? Аннуитетте төлем тұрақты, бірақ борыш өтелген сайын пайыздардың базасы азаяды: сыйақы кемиді, ал негізгі борыштың үлесі артады. Мұны «Негізгі борышты өтеу» және «Сыйақы» бағандарынан көруге болады.
Сыйақы 16% ставкамен ҚҚС салынады ма? Жоқ. Қарыздар мен салымдар бойынша сыйақы — ҚҚС-тан босатылған қаржылық қызмет. Кестені есептеуге 16% ҚҚС мөлшерлемесі кірмейді.
Есеп бос қалыптасады — ең алдымен нені тексеру керек? Үш нәрсені: кезең (ол төлем күндерін қамтиды ма), шарттың өзінде кесте есептелген бе, және ұйым/контрагент/операция түрі бойынша іріктеу тарылтылмаған ба.
Кестені Excel-ге түсіріп, банкке жіберуге бола ма? Иә. Есепті қалыптастырыңыз → «Былайша сақтау…» → .xlsx (немесе PDF) форматы. Сол жерден поштамен жіберу де қолжетімді.
Кестенің жоспарлы сомаларын нақты төлемдермен қалай салыстыруға болады? Баптауларда «жоспар» және «факт» көрсеткіштерін шығарыңыз (немесе нақты өтеулер бойынша есеппен салыстырыңыз). Айырмашылық әдетте өткізілмеген өтеу немесе есептеу құжатын білдіреді.
ҚР-да қарыздар бойынша қандай есеп шоттары қолданылады? Алынған қарыздар — 3010 (қысқа мерзімді) / 4010 (ұзақ мерзімді), төленуге тиіс сыйақы — 3380, сыйақы бойынша шығыстар — 7310. Депозиттер — 1130, сыйақы бойынша кіріс — 6110, алынуға тиіс — 1270.
Есеп шарттар өзгергеннен кейін ескі кестені көрсетеді — неге? Шартты түзеткеннен кейін шартта кестені қайта есептеу керек және қайта «Қалыптастыру» түймесін басу керек. Есеп әрдайым қалыптастыру сәтінде дереккөзде жазылған нәрсені береді.
10. Байланысты құжаттар
Есеп мыналардың негізінде құрылады:
- Кредит / қарыз / депозит шарты («Кредит және депозит» шарт түрі) — мұнда сома, мөлшерлеме, мерзім белгіленеді және кесте есептеледі;
- Қолма-қол емес ақшаның түсуі/шығысы — қарыз алу, депозит орналастыру, негізгі борышты өтеу және сыйақыны төлеу;
- Сыйақыны есептеу құжаттары — жоспарлы және нақты пайыздар.
Есептің өзінің негізінде құжаттар енгізілмейді — ол аналитикалық. Бірақ одан алынған деректерді «Қазынашылық» бөлімінде төлем күнтізбесін және ақша жұмсау өтінімдерін жоспарлау үшін пайдаланады.
Өз релизіңізді қалай білуге болады: Анықтама → «Бағдарлама туралы» — онда платформа нұсқасы мен конфигурация релизі көрсетілген. Есептің баптаулары мен бағандар құрамы релиздер арасында өзгеше болуы мүмкін, сондықтан нөмірін салыстырыңыз.
Нұсқаулық «Қазақстан үшін сауданы басқару», 3.4 редакциясы, 3.4.5.21 релизі үшін дайындалды.