3.0.74.2 «Қазақстанға арналған Бухгалтерия» (3.0 редакциясы) релизінде тексерілген.
Уақытты жоғалтпау үшін бірден ең бастысы туралы. «СообщенияОбластейДанных» — бұл бухгалтерлік құжат емес. Мұнда ҚҚС сомалары жоқ, Дт/Кт өткізбелері жоқ, ЭШФ, ТЖН және шот-фактураның баспа нысандары жоқ. Бұл тек бұлттық (сервистік) модельде ғана жұмыс істейтін деректерді бөлу механизмінің қызметтік (техникалық) анықтамалығы — мысалы, сіз «1С:Fresh»-те немесе өзіңіздің корпоративтік сервис моделіңізде жұмыс істегенде. Егер сіз актіні немесе жүкқұжатты қайда енгізу керек екенін іздеген болсаңыз — бұл дұрыс нысан емес, оны жауып, «Сатып алулар» немесе «Сатулар» бөліміне оралыңыз. Төменде — бұл анықтамалық шынымен қажет адамдарға: сервис әкімшілеріне және техқолдау мамандарына арналған адал нұсқаулық.
Нақты жағдай
Сіз — бұлттық дерекқордың әкімшісісіз. Пайдаланушы қоңырау шалады: «Бағдарламада тариф төленгеніне қарамастан, жазылым лимиті асып кеткені туралы хабарлама тұр». Немесе керісінше — жаңа тариф төленген, ал жұмыс дерекқоры мұны «көрмейді»: қолжетімділік ашылмаған. Жазылым, лимиттер және құқықтар туралы ақпарат жұмыс деректер аймағына бірден емес, сервистің менеджер-аймағынан хабарлама арқылы келеді. Егер мұндай хабарлама кезекте тұрып қалса немесе өңделмесе — дәл осы жерде, «СообщенияОбластейДанных» анықтамалығында сіз оны көресіз. Тізімді ашасыз, берілмеген хабарламаны табасыз, мәртебесін қарайсыз — және кезекті түзету керек пе, әлде регламенттік тапсырманы күту керек пе, соны түсінесіз.
1. Мақсаты
Анықтамалық сервис моделінде жұмыс істейтін бір ақпараттық дерекқор ішінде деректер аймақтары алмасатын хабарламаларды сақтайды (көпжалдамалы дерекқор: бір дерекқор — көптеген тәуелсіз «аймақ» ұйымдары). Осы хабарламалар арқылы қызметтік деректер беріледі: жазылым және лимиттер туралы мәліметтер, пайдаланушылар мен құқықтардың өзгерістері, әкімшілендіру командалары. Бұл Стандартты ішкі жүйелер кітапханасынан (СІЖК) «Деректер аймақтары арасында хабарлама алмасу» ішкі жүйесінің бөлігі.
Деректерді бөлусіз файлдық немесе әдеттегі клиент-серверлік дерекқорда (яғни жергілікті орнатылған «Қазақстанға арналған Бухгалтерияда») анықтамалық, әдетте, бос болады және пайдаланылмайды — хабарламаларға баруға орын да, қажеттілік те жоқ.
2. Қайдан табуға болады
Әдеттегі бухгалтердің интерфейсінде бұл анықтамалыққа арналған мәзір тармағы жоқ — ол қызметтік және әдейі жасырылған. Оны екі жолмен ашуға болады:
Навигациялық сілтеме арқылы. Мәзір (басты мәзір, сол жақ жоғарғы бұрыштағы ≡ белгісі) → «Файл» → «Ашу» сілтемелерге қолжетімсіз; «Сервис» → «Навигациялық сілтеме бойынша өту» (кейбір интерфейстерде — пернелер тіркесімі бойынша) пайдаланыңыз және мынаны кірістіріңіз:
e1cib/list/Справочник.СообщенияОбластейДанныхТехникалық маман функциялары арқылы. «Әкімшілендіру» → «Қызмет көрсету» бөлімі немесе «Барлық функциялар» (егер қосылған болса: «Сервис» → «Параметрлер» → «"Барлық функциялар" командасын көрсету») → «Анықтамалықтар» → «СообщенияОбластейДанных» тармағы.
Онымен тікелей жұмысты әдетте сервис әкімшісі немесе бұлтты қызмет көрсететін серіктес жүргізеді.
2а. Өз релизіңізді қалай білуге болады
Басты мәзір (≡) → «Анықтама» → «Бағдарлама туралы». Ашылған терезеде:
- «Платформа нұсқасы» — «1С:Предприятие» нұсқасы (технологиялық платформа);
- «Конфигурация» — мұнда сіз «Қазақстанға арналған Бухгалтерия, 3.0 редакциясы» және релиз нөмірін (мысалы, 3.0.74.2) көресіз.
Релиз нөмірі маңызды: қызметтік ішкі жүйелердің құрамы және аймақтар арасындағы алмасу тәртібі нұсқадан нұсқаға өзгереді, ал бұл нұсқаулық 3.0.74.2 релизінің тәртібін сипаттайды.
3. Қандай өрістер бар және олар нені білдіреді
Бұл анықтамалықтағы жазбаларды бағдарламаның өзі жасайды және толтырады — регламенттік тапсырмалар мен алмасу механизмі арқылы. Оларды әдетте қолмен жасамайсыз; сіз оларды диагностика үшін оқисыз. Сондықтан мұнда «ол міндетті ме, жоқ па» дегеннен гөрі, әрбір өрістің нені білдіретінін түсіну маңыздырақ.
| Өріс | Нені білдіреді және неге әсер етеді |
|---|---|
| Код | Жазбаның ішкі нөмірі. Қызметтік, пайдаланушы үшін мағыналық жүктемесі жоқ. |
| Атауы | Хабарламаның қысқаша сипаттамасы — әдетте операция түрі немесе идентификатор. Ол бойынша тізімде бағдарланасыз. |
| Хабарламаның идентификаторы (GUID) | Хабарламаның бірегей кілті. Ол бойынша хабарлама жіберуші мен алушы жағында салыстырылады. Егер журналдардан «дәл сол» хабарламаны іздесеңіз — оны осы бойынша іздеңіз. |
| Хабарламаның типі / түрі | Нақты не беріледі: жазылым/лимит деректері, пайдаланушының өзгеруі, сервис командасы және т.б. Хабарламаны қай өңдеуші талдайтынын анықтайды. |
| Жіберуші-аймақ / алушы-аймақ | Деректер аймақтарының кодтары: кім жіберді, кімге арналған. Мекенжайлаудағы қате — хабарлама «тұрып қалады». |
| Хабарлама денесі | Нақты пайдалы жүктеме (әдетте XML/сериалданған деректер) мән сақтауында. Тек техникалық түрде оқу үшін ашылады; қолмен өңделмейді. |
| Күні (жасалу / жіберілу) | Хабарлама кезекке қашан қойылған. Күні бойынша бұл «жаңа» кептеліс пе, әлде ескі қоқыс па екені көрінеді. |
| Мәртебе / өңдеу белгісі | Жіберілген, жеткізілген, өңделген, қатемен. Диагностика үшін негізгі өріс: дәл осы хабарламаның тұрып қалғанын не қалмағанын көрсетеді. |
Егер жазбаны ашып, мәнін түсінбесеңіз — қолмен ешнәрсені өзгертпеңіз. Хабарламаның денесін немесе мәртебесін дұрыс емес түзету аймақтар арасындағы деректердің келісімділігін бұзады.
4. Талданған мысал (диагностика, өткізбе емес)
Бұл нысан Дт/Кт өткізбелерін қалыптастырмайды — сондықтан мұндағы мысал бухгалтерлік емес, диагностикалық.
Жағдай. Ұйым жазылымды ұзартты. Жұмыс аймағында кіру кезінде әлі де лимит туралы ескерту тұр. Сіз әкімші ретінде алмасуды тексересіз.
- Тізімді ашасыз:
e1cib/list/Справочник.СообщенияОбластейДанных. - Күні бойынша сұрыптайсыз, «жазылым деректері/лимиттер» типіндегі жаңа хабарламаны табасыз, жіберуші-аймақ — сервис менеджері, алушы-аймақ — проблемалы ұйымның коды.
- Мәртебесін қарайсыз: «Жіберілген, өңделмеген». Демек, хабарлама жеткен, бірақ жұмыс аймағындағы өңдеуші оны әлі талдамаған.
- Хабарламалар кезегін өңдеудің регламенттік тапсырмасын тексересіз: «Әкімшілендіру» → «Қызмет көрсету» → «Регламенттік және фондық тапсырмалар» — аймақтар арасында хабарлама алмасу тапсырмасы. Оның өшірулі/қатемен екенін көресіз.
- Тапсырманы қосасыз (немесе қолмен іске қосасыз). Орындалғаннан кейін хабарламаның мәртебесі «Өңделген» болып өзгереді, жұмыс аймағындағы лимит туралы ескерту жоғалады.
Нәтиже. Ешқандай бухгалтерлік қозғалыстар жоқ — тек хабарлама мәртебесінің өзгеруі және алушы-аймақтағы жазылым туралы қызметтік деректердің жаңаруы. Бұл — «жазылым лимитін анықтауды түзету»: сандарды қолмен түзету емес, кезектің қалыпты жұмысын қалпына келтіру.
5. Операция түрлері (хабарлама типтері)
Аймақтар арасында алмасу механизмі арқылы әдетте мыналар өтеді:
- Жазылым және лимит деректері — аймаққа қанша пайдаланушы/сервис қолжетімді, қай күнге дейін (дәл осы көбіне өтініш беру себебіне айналады).
- Пайдаланушыларды басқару — аймақ пайдаланушысын жасау, бұғаттау, құқықтарын өзгерту.
- Сервистің қызметтік командалары — баптауларды жаңарту, аймақты инициализациялау, қызмет көрсету.
- Сервис менеджеріне хабарламалар — жұмыс аймағынан менеджер-аймаққа кері хабарламалар.
Типтердің нақты тізімі сіздің сервис моделіңізде қандай ішкі жүйелер қосылғанына байланысты.
6. Жазу кезінде не болады
- Өткізбелер жоқ — бұл нысан есеп регистрлері бойынша (1210, 1030, 3310, 3130, 6010, 7010 және т.б. шоттар) бухгалтерлік қозғалыстар жасамайды.
- Электрондық құжаттар жоқ — бұл анықтамалық ЭШФ АЖ-дегі ЭШФ және ТЖН жазып бермейді.
- Қозғалыстар — тек қызметтік: алмасу ішкі жүйесінің хабарламалар кезегінен жазу/оқу, өңдеу мәртебесін өзгерту. Нақты «жұмысты» (алынған деректерді қолдану) анықтамалық жазбасының өзі емес, хабарлама өңдеушілері мен регламенттік тапсырмалар орындайды.
7. Баспа нысандары
Баспа нысандары жоқ. Бұл қызметтік анықтамалық — одан шот-фактураны, актіні немесе тізімдемені басып шығара алмайсыз. Талдау үшін стандартты тізімді және жазбаны ашуды пайдаланыңыз, қажет болса — тіркеу журналын (лог) және регламенттік тапсырмалардың нәтижелерін.
8. Жиі кездесетін қателер
| Не көресіз / симптом | Себебі | Қалай түзетуге болады |
|---|---|---|
| Сілтеме бойынша өткенде «Нысан табылмады: Справочник.СообщенияОбластейДанных» | Дерекқор деректерді бөлусіз жұмыс істейді (жергілікті орнату), ішкі жүйе белсенді емес | Жергілікті дерекқор үшін бұл қалыпты жағдай. Нысан тек сервис моделінде қажет. |
| Хабарламалар жиналады, мәртебесі «Жіберілген, өңделмеген» | Кезекті өңдеудің регламенттік тапсырмасы өшірулі немесе құлайды | «Әкімшілендіру» → «Қызмет көрсету» → «Регламенттік және фондық тапсырмалар» — алмасу тапсырмасын қосу/қайта қосу, оның журналын тексеру |
| Тариф төленгеніне қарамастан «Лимит асып кетті…» | Жаңа лимиттері бар хабарлама жұмыс аймағында әлі өңделмеген | Регламенттік тапсырманың орындалуын күту немесе кезекті өңдеуді қолмен іске қосу (4-т. мысалды қараңыз) |
| «Қате» мәртебесіндегі хабарлама | Өңдеушінің іркілісі, зақымдалған дене немесе қолжетімсіз алушы-аймақ | Тіркеу журналында қате мәтінін қарау; өңдеуді қайталау. Хабарлама денесін қолмен түзетуге болмайды |
| Анықтамалықты ашуға құқық жоқ | Пайдаланушыда әкімшілік рөл жоқ | Сервис әкімшісінің құқықтары бар пайдаланушымен ашу |
Бұл анықтамалықтың жазбаларын қолмен түзетуді тек сервис қолдауымен немесе серіктеспен келісе отырып орындаңыз — аймақтар арасындағы алмасудың тұтастығын бұзуға болады.
9. Жиі қойылатын сұрақтар
Мұнда шот-фактураларды немесе актілерді толтыра ма? Жоқ. Бұл деректер аймақтары арасында алмасудың қызметтік анықтамалығы. Сату және түсу құжаттары «Сатулар» мен «Сатып алулар» бөлімдерінде жүргізіледі, мұнда емес.
Бұл нысан өткізбелер мен ҚҚС қалыптастыра ма? Жоқ. Бухгалтерлік өткізбелерді, шоттар бойынша қозғалыстарды және ҚҚС есептеуін (ҚР-да 2026 жылдан бастап ставка 16%) жасамайды — бұл есеп құжаты емес.
Одан ЭШФ немесе ТЖН жазылып бере ме? Жоқ. Электрондық шот-фактуралар (ЭШФ АЖ) және ТЖН сату/орын ауыстыру құжаттарынан жазылады, қызметтік хабарламалар анықтамалығынан емес.
Анықтамалық неге бос? Сірә, сіздің дерекқорыңыз жергілікті (деректерді бөлусіз). Аймақтар арасында хабарлама алмасу тек сервис моделінде (бұлтта) жұмыс істейді, жазбалар сол жерде пайда болады.
Дерекқорды «тазарту» үшін ескі хабарламаларды жоюға бола ма? Өңделген хабарламалар әдетте регламенттік түрде жойылады. Қолмен жаппай жоюдың қажеті жоқ — әлі талданбаған хабарламаларды өшіріп жіберуге болады. Тазарту қажет болса — сервис қолдауы арқылы.
Хабарлама «өңделмеген» болып тұр — бұл қауіпті ме? Өздігінен — жоқ, бірақ байланысты функция (мысалы, жазылым лимиттерін жаңарту) хабарлама талданғанша орындалмайды. Кезекті өңдеудің регламенттік тапсырмасын тексеріңіз.
Егер мәзірде болмаса, нысанды қайдан табуға болады?
«Навигациялық сілтеме бойынша өту» арқылы: e1cib/list/Справочник.СообщенияОбластейДанных, немесе «Барлық функциялар» → «Анықтамалықтар».
Хабарлама денесін қолмен өңдеуге бола ма? Жоқ. Дене сериалданған және өңдеушіге арналған. Қолмен түзету аймақтар арасындағы деректердің тұтастығын бұзады. Мазмұнымен емес, мәртебемен/кезекпен жұмыс істеңіз.
Бұл тәртіп қай релизге қатысты екенін қалай білуге болады? «Анықтама» → «Бағдарлама туралы»: онда конфигурацияның релиз нөмірі. Осы нұсқаулық — «Қазақстанға арналған Бухгалтерия» 3.0.74.2 үшін.
10. Аралас нысандар
- Регламенттік және фондық тапсырмалар («Әкімшілендіру» → «Қызмет көрсету») — дәл солар хабарламаларды кезектен алып, оларды қолданады.
- Деректерді бөлу ішкі жүйесі / деректер аймақтары — анықтамалық жалпы мағынаға ие болатын контекст (сервис моделі, 1С:Fresh).
- Пайдаланушылар мен құқықтарды басқару — хабарламалардың бір бөлігі аймақ пайдаланушыларына қатысты.
- Аймақтың жазылым/тариф баптаулары — дәл осы хабарламалармен тасымалданатын деректер.
Бұл анықтамалық «негізінде» бөлек енгізілмейді және оның негізінде құжаттар жасалмайды — ол алмасудың қызметтік механизмінің ішінде өмір сүреді.
Өз релизіңізді қалай білуге болады
Басты мәзір (≡) → «Анықтама» → «Бағдарлама туралы» — онда «1С:Предприятие» платформасының нұсқасы және конфигурацияның релиз нөмірі көрсетілген.
Материал «Қазақстанға арналған Бухгалтерия», 3.0 редакциясы, 3.0.74.2 релизі конфигурациясы бойынша дайындалған. Басқа релизге көшкенде «Бағдарлама туралы» бөліміндегі ішкі жүйелер құрамымен салыстырыңыз.