«Қазақстан үшін сауданы басқару» 3.4.5.21 шығарылымында (3.4 редакциясы) тексерілді.
Сіз құжаттар тізімін ашып, «Түзетудің кассалық чегі» деген жолды кездестірдіңіз, ал жақшаның ішінде «(пайдаланылмайды)» деген белгіні көрдіңіз. Немесе конфигурация жаңартылғаннан кейін журналда атауы «Удалить…» деп басталатын құжат пайда болып, енді онымен жұмыс істеуге бола ма деген сұрақ туындады. Мұндай белгі конфигурацияның қызметтік ескірген объектісін көрсетеді. Оны жаңа операцияларды рәсімдеу үшін пайдаланбаған жөн. Төменде осы объектіні қалай тануға, сақталған жазбаларды көруге және өзекті құжатқа өтуге болатынын қарастырамыз.
1. Мақсаты
УдалитьКассовыйЧекКоррекции — «Түзетудің кассалық чегі» құжатының пайдаланудан шығарылған нұсқасы. Техникалық атаудағы «Удалить» префиксі мен «(пайдаланылмайды)» синонимі объектінің бұрын жасалған деректермен үйлесімділікті сақтау үшін конфигурация құрамында қалдырылғанын көрсетеді. Онда жаңа құжаттар жасаудың қажеті жоқ: ағымдағы жұмысқа префикссіз «Түзетудің кассалық чегі» құжаты арналған.
2. Қайдан табуға болады
Стандартты интерфейсте қызметтік құжат әдетте жұмыс бөлімдерінде көрсетілмейді. Егер бухгалтерге бұрын сақталған жазбаларды көру қажет болса, тізімді тікелей ашуға болады:
- Басты мәзір → Барлық функциялар → Құжаттар → «(пайдаланылмайды) Түзетудің кассалық чегі». «Барлық функциялар» пәрмені интерфейс параметрлерінде қосылады.
- Файл → Навигациялық сілтеме бойынша өту, содан кейін мына мекенжайды енгізіңіз: e1cib/list/Документ.УдалитьКассовыйЧекКоррекции.
Өзекті жұмыс құжатын бөлшек сауда және БКМ операциялары құжаттарының арасынан іздеңіз. Пәрмендердің нақты құрамы интерфейс баптауларына, пайдаланушы құқықтарына және сауда жабдығы функционалының қосылуына байланысты.
2а. Өз шығарылымыңызды қалай білуге болады
«Анықтама» → «Бағдарлама туралы» тармағын ашыңыз немесе жоғарғы оң жақ бұрыштағы ақпарат белгішесін басыңыз. Терезеде платформаның нұсқасы мен конфигурацияның шығарылымы көрсетіледі. Бұл әдістемелік нұсқаулық «Қазақстан үшін сауданы басқару» конфигурациясының 3.4.5.21 шығарылымына, 3.4 редакциясына қатысты. Басқа шығарылымда пәрмендердің орналасуы мен нысанның сыртқы көрінісі өзгеше болуы мүмкін, сондықтан ең алдымен объектінің техникалық атауы мен «пайдаланылмайды» белгісіне назар аударыңыз.
3. Қалай толтыру керек
Қызметтік объектіні толтырудың қажеті жоқ. Егер ол ашылса, оны тек бұрын сақталған жазбаларды көру үшін пайдаланыңыз. Ағымдағы түзетуді рәсімдеу үшін «Удалить» префиксі жоқ «Түзетудің кассалық чегі» құжатын жасаңыз. Ескі жазбаларда мынадай деректемелер кездесуі мүмкін:
| Өріс | Нені көрсетеді | Қарау кезінде неге назар аудару керек |
| Ұйым | Операция атынан тіркелген ұйымды. | Ұйымды жазбаға қатысты кассамен және есептік базамен салыстырыңыз. |
| БКМ кассасы | Түзетілетін чекпен байланысты кассаны. | Кассаның қай сауда нүктесі мен ұйымға тиесілі болғанын тексеріңіз. |
| Күні | Құжаттың тіркелген күнін. | Ескі операцияны талдау кезінде жазба тиесілі кезеңді ескеріңіз. |
| Түзету түрі | Құжатта көрсетілген түзету бағытын. | Операция түрі бастапқы шаруашылық операцияның мазмұнына сәйкес келуге тиіс. |
| Түзету типі | Құжатты рәсімдеу кезінде таңдалған негізді. | Мәнді түзетуге негіз болған құжатпен салыстырыңыз. |
| Түзету негізі | Негіз құжат туралы мәліметтерді. | Операцияны талдау үшін негіздің күні, нөмірі және мазмұны маңызды. |
| Сома және ҚҚС мөлшерлемесі | Операцияның құндық көрсеткіштері мен қолданылған мөлшерлемені. | 2026 жылғы құжаттарда ҚҚС-тың негізгі мөлшерлемесі 16 % құрайды. Мұрағаттық жазбада тиісті кезеңде қолданылған мөлшерлеме көрсетілуі мүмкін. |
| Төлем нысаны | Операцияны тіркеу кезінде көрсетілген төлем тәсілін. | Оны кассалық деректермен және бастапқы құжаттармен салыстырыңыз. |
| Түсініктеме | Пайдаланушының операцияға берген түсіндірмесін. | Түсініктеме ескі жазбаның жасалу себебін анықтауға көмектеседі, бірақ негіз құжатты алмастырмайды. |
4. Бухгалтерлік жазбалары көрсетілген талданған мысал
Жағдай: 2026 жылғы 20 қаңтарда есепте көрсетілмеген тауар сатылымы анықталды. Операция сомасы ҚҚС 16 %-бен 116 000 ₸, тауардың өзіндік құны — 70 000 ₸. Құнға енгізілген ҚҚС сомасын есептеу үшін 16 % мөлшерлеме қолданылады.
Есептеу:
- ҚҚС = 116 000 × 16 / 116 = 16 000 ₸.
- ҚҚС-сыз құн = 116 000 − 16 000 = 100 000 ₸.
Мысалдағы бастапқы өткізудің бухгалтерлік есепте көрсетілуі:
| Дт | Кт | Сома, ₸ | Мазмұны |
| 1010 | 6010 | 100 000 | ҚҚС-сыз өткізуден түскен кіріс көрсетілді. |
| 1010 | 3130 | 16 000 | 16 % мөлшерлеме бойынша ҚҚС көрсетілді. |
| 7010 | 1330 | 70 000 | Өткізілген тауардың өзіндік құны көрсетілді. |
Мысал бойынша жиыны: операция сомасы — 116 000 ₸, ҚҚС-сыз құн — 100 000 ₸, ҚҚС — 16 000 ₸, өзіндік құн — 70 000 ₸. Жалпы пайда 30 000 ₸ құрайды: 100 000 − 70 000.
Мысал сомалардың есебін және өткізудің үлгілік бухгалтерлік мазмұнын көрсетеді. Түзетудің өзін рәсімдеу үшін өзекті құжатты пайдаланыңыз және оның нәтижесін нақты ақпараттық базадағы есеп баптауларымен салыстырыңыз.
5. Операция түрлері
Түзетудің кассалық чегі нысанында операцияның бағыты мен негізін сипаттайтын баптаулар қолданылуы мүмкін:
- Бағыты бойынша: түзетілетін операцияның мазмұнына қарай кіріс немесе шығыс.
- Негізі бойынша: дербес түзету немесе салық органының құжаты бойынша түзету.
Ескі жазбаны қарау кезінде осы өрістердің мәндері бұрын рәсімделген операцияны түсіну үшін қажет. Жаңа операция үшін «Удалить» префиксі жоқ өзекті құжаттан тиісті мәндерді таңдаңыз.
6. Өткізу кезінде не қалыптасады
Өзекті құжатты өткізудің нәтижесі оның мақсатына, толтырылуына, есеп баптауларына және қосылған жабдыққа байланысты. Өткізгеннен кейін бухгалтер мыналарды тексеруі керек:
- құжаттың күйін және өткізу кезіндегі бағдарлама хабарламаларын;
- құжат қозғалыстарын, оларды қозғалыстарды қараудың стандартты пәрмені арқылы көруге болады;
- БКМ және ФДО-мен жұмыс нәтижесін, егер операция қосылған кассалық жабдық арқылы берілсе;
- байланысты құжаттарды, егер операция бойынша қосымша есептік немесе салықтық құжаттар рәсімделсе.
«Удалить» префиксі бар қызметтік объектіні жаңа операция үшін пайдаланбаған жөн. Бұл әдістемелік нұсқаулықтағы оның мақсаты — ескі жазбаларды қарау және конфигурацияны жаңартқаннан кейін деректерді сәйкестендіру. Жаңа түзетуді өзекті құжатта рәсімдеңіз.
7. Баспа нысандары
Басып шығару пәрмендерінің болуы құжат нысанына, конфигурация баптауларына және қосылған кассалық жабдыққа байланысты. Өзекті құжатта «Басып шығару» мәзірін және операцияның БКМ-де тіркелу нәтижесін тексеріңіз.
- Фискалдық құжат пайдаланылатын касса және ФДО-мен жұмыс істеудің белгіленген тәртібі арқылы алынады.
- Ішкі баспа нысандары, егер олар шығарылым мен баптауларда көзделсе, өзекті құжат нысанынан қолжетімді болады.
Қызметтік нысанда қажетті пәрменнің болмауы онда жаңа жазба жасауға негіз болып табылмайды. Өзекті «Түзетудің кассалық чегі» құжатына өтіңіз.
8. Жиі кездесетін қателер
Бағдарлама құжаттың ескірген немесе пайдаланылмайтын деп белгіленгенін хабарлайды. Қызметтік нысанды жауып, операцияны өзекті «Түзетудің кассалық чегі» құжатында жасаңыз.
Тармақ жұмыс бөлімінде жоқ, бірақ объект базада көрінеді. Қызметтік объект әдеттегі интерфейсте жасырылуы мүмкін. Оны «Барлық функциялар» арқылы немесе навигациялық сілтеме бойынша тек ескі жазбаларды көру үшін ашыңыз.
Ескі нысанмен жұмыс істегенде кассаның немесе ұйымның толтырылмағаны туралы хабарлама шығады. Қызметтік нысанда құжат жасауды жалғастырмаңыз. Өзекті құжатқа өтіп, жаңа операцияның деректемелерін сонда толтырыңыз.
ҚҚС сомасы мөлшерлемеге сәйкес келмейді. 2026 жылғы операцияға негізгі мөлшерлеме қолданылған кезде 16 % пайдаланыңыз. Егер мұрағаттық чек талданса, бастапқы операция кезеңінде қолданылған мөлшерлемені сақтаңыз және тарихи мәнді механикалық түрде ауыстырмаңыз.
Өзекті құжатты өткізгеннен кейін нәтиже күтілгеннен өзгеше болды. Құжат қозғалыстарын ашып, ұйымды, кассаны, күнді, соманы, ҚҚС мөлшерлемесін, операция бағытын және негіз құжатты тексеріңіз. Түзету операцияның нақты мазмұнына сәйкес келуге тиіс.
9. Сұрақтар мен жауаптар
Неліктен құжаттың техникалық атауында «Удалить» деп жазылған? Конфигурацияда ағымдағы пайдаланудан шығарылған объект осылай белгіленеді. Объект шығарылым құрамында болған кезде оның болуы бұрын сақталған деректерді ашуға мүмкіндік береді.
Онда жаңа түзету чегін жасауға бола ма? Болмайды. Жаңа операция үшін «Удалить» префиксі жоқ өзекті «Түзетудің кассалық чегі» құжатын пайдаланыңыз.
Кәдімгі түзету құжаты қайда кетті? Оны бөлшек сауда және БКМ операциялары құжаттарының арасынан іздеңіз. Пәрменнің қолжетімділігі пайдаланушы құқықтарына, интерфейс баптауларына және қосылған функционалға байланысты.
Ескі УдалитьКассовыйЧекКоррекции құжаттарымен не істеу керек? Оларды мұрағаттық жазбалар ретінде базада қалдырыңыз. Атауындағы префикске бола мұндай құжаттарды қолмен жоюға белгілемеңіз.
Ескі жазбаның есептерге әсерін қалай бағалауға болады? Құжатты және қолжетімді қозғалыстарды ашып, оларды тиісті кезеңдегі тіркелімдермен және бухгалтерлік есептермен салыстырыңыз. Конфигурацияда объектінің болуының өзі нақты жазбаның нәтижесін көрсетпейді.
2026 жылы ҚҚС-тың қандай негізгі мөлшерлемесі қолданылады? 2026 жылы ҚР-дағы ҚҚС-тың негізгі мөлшерлемесі 16 % құрайды. Мұрағаттық операция үшін ол жасалған кезеңде қолданылған мөлшерлеме ескеріледі.
Мәзірде болмаса, объектіні қалай ашуға болады? «Басты мәзір → Барлық функциялар → Құжаттар» тармағын немесе e1cib/list/Документ.УдалитьКассовыйЧекКоррекции навигациялық сілтемесін пайдаланыңыз.
Түзету бойынша қосымша құжаттарды рәсімдеу қажет пе? Құжаттардың құрамы операцияның мазмұны мен қолданылатын есепке алу тәртібіне байланысты. Бастапқы сатылымның байланысты құжаттарын және түзетудің өзекті нысанында қолжетімді пәрмендерді тексеріңіз.
Бұл базаның істен шығуының немесе вирус жұқтыруының белгісі ме? «Удалить» префиксі бар техникалық атаудың өзі вирус жұққанын білдірмейді. Бұл — өзекті жұмыс құжатынан ажырату қажет конфигурация элементі.
Ескі объектіден деректер қалай көшіріледі? Егер түрлендіру конфигурацияны жаңартуда көзделсе, ол жаңарту рәсімі шеңберінде орындалады. Жаңартудан кейін ескі жазбаларды, өзекті құжатты және операциялардың есепте көрсетілу нәтижесін тексеріңіз.
10. Сабақтас құжаттар
- Бастапқы операцияның құжаттары: кассалық чек, бөлшек сауда құжаттары және түзетуге негіз болған құжат.
- Байланысты деректер: бөлшек сауда туралы есеп, БКМ ауысымдық деректері, кассалық құжаттар және нақты өткізу бойынша рәсімделген өзге де құжаттар.
- Өзекті балама: бөлшек сауда немесе БКМ операциялары бөліміндегі «Удалить» префиксі жоқ «Түзетудің кассалық чегі» құжаты.
Өз шығарылымыңызды қалай білуге болады
«Анықтама» → «Бағдарлама туралы» тармағын ашыңыз. Терезеде платформаның нұсқасы мен конфигурацияның шығарылымы көрсетіледі. Әдістемелік нұсқаулық «Қазақстан үшін сауданы басқару» конфигурациясының 3.4.5.21 шығарылымына, 3.4 редакциясына арналып жасалған. Басқа шығарылымдарда өзекті құжатқа өту жолы, пәрмендердің атаулары және қолжетімді әрекеттердің құрамы өзгеше болуы мүмкін.
Әдістемелік нұсқаулық «Қазақстан үшін сауданы басқару» конфигурациясының 3.4.5.21 шығарылымы (3.4 редакциясы) үшін өзекті.