1. Идентификация
| Параметр | Значение |
|---|---|
| Тип объекта | Справочник (Catalog) |
| Имя | ВидыРасходовНУ |
| Полное имя | Справочник.ВидыРасходовНУ (Catalogs.ВидыРасходовНУ) |
| Синоним | Салық есебіндегі шығыстар түрлері (метадеректерде жеке синоним берілмеген) |
| Конфигурация | Қазақстан үшін Бухгалтерия, редакция 3.0, версия 3.0.74.2 |
| Иерархия | Иерархиялық (топтар мен элементтер) |
| Основное представление | Атауы |
Мақсаты. Справочник ұйымның шығыстарын Қазақстан Республикасының салық есебінде классификациялау үшін арналған. Оның мәндері бухгалтерлер мен салық мамандары тарапынан корпоративтік табыс салығын (КТС) есептеу кезінде шығыстарды дұрыс көрсету үшін пайдаланылады. Иерархиялық құрылым шығыстарды категориялар бойынша жүйелендіруге мүмкіндік береді (мысалы, «Шегерілетін», «Шегерілмейтін», «Нормаланатын»). Негізгі қолданбалы мағынасы — шығыстарды толығымен шегерілетін және нормаланатын (заңмен белгіленген шектерде шегерілетін) деп бөлу. Қолдану жиілігі — есеп саясатын орнату, шығыс құжаттарын толтыру және КТС бойынша салық регистрлерін қалыптастыру кезінде.
1С-те қайдан табуға болады: «Кәсіпорын» бөлімі → «Салық есебіндегі шығыстар түрлері».
Навигациялық сілтеме: e1cib/list/Справочник.ВидыРасходовНУ
2. Шапка реквизиттері және кестелік бөліктер
2.1 Шапка реквизиттері
| Имя | Тип | Обязательность | Назначение |
|---|---|---|---|
| Нормируемый | Булево (xs:boolean) |
Тексерілмейді (DontCheck) | Шығыстың салық есебінде шегерілетін шығыстарға жататынын білдіретін белгі, заңнамаға сәйкес шегеруге шектеулер бар. Салық регистрлерінде шығысты көрсету тәртібіне және КТС-ті есептеуге әсер етеді: мұндай шығыстар бойынша шегерім белгіленген нормамен шектеледі, ал артық сома шегерімдерден шығарылады. |
Стандартты справочник реквизиттері (жасырын түрде бар, платформа арқылы белгіленеді):
- Код — шығыс түрінің кодтық белгіленуі;
- Наименование — шығыс түрінің мәтіндік сипаттамасы;
- Родитель — иерархиялық ұйымдастыру үшін топқа сілтеме;
- ПометкаУдаления, Предопределённый — платформаға арналған қызметтік реквизиттер.
2.2 Кестелік бөліктер
Кестелік бөліктер жоқ. Справочник тек «Нормируемый» ерекше реквизитімен қарапайым құрылымға ие.
3. Формалар
Справочник стандартты формалардың толық жиынтығын қамтиды:
| Форма | Назначение |
|---|---|
| ФормаЭлемента | Справочник элементін жасау және өңдеу үшін негізгі форма (пайдаланушы үшін негізгі форма): атауы, ата-ана, «Нормируемый» белгісі. |
| ФормаГруппы | Шығыс түрлері иерархиясында топтарды жасау және өңдеу. |
| ФормаСписка | Иерархиямен барлық шығыс түрлерінің тізімі және топтық өзгерту мүмкіндігі. |
| ФормаВыбора | Құжаттар мен регистрлер реквизиттерін толтыру кезінде элементті таңдау. |
| ФормаВыбораГруппы | Иерархиядағы топты таңдау. |
4. Модульдердің негізгі процедуралары
Қосымша evidence бағдарламалық код (BSL) формалар мен менеджер модулінің модульдері көрсетілмеген — мұндай справочникта, әдетте, ерекше бизнес-логика жоқ. Мұндай құрылымға тән типтік платформа өңдегіштері, конфигурацияда болуы мүмкін:
- МодульМенеджера.ПолучитьФормуВыбора / ОбработкаПолученияФормы — нақты контексте (элемент/топ/таңдау) қандай форманың ашылатынын басқару.
- ФормаЭлемента.ПриСозданииНаСервере — реквизиттердің қолжетімділігін бастапқы орнату (мысалы, «Нормируемый» белгісінің көрінуі/қолжетімділігі).
- ФормаСписка.ПриСозданииНаСервере — тізімнің шартты безендірілуі мен іріктеулерін орнату.
- ОбработкаЗаполнения (объект модулі) — интерактивті түрде жаңа элемент жасағанда әдепкі мәндерді орнату.
Тексеруді талап етеді: 3.0.74.2 нақты жинағында қайта анықталған логиканың болуы (таңдау өңдегіштері, бағдарламалық толтыру) — жеткізілімге байланысты және қосымша evidence арқылы расталмайды.
5. Жүргізу және қозғалыстар
Справочник құжат емес және жүргізілмейді — өзіне тән жазбалар мен қозғалыстарды регистрлерде қалыптастырмайды. Бұл классификатор, мәндері құжаттар мен салық есебіндегі регистрлерде пайдаланылады.
Справочниктың есеп контурындағы рөлі:
- «Салық есебіндегі шығыс түрі» мәні шығыстарды көрсететін құжаттарда (қызметтерді қабылдау, аванс есептері, материалдарды есептен шығару және т. б.) қойылады және КТС бойынша салық регистрлерінің аналитикасына қатысады.
- «Нормируемый» белгісі бар шығыстар бойынша жүйе салық регистрлерін қалыптастыру және КТС декларациясын жасағанда шектеуді қолданады: шегеруге норманың шегінде сома қабылданады, ал артық сома шегерімдерден шығарылады.
Типтік шоттар жоспары бойынша қосымша жазбалар справочникпен емес, шығыс құжаттарымен қалыптастырылады, олардың реквизиттерінде шығыс түрі көрсетілген. 2026 жылғы Қазақстан жағдайлары үшін мысалдар (ҚҚС 16 %, теңге ₸):
| Хозяйственная операция | Дебет | Кредит |
|---|---|---|
| Жеткізушіден тауарды қабылдау | 1330 «Тауарлар» | 3310 «Жеткізушілерге қарыз» |
| Сатып алу бойынша ҚҚС бөлінді (16 %) | 1420 «ҚҚС қайтару» | 3310 |
| Сатып алушыға сату (табыс) | 1210 «Сатып алушылардың қысқа мерзімді қарызы» | 6010 «Сатудан түскен табыс» |
| Төлеуге ҚҚС есептелді (16 %) | 1210 | 3130 «Төлеуге ҚҚС» |
| Шығынды есептен шығару | 7010 «Сатудың шығындары» | 1330 |
| Сатып алушыдан төлем | 1030 «Ағымдағы шоттардағы ақша» | 1210 |
Декларацияның шығыс бөлігін қалыптастыру кезеңінде «Салық есебіндегі шығыс түрі» аналитикасы мен «Нормируемый» белгісі салық салуға жататын табысты толық немесе норматив шегінде азайтуын анықтайды.
Электрондық құжаттар (ЭСФ ИС ЭСФ, СНТ) сату/қабылдау құжаттарымен жазылады және осы справочникпен тікелей байланысы жоқ.
6. Байланысты объектілер және негізінде енгізу
- Шығыс және қабылдау құжаттары — салық есебінде аналитика ретінде шығыс түрін пайдаланады (тауар/қызметтерді қабылдау, аванс есептері, есептен шығару, басқа шығыстар).
- КТС бойынша салық регистрлері — шығыс түрлері бойынша сомаларды жинақтайды; нормаланатындар үшін лимит есептеледі.
- Есеп саясаты (салық есебі) — шығыс түрлерінің шегерім ережелеріне сәйкестігін орнату.
- КТС бойынша реттелген есептілік — шегерілетін/шегерілмейтін/нормаланатын шығыстардың қорытынды бөлінуі.
Негізінде енгізу. Справочник үшін негізінде енгізу қарастырылмаған (классификатордың типтік мінез-құлқы). Элементтер тізімде қолмен жасалады немесе құжаттарда таңдалады.
7. Кеңейту нүктелері
- Кеңейту арқылы реквизиттерді қосу — мысалы, типтік конфигурацияны өзгертпей салық есептілігінің жолдарының кодтары немесе классификацияның қосымша белгілері.
- Қосымша реквизиттер мен мәліметтер («Свойства» механизмі) — қосымша метадеректерді өңдемей аналитиканы кеңейтуге мүмкіндік береді.
- Формаларды қайта анықтау кеңейтуде —
ФормаЭлемента/ФормаСпискаөңдеу (шартты безендіру, «Нормируемый» белгісінің қолжетімділігін басқару). - Оқиғаларға жазылу / менеджер модулі өңдегіштері — элементті жазу кезінде толтыру дұрыстығын бақылау.
- Бағдарламалық толтыру және нормалар — нормаланатын шығыс түрлеріне нақты шегерім нормаларын қосымша ақпарат регистрлері арқылы байланыстыру.
Доработкалар кезінде 2026 жылға арналған Қазақстан үшін өзекті параметрлерді ескеріңіз: МРП = 4 325 ₸, МЗП = 85 000 ₸, ҚҚС ставкасы 16 %. Бұл мәндер байланысты есептеулерде (соның ішінде жекелеген шығыстарды нормалау кезінде) пайдаланылады, бірақ справочникта сақталмайды.