1. Идентификация
| Параметр | Значение |
|---|---|
| Тип объекта | Справочник (Catalog) |
| Имя | ВидыПервичныхДокументов |
| Полное имя | Справочник.ВидыПервичныхДокументов (Catalogs.ВидыПервичныхДокументов) |
| Синоним | Бастапқы құжаттар түрлері |
| Конфигурация | Қазақстан үшін бухгалтерия, редакция 3.0 (версия 3.0.74.2) |
| Иерархия | Пайдаланылмайды (жазық тізім) |
| Владелец | Жоқ (тәуелсіз анықтама) |
| Основное представление | Атау (Description) |
Мақсаты. Анықтама бухгалтерлік және салықтық есепте қолданылатын бастапқы есеп құжаттарының классификаторын жүргізеді, РК стандарттарына сәйкес. Ол бастапқы құжаттардың түрлерін (шот-фактура/ЭСФ, тауарлық накладная, орындалған жұмыстар актісі, СНТ, тауарларды сыртқа шығару накладнаясы және т.б.) жүйелейді, оларды шаруашылық операцияларын тіркеу және формаларды басып шығару кезінде таңдау үшін. Анықтама нормативтік-анықтамалық сипатта: жүйенің бастапқы параметрлері кезінде толтырылады және сирек өзгереді — әдетте ұйымның есеп саясатына жаңа құжат түрлері енгізілгенде.
1С-те қайдан табуға болады: «Негізгі қызмет» бөлімі → «Бастапқы құжаттар түрлері».
Навигациялық сілтеме: e1cib/list/Справочник.ВидыПервичныхДокументов.
2. Реквизиттер мен кестелік бөліктер
2.1 Басты реквизиттер
Анықтама тек стандартты реквизиттерді қолданады — пайдаланушы реквизиттері метадеректерде жоқ.
| Имя | Тип | Обязательность | Назначение |
|---|---|---|---|
Код (Code) |
Жол | Иә | Бастапқы құжат түрінің бірегей коды, идентификация және сорттау үшін |
Наименование (Description) |
Жол | Иә | Бастапқы құжат түрінің толық атауы (мысалы, «Шот-фактура», «Тауарлық накладная», «Орындалған жұмыстар актісі», «СНТ») |
Қосымша реквизиттердің болмауы анықтаманың классификатор құрылымының әдейі қарапайым екенін көрсетеді, ол тек стандартты
CodeжәнеDescriptionөрістері арқылы жұмыс істейді.
2.2 Кестелік бөліктер
Кестелік бөліктер жоқ (tabular_sections бос).
3. Формалар
Анықтама үш стандартты форманы қамтиды:
| Форма | Назначение |
|---|---|
| ФормаЭлемента | Жеке элементті өңдеу (бастапқы құжат түрін жасау/өзгерту). Анықтаманы жүргізу үшін негізгі форма |
| ФормаСписка | Бастапқы құжаттар түрлерінің толық тізімін қарау, іздеу, сорттау, іріктеу |
| ФормаВыбора | Конфигурацияның басқа объектілерінен құжат түрін таңдау (құжат реквизиттері, өңдеулер, есептер) |
4. Модульдердің негізгі процедуралары
Берілген evidence бастапқы BSL-код модульдері қосылмаған. Мұндай құрылымдағы анықтама (реквизиттер мен кестелік бөліктерсіз) осы объект түрінің типтік өңдегіштерін қолданады:
Объект модулі (МодульОбъекта):
ОбработкаПроверкиЗаполнения(Отказ, ПроверяемыеРеквизиты)— жазу алдында міндетті өрістерді (Атау) толтыруды бақылау.ПередЗаписью(Отказ)— жазу алдындағы бақылау (қосымша бизнес-логика болған жағдайда; классификатор үшін әдетте минималды немесе жоқ).ПриУстановкеНовогоКода(СтандартнаяОбработка, Префикс)— жаңа элементтің кодын қалыптастыруды басқару (қажет болған жағдайда).
Элемент / тізім формасының модулі:
ПриСозданииНаСервере(Отказ, СтандартнаяОбработка)— форманың бастапқы параметрлері (өрістердің қолжетімділігі, шартты безендіру).- Таңдау/іріктеу өңдегіштері
ФормаВыбора— таңдалған элементті шақырған объектке қайтару.
«Тексеруді талап етеді» (нұсқалық-спецификалық): алдын ала анықталған элементтердің болуы мен олардың сәйкестендіру процедуралары релиздер арасында өзгеруі мүмкін; 3.0.74.2 нақты жинағымен салыстырыңыз, егер анықтама құжат түрінің автоматты түрде толтыру механизмдерінде қолданылса.
5. Жүргізу және қозғалыстар
Анықтама құжат емес және қозғалыстарды қалыптастырмайды — ол жүргізілмейді және тікелей регистрлер мен жазбаларды жасамайды. Оның элементтері классификатор мәндері ретінде қызмет етеді: құжаттар мен баспа формаларындағы реквизиттерге қойылады, сондай-ақ аналитика мен есептерді іріктеуде қолданылады.
Бастапқы құжат түрі шаруашылық операцияларын ресімдеуде жанама түрде қатысады, олар стандартты РК шот жоспары бойынша қозғалыстарды қалыптастырады. Бастапқы құжат түрі көрсетілген операциялардың типтік жазбаларының мысалдары (сандар — Қазақстан нормалары бойынша 2026, ҚҚС 16%):
Тауарларды сату (накладная / ЭСФ), сомасы 1 160 000 ₸ (оның ішінде ҚҚС 16% = 160 000 ₸):
- Дт 1210 «Сатып алушылардың қысқа мерзімді дебиторлық қарызы» — Кт 6010 «Сатудан түскен табыс» — 1 000 000 ₸
- Дт 1210 — Кт 3130 «Төленетін ҚҚС» — 160 000 ₸
- Дт 7010 «Сатудың өзіндік құны» — Кт 1330 «Тауарлар» — өзіндік құнды есептен шығару
Жеткізушіден тауарларды қабылдау (накладная / ЭСФ), 580 000 ₸ (оның ішінде ҚҚС 16% = 80 000 ₸):
- Дт 1330 «Тауарлар» — Кт 3310 «Жеткізушілерге қысқа мерзімді қарыз» — 500 000 ₸
- Дт 1420 (ҚҚС қайтару) — Кт 3310 — 80 000 ₸
Сатып алушының ағымдағы шотқа төлемі:
- Дт 1030 «Ағымдағы банктік шоттардағы ақша қаражаттары» — Кт 1210 — 1 160 000 ₸
Бастапқы құжат түрі электронды құжаттармен алмасуда да кездеседі: ЭСФ (ИС ЭСФ) және СНТ, мұнда ресімделетін құжаттың түрі экспортталатын файлдың құрамына әсер етеді.
6. Байланысты объектілер мен негізінде енгізу
- Тауарлар мен қызметтер құжаттары — сату, қабылдау, орындалған жұмыстар актілері: «Бастапқы құжат түрі» реквизиті баспа формасының атауын және ЭСФ/СНТ мазмұнын анықтайды.
- Электронды құжаттар (ЭСФ, СНТ) — құжат түрі ИС ЭСФ-те экспортталатын файлдың форматына және реквизиттеріне әсер етеді.
- Есептер мен аналитика — бастапқы құжаттарды топтастыру кезінде өлшем/іріктеу ретінде қолданылады.
Анықтама негізінде енгізу механизміне ие емес (құжат емес). Жаңа элементтер енгізу ФормаЭлемента арқылы қолмен немесе конфигурацияны бастапқы толтыру/жаңарту кезінде бағдарламалық түрде жүзеге асырылады.
7. Кеңейту нүктелері
- Конфигурацияны кеңейту (Extension): қолдау көрсетуден шығармай, өз реквизиттерін (мысалы, «Электронды құжат» белгісі, баспа формасының шаблонына сілтеме, ЭСФ форматы коды) қосу.
- Қосымша реквизиттер мен мәліметтер: метадеректерді өзгертпей классификация қажет болса, «Свойства» механизмі арқылы қосу (қасиеттер жүйесін қосу кезінде).
- Оқиғаларға жазылу: анықтаманы сыртқы жүйелермен интеграциялық синхронизациялау үшін
ПередЗаписью/ПриЗаписиөңдеу. - Қайта анықталатын модульдер: құжат формаларында әдепкі құжат түрін қою «…Қайта анықталатын» жалпы модульдер процедуралары арқылы.
- Шартты безендіру және функционалдық опциялар: есепке алу параметрлеріне байланысты анықтама элементтерінің көрінуі/қолжетімділігін басқару.
«Тексеруді талап етеді» (нұсқалық-спецификалық): алдын ала анықталған элементтердің құрамы мен анықтаманың нақты типтік механизмдерінде қатысуы 3.0.7x желісіндегі релиздер арасында өзгеруі мүмкін — 3.0.74.2 жинағының метадеректерімен салыстырыңыз.