3.4.5.21 нұсқасында «Қазақстан үшін сауданы басқару» (3.4 редакциясы) тексерілді.
Сіз клиенттерге хабарлама жіберу керек деп шештіңіз: «тапсырыс жиналды», «жұма күніне дейін қарызды төлеңіз», «бізде кофеге акция бар». Таратылымды баптап жатырсыз — және бағдарлама сізден хабарлама түрін көрсетуді сұрайды. Тізім бос. Сіз бұл анықтамалықты өз хабарлама түрлеріңізді енгізу үшін ашасыз: «Тапсырыстың дайындығы», «Қарыз туралы ескерту», «Маркетинг». Дәл осы жерде не үшін және кімге жазатыныңыз ретке келтіріледі. Тәптіштеп қарастырайық.
Бірден маңызды нәрсе: бұл — анықтамалық-классификатор, құжат емес. Ол ештеңені «өткізбейді», ЭШЖ, ЖЖТН және бухгалтерлік жазбаларды қалыптастырмайды. Оның міндеті — кейін таратылымдар, үлгілер және коммуникациялар бойынша есептер сілтеме жасайтын санаттардың ретті тізімін беру. Сондықтан төмендегі жазбалар мен электронды құжаттар туралы бөлімдер шынымен белгіленген: қозғалыстар жоқ.
1. Мақсаты
«Клиенттерге хабарлама түрлері» — сатып алушыларға жіберілетін хабарламалардың түрлерін (санаттарын) сақтайтын анықтамалық: тапсырыс мәртебесі туралы, қарыз туралы, жарнамалық акциялар туралы және т.б. Осы анықтамалықтан алынған мән таратылымдар мен хабарламалардың баптауларына қойылады, содан кейін өзара әрекеттесу есептерінде топтастыру және іріктеу үшін пайдаланылады.
2. Қайдан табуға болады
Тікелей әрі сенімді тәсіл — навигациялық сілтеме арқылы ашу:
- «Сервис» → «Навигациялық сілтеме бойынша өту» мәзірі (немесе жоғарғы панельдегі «жұлдызша/сілтеме» белгішесі).
- Енгізіңіз:
e1cib/list/Справочник.ВидыОповещенийКлиентам - «Өту» түймесін басыңыз — тізім ашылады.
Интерфейс арқылы анықтамалық CRM/маркетинг баптаулары блогында орналасқан. Бағдар: «CRM және маркетинг» (немесе «Сатылымдар») бөлімі → «Баптаулар мен анықтамалықтар» тобы → «Клиенттерге хабарлама түрлері». Егер тармақ көрінбесе — «НҚА және әкімшілендіру» → «CRM және маркетинг» бөлімінде хабарламалар/таратылымдар функционалдық опциясын қосыңыз, әйтпесе анықтамалық мәзірде көрсетілмейді (объектінің өзі бұл кезде бар және навигациялық сілтеме арқылы қолжетімді).
2а. Өз нұсқаңызды қалай білуге болады
«Анықтама» → «Бағдарлама туралы» (кейбір интерфейстерде — жоғарғы оң жақтағы «i» белгішесі). Ашылған терезеде:
- Платформа нұсқасы — мысалы, 8.3.24.xxxx;
- Конфигурация — «Қазақстан үшін сауданы басқару», 3.4.5.21 нұсқасы, 3.4 редакциясы.
Сізде нұсқа ескірек немесе жаңарақ болса — өрістер жиынтығы бір-екіге ерекшеленуі мүмкін, бірақ анықтамалықтың логикасы сол қалпында.
3. Қалай толтыру керек
Тізімді ашып, «Құру» түймесін басыңыз. Өрістер аз — бұл қарапайым классификатор.
| Өріс | Міндетті | Не үшін керек және қате болғанда не болады |
|---|---|---|
| Атауы | Иә | Бұл — таратылымды баптау кезінде таңдау тізімінде көретініңіз. Мағыналы жазыңыз: «Тапсырыстың дайындығы», «Қарыз туралы ескерту», «Акциялар мен таратылымдар». Түсініксіз атасаңыз («1-түрі», «Тест») — кейін таратылымдар мен есептерде не екенін ажырата алмайсыз және дұрыс емес адамға дұрыс емес хабарлама жібересіз. |
| Коды | Автоматты түрде толтырылады | Бағдарлама өзі береді. Себепсіз қолмен тимеңіз: қолмен енгізілген код автонөмірлеумен қайшы келіп, сұрыптауға кедергі жасауы мүмкін. |
| Ата-аналық/Топ | Жоқ | Анықтамалық иерархиялық болса көрінеді. Түрлерді топтастыруға мүмкіндік береді: мысалы, «Сервистік» және «Маркетингтік» папкалары. Түрлер көп болғанда пайдалы. Ата-аналық бос болса — элемент түбірде жатады, бұл қалыпты жағдай. |
| Түсініктеме/Ескертпе | Жоқ | Өзіңізге арналған еркін мәтін: бұл түрді қашан және кімге жібереміз. Іріктеуге әсер етпейді, бірақ әріптестердің қайта сұрамауына көмектеседі. |
| Жою белгісі | Жоқ | Бұл енгізу өрісі емес, белгі. Түрді енді пайдаланбасаңыз, бірақ бірден жоюға болмаса (оған ескі таратылымдар сілтеме жасайды) қойыңыз. |
Толтыру тәжірибесі:
- Хабарламаның әрбір бизнес-мақсаты үшін жеке түр енгізіңіз. «Қарыздар» мен «акцияларды» бір түрге салмаңыз — олар бойынша клиенттің таратылымға келісімінің логикасы да, есептілігі де әртүрлі.
- Тізімді қысқа ұстаңыз: бүкіл бизнеске әдетте 5–10 түр жеткілікті. Ісінген классификаторды ешкім қолдамайды.
- Толтырдыңыз — «Жазу және жабу».
Ескертпе (нұсқаға тәуелді, өз релизіңізде тексеруді талап етеді): 3.4-тің жекелеген құрастыруларында элементте арнаға (SMS/e-mail) немесе хабарлама үлгісіне байланыстыру реквизиті болуы мүмкін. Егер картаңызда мұндай өрістер болмаса — арна мен мәтін осы жерде емес, таратылымның баптауының өзінде беріледі.
4. Талданған мысал
Міндет: Алматыдағы интернет-дүкен сатып алушыларға үш түрлі хабарлама жібергісі келеді. Анықтамалықтың үш элементін енгіземіз.
1-элемент
- Атауы:
Тапсырыстың берілуге дайын болуы - Тобы:
Сервистік - Түсініктеме:
Тапсырыс «Жиналды» мәртебесіне ауысқанда жіберіледі
2-элемент
- Атауы:
Қарыз туралы ескерту - Тобы:
Сервистік - Түсініктеме:
1210 шоты бойынша төлемі мерзімінен өткен клиенттерге
3-элемент
- Атауы:
Акциялар мен арнайы ұсыныстар - Тобы:
Маркетингтік - Түсініктеме:
Тек жарнамаға келісім берген клиенттерге
Ақшамен және есепке алумен не болады? Ештеңе. Анықтамалық элементін құру бірде-бір бухгалтерлік жазба туғызбайды. Көрнекілік үшін — бұл (осы анықтамалық емес, өткізу құжаты жасайтын) нақты сатылым қозғалысының аясында қалай көрінеді: 116 000 ₸-ге тауар жіберілгенде (оның ішінде ҚҚС 16% = 16 000 ₸, ҚҚС-сыз бағасы 100 000 ₸, өзіндік құны 70 000 ₸) өткізу қалыптастырады:
| Дт | Кт | Сома, ₸ | Мағынасы |
|---|---|---|---|
| 1210 | 6010 | 116 000 | Табыс есептелді, сатып алушының ДБ |
| 6010 | 3130 | 16 000 | Төленуге тиісті ҚҚС бөлінді (16%) |
| 7010 | 1330 | 70 000 | Тауардың өзіндік құны есептен шығарылды |
Біздің анықтамалық осы жазбаларға қатыспайды — ол тек осы сатып алушыны қандай хабарлама түрімен хабардар ететініңізді (мысалы, «Тапсырыстың дайындығы») белгілейді. Бұл оның жалғыз рөлі: есепке алу емес, коммуникацияны санаттау.
5. Операция түрлері
Анықтамалық-классификаторда «операция түрлері» жоқ — бұл құжаттардың атрибуты, анықтамалықтардың емес. Элементпен жасалатын жалғыз әрекеттер: Құру, Өзгерту (F2), Жоюға белгілеу, Көшіру (F9), иерархия болғанда — Топ құру. Анықтамалықтың «операциялық жүктемесі» — басқа объектілерде (таратылымдар баптауларында, үлгілерде, есептерде) таңдалатын мән болу.
6. Өткізу кезінде не қалыптасады
Ештеңе өткізілмейді. 1С-тегі анықтамалықтар өткізілмейді және қозғалыстар тудырмайды. Элементті жазу кезінде:
- бухгалтерлік жазбалар — жоқ;
- ЭШЖ (ЭШЖ АЖ) және ЖЖТН қалыптаспайды (бұл классификатордың емес, өткізу/жылжыту құжаттарының функциясы);
- жинақтау/мәліметтер регистрлері бойынша қозғалыстар — жоқ (тек анықтамалықтың кестесінің өзіне жазба).
Анықтамалық жасайтынның бәрі — жаңа элементті сақтап, оны таңдауға қолжетімді ету. Хабарламаларды жіберуді таңдалған түрге тек сілтеме жасайтын таратылым механизмдері орындайды.
7. Баспа формалары
Анықтамалық элементінің өзінің баспа формалары жоқ — «хабарлама түрін» басып шығаратын ештеңе және қажеттілік жоқ. «Тағы» → «Тізімді шығару» арқылы тізімнің стандартты баспаға/файлға шығарылуы қолжетімді (Excel/кесте құжатына) — бұл енгізілген түрлер тізімін әріптестерге беру үшін ыңғайлы.
8. Жиі кездесетін қателер
«„Атауы” өрісі толтырылмаған» 1С атауы жоқ элементті жазуға рұқсат бермейді. Мағыналы атау енгізіп, «Жазу» түймесін қайта басыңыз.
«Осы атаумен „Клиенттерге хабарлама түрлері” анықтамалығының элементі бұрыннан бар» (немесе код бойынша қайталама) Сіз бар нәрсені қайта енгізіп жатырсыз. Қайталама жасамаңыз — тізімнен бар түрді тауып, соны пайдаланыңыз. Керек емес қара жобаны сақтамай жабыңыз.
«„…” жою мүмкін болмады: объектіге сілтемелер бар» Түр таратылымда немесе есепте бұрыннан көрсетілген. Тікелей жоюға тыйым салынған. Жоюға белгі қойыңыз, содан кейін «Әкімшілендіру» → «Қызмет көрсету» → «Белгіленген объектілерді жою» арқылы сілтемелерді бақылауды іске қосыңыз: бағдарлама түрдің қайда пайдаланылатынын көрсетіп, жоймас бұрын оны басқасына ауыстыруды ұсынады.
Анықтамалық мәзірде жоқ
Хабарламалар/таратылымдар функционалдығы қосылмаған. «НҚА және әкімшілендіру» → «CRM және маркетинг» бөліміне кіріп, қажетті опцияны қосыңыз немесе e1cib/list/Справочник.ВидыОповещенийКлиентам сілтемесі арқылы объектіні тікелей ашыңыз.
Таратылымда қажетті түр қойылмайды Элементте жою белгісі қойылмағанын тексеріңіз — белгіленген мәндер әдетте таңдауға түспейді. Белгіні алып тастаңыз.
9. Жиі қойылатын сұрақтар
1. Бұл анықтамалық жазбалар немесе ЭШЖ қалыптастырады ма? Жоқ. Бұл — классификатор. Ол жазбаларды да, ЭШЖ-ны да, ЖЖТН-ды да жасамайды. Электронды құжаттарды ол емес, өткізу және жылжыту құжаттары қалыптастырады.
2. Хабарлама түрі ҚҚС-қа немесе салықтарға әсер ете ме? Жоқ. Анықтамалықтың ҚҚС есептеуіне (2026 жылы 16%), ЖТС-қа, МЗЖ-ға және басқа салықтарға қатысы жоқ. Ол есепке алу емес, коммуникациялар туралы.
3. Бағдарламада жұмыс істеу үшін оны толтыру міндетті ме? Жоқ. Таратылымдар мен клиенттерге автоматты хабарламаларды баптамайынша, анықтамалық бос қалуы мүмкін. Ол хабарламаларды қосқанда ғана керек.
4. Қанша түр енгізген жөн? Әдетте 5–10 — нақты сценарийлер санына қарай: тапсырыстың дайындығы, қарыз туралы ескерту, акциялар, сапа туралы сауалнама, құттықтаулар. Көбірек болса — қолдау қиынырақ.
5. Құрғаннан кейін түрдің атауын өзгертуге бола ма? Иә. Элементті ашып, атауын өзгертіп, жазыңыз. Оған барлық сілтемелер автоматты түрде сақталады — атауды өзгерту байланыстарды үзбейді.
6. Артық түрді қалай жоюға болады? Жоюға белгілеп, содан кейін «Әкімшілендіру» → «Қызмет көрсету» бөлімінде «Белгіленген объектілерді жоюды» іске қосыңыз. Түрге сілтемелер болса, бағдарлама жоймас бұрын оны ауыстыруды сұрайды.
7. Хабарламаның мәтіні мен арнасы (SMS/e-mail) қайда беріледі? Әдетте — таратылымның өзінің баптауында немесе хабарлама үлгісінде, бұл анықтамалықта емес. Мұнда тек санат сақталады. 3.4 релизінің кейбір нұсқаларында арнаға байланыстыру картада да болуы мүмкін — өзіңіздегі өрістер құрамын тексеріңіз.
8. Түрлерді папкалар бойынша топтастыруға бола ма? Анықтамалық иерархиялық болса — иә, «Топ құру» арқылы (мысалы, «Сервистік» және «Маркетингтік»). «Ата-аналық» өрісі болмаса, демек сіздің релизіңізде иерархия қарастырылмаған және барлық түрлер бірыңғай тізімде жатады.
9. Таратылымды баптау кезінде жаңа түр таңдау тізімінде неге жоқ? Көбіне онда жою белгісі қойылған немесе сіз басқа бөлімге қарап отырсыз. Белгіні алып тастап, форманы жаңартыңыз.
10. Барлық түрлер тізімін жылдам қалай шығаруға болады? Тізімді ашыңыз, «Тағы» → «Тізімді шығару», кесте құжатына немесе Excel-ге шығаруды таңдаңыз.
10. Байланысты құжаттар
Анықтамалық құжаттар негізінде енгізілмейді және өзі құжаттарды енгізу үшін негіз бола алмайды — бұл НҚА (нормативтік-анықтамалық ақпарат). Оның мәндерін мыналар пайдаланады:
- Таратылымдарды/клиенттерге автоматты хабарламаларды баптау (CRM) — түрді хабарлама санаты ретінде қояды;
- Хабарлама үлгілері (релизде болса) — түрге байланыстырылады;
- Өзара әрекеттесу және коммуникациялар бойынша есептер — хат-хабарды хабарлама түрі бойынша іріктейді және топтастырады;
- Жанама түрде клиенттердің тапсырыстары, өткізулер және қарыз туралы еске салулар (1210 шоты) айналасындағы сценарийлермен байланысты — дәл осы құжаттар бойынша оқиғалар тиісті түрдегі хабарламаны жіберуге себеп болады.
Өз нұсқаңызды қалай білуге болады: «Анықтама» → «Бағдарлама туралы» — онда платформа нұсқасы мен конфигурация релизі көрсетілген.
Әдістемелік нұсқаулық «Қазақстан үшін сауданы басқару», 3.4.5.21 релизі (3.4 редакциясы) үшін дайындалды. Конфигурацияны жаңартқанда карта өрістерінің құрамын тексеріңіз.