Есеп «ҰйымдардыңҚарызҚұрылымыБО»
Есеп объектісі «Қазақстан үшін Бухгалтерия» конфигурациясындағы деректерді компоновка жүйесі (ДКЖ) негізінде. Ұйымдардың дебиторлық және кредиторлық қарыз құрылымын аналитикалық кескіндер бойынша талдау үшін арналған.
1. Идентификация
| Сипаттама | Мәні |
|---|---|
| Объект түрі | Есеп (Report) |
| Аты | ҰйымдардыңҚарызҚұрылымыБО |
| Толық аты | Есеп.ҰйымдардыңҚарызҚұрылымыБО |
| Синоним | Ұйымдардың қарыз құрылымы бойынша БО |
| Механизм негізі | Деректерді компоновка жүйесі (ДКЖ) |
| Конфигурация | Қазақстан үшін Бухгалтерия, ред. 3.0, версия 3.0.74.2 |
| Есеп валютасы | Теңге (₸) |
Мақсаты. Есеп бір немесе бірнеше ұйымның қарызын көрсетілген кезеңде аналитикалық кескіндер бойынша (контрагент, келісімшарт, ұйым және т.б.) қалыптастырады. Бухгалтерлер мен қаржылық аналитиктер тарапынан есептерді инвентаризациялау, мерзімі өткен қарыздарды бақылау, дебиторлық және кредиторлық қарыздарды тексеру үшін пайдаланылады. ДКЖ механизмі көрсеткіштерді, топтастыруларды, іріктеулерді, сұрыптауды және шартты безендіруді икемді түрде баптауды қамтамасыз етеді; есеп интерактивті режимде түсіндірмелермен, сондай-ақ тарату режимінде (кесте бойынша автоматты генерация) қолдайды.
Қайдан табуға болады: навигациялық сілтеме e1cib/list/Есеп.ҰйымдардыңҚарызҚұрылымыБО. Интерфейсте есеп тиісті бөлімнің есептер панелінен шақырылады; есептер тізімі немесе бекітілген команда арқылы ашылады.
2. Реквизиттер мен кестелік бөліктер
Есептің реквизиттері мұнда параметрлердің баптауы/нұсқасы, ал емес құжаттың реквизиттері. Кестелік бөліктер пайдаланушының шығару параметрлерін (топтастырулар мен көрсеткіштер) сақтайды, ол ДКЖ құрылымына және таңдалған өрістерге трансляцияланады.
2.1 Басты реквизиттер
| Аты | Тип | Міндеттілік | Мақсаты |
|---|---|---|---|
| КезеңБасы | xs:dateTime |
Тексерілмейді | Қарызды талдау кезеңінің басталу күні — деректерді іріктеу интервалындағы төменгі шекара. |
| КезеңСоңы | xs:dateTime |
Тексерілмейді | Кезеңнің соңғы күні — есепті қалыптастыру интервалындағы жоғарғы шекара. |
| ҰйымдарТізімініңКөрінісі | xs:string |
Тексерілмейді | Формада көрсету үшін таңдалған ұйымдардың мәтіндік көрінісі. Автоматты түрде таңдалған ұйымдардың құрамына сәйкес қалыптастырылады. |
| ТүсіндіруРежимі | xs:boolean |
Тексерілмейді | Басқа есептен түсіндіру режимінде есепті ашу белгісі. Бұл режимде автоматты түрде деректердің өз таңдауын нөлге теңестіреді, шақырушы есеппен параметрлердің конфликтына жол бермеу үшін. |
2.2 Кестелік бөлік «Топтастыру»
Деректерді топтастыру параметрлерін сақтайды — қандай өрістер бойынша және қандай детализация түрімен нәтиже жолдары қалыптастырылады.
| Аты | Тип | Мақсаты |
|---|---|---|
| Пайдалану | xs:boolean |
Топтастырудың белсенділігін белгілеу. Алынған — топтастыру қалыптастыруға қатыспайды. |
| Өріс | xs:string |
Топтастырудың техникалық атауы (мысалы, Контрагент, Келісімшарт, Ұйым). |
| Көрініс | xs:string |
Баптаулардағы өрістің пайдаланушы көрінісі. |
| ТоптастыруТүрі | Перечисление.ТипДетализацииСтандартныхОтчетов |
Детализация тәсілі: «Тек қорытындылар», «Детальды жазбалар», «Қорытындыларсыз» және т.б. |
2.3 Кестелік бөлік «Көрсеткіштер»
Есепте колонкалар ретінде шығарылатын сандық көрсеткіштердің тізімін қамтиды.
| Аты | Тип | Мақсаты |
|---|---|---|
| Пайдалану | xs:boolean |
Көрсеткішті тізімнен жоймай қосу/жою. |
| Өріс | xs:string |
Көрсеткіштің техникалық атауы (мысалы, Сома, СомаНУ, ҚұжаттарСаны). |
| Көрініс | xs:string |
Көрсеткіштің колонкалар мен баптаулардағы көрсетілетін атауы. |
«Сома» типіндегі көрсеткіштер бухгалтерлік есеп бойынша қарызды теңгеде көрсетеді; «СомаНУ» — салықтық есеп бойынша сома (БУ/НУ тексеру үшін пайдаланылады).
3. Формалар
| Форма | Рөлі |
|---|---|
Негізгі есеп формасы (ЕсепФормасы) |
Біртұтас баптау және шығару формасы: кезеңді, ұйымдар құрамын, топтастырулар мен көрсеткіштер жиынтығын, іріктеулерді таңдау; «Қалыптастыру» түймесі және нәтижелер мен түсіндірмелермен кестелік құжат өрісі. |
| Нұсқа / баптаулар формасы (болған жағдайда) | ДКЖ құрылымын кеңейтілген баптау: пайдаланушы өрістері, шартты безендіру, сұрыптау, қорытындыларды безендіру. Әдетте ДКЖ жалпы баптау механизмінен мұрагерлік алады. |
ДКЖ-дағы есептер үшін өз формалары жиі минималды — интерфейстің көп бөлігі деректер компоновка схемасынан және сақталған нұсқалардан платформамен генерирленеді. Арнайы реквизиттер (кезең, ұйымдар тізімі, түсіндіру режимі) негізгі форманың командалық панелінде/шапкасында шығарылады.
4. Модульдердің негізгі процедуралары
Қосымшада evidence бастапқы код (BSL) формалар мен объектілер модульдері берілмеген, сондықтан төменде БК 3.0-дағы ДКЖ есептері үшін типтік өңдеушілер келтірілген (нақты процедуралардың атаулары нақты нұсқада ерекшеленуі мүмкін).
Есеп объектісінің модулі:
НәтиженіКомпоновка(НәтижеҚұжаты, ТүсіндіруДеректері, СтандарттыӨңдеу)— компоновканы ұстап алу; нәтижені бағдарламалық түрде қалыптастыру, кезең мен ұйымдар тізімін ДКЖ параметрлеріне қою, іріктеуді қайта баптау.- Кестелік бөліктер «Топтастыру»/«Көрсеткіштер» мәндері бойынша ДКЖ схемасын/баптауларын қалыптастыру процедуралары.
Есеп формасының модулі:
СервердеЖасау(Қабылдамау, СтандарттыӨңдеу)— әдепкі кезеңді инициализациялау, баптауларды қалпына келтіру,ҰйымдарТізімініңКөрінісіорнату.Ашу/ «Қалыптастыру» командасының өңдеушісі — кезең мен ұйымдар құрамын тексеру, компоновканы шақыру.- Ұйымдарды таңдау өңдеушісі —
ҰйымдарТізімініңКөрінісіқайта есептеу. - Түсіндіру режимін өңдеу —
ТүсіндіруРежимі = Иәболғанда деректердің өз таңдауын нөлге теңестіру, шақырушы есеппен параметрлердің конфликтына жол бермеу.
5. Деректер мен қозғалыс көзі
Есеп жүргізу және қозғалыстарды қалыптастырмайды — бұл оқу объектісі, құжат емес. Ол бухгалтерия регистрлерінде жазбаларды жасамайды және проводкаларды қалыптастырмайды. Деректер басқа құжаттармен қалыптасқан қозғалыстардан оқылады.
Көз ретінде бухгалтерия регистрі (РК шоттар жоспары) — есеп айырысу шоттары бойынша қалдықтар мен айналымдар. Қарыздың кескіндері «Контрагенттер», «Келісімшарттар», «Контрагенттермен есеп айырысу құжаттары» бойынша талданады.
План шоттарының РК-дағы пайдаланылған шоттары:
| Шот | Мақсаты |
|---|---|
| 1210 | Сатып алушылар мен тапсырыс берушілердің қысқа мерзімді дебиторлық қарызы |
| 3310 | Жеткізушілер мен мердігерлердің қысқа мерзімді кредиторлық қарызы |
| 3130 | Төленетін ҚҚС (ЭСФ бойынша есеп айырысулармен байланысты) |
| 1030 | Ағымдағы банктік шоттардағы ақша қаражаттары (қарызды жабу/төлеу) |
| 6010 | Сатудан алынған табыс (1210 шот бойынша дебиторлық қарызды қалыптастырады) |
| 7010 | Сатудың өзіндік құны |
| 1330 | Тауарлар |
1210 бойынша дебеттік қалдық — дебиторлық қарыз, 3310 бойынша кредиттік — кредиторлық. Есеп айырысулардағы ҚҚС 16% (Қазақстан, 2026) ставка бойынша есептеледі, бастапқы және түзету құжаттары электронды шот-фактуралармен (ЭСФ ИС ЭСФ) және тауарларды тасымалдау кезінде ілеспе накладналармен (СНТ) бірге жүреді.
Мысал. Тауарды 1 160 000 ₸ сомасына 16% ҚҚС-пен сату: салық салынатын айналым 1 000 000 ₸, ҚҚС 160 000 ₸. Есепте «көретін» бастапқы проводкалар: Дт 1210 Кт 6010 — 1 000 000 ₸; Дт 1210 Кт 3130 — 160 000 ₸. Контрагент бойынша қарыз құрылымында дебиторлық қарыз 1 160 000 ₸ болып көрсетіледі, төлем жасағанға дейін Дт 1030 Кт 1210.
6. Байланысты объектілер мен негізінде енгізу
- Бухгалтерия регистрі (РК шоттар жоспары) — қалдықтар/айналымдардың негізгі көзі.
- Справочники «Ұйымдар», «Контрагенттер», «Контрагенттермен келісімшарттар» — аналитика мен іріктеулердің өлшемдері.
- Есеп айырысу құжаттары («Сату», «Тауарлар мен қызметтерді қабылдау», «Ағымдағы шоттан шығару/қабылдау», «Қарызды түзету», ЭСФ, СНТ) — талданатын қозғалыстарды қалыптастырады.
- Түсіндіру (drill-down) — есептің ұяшықтарынан ішкі есептер/құжаттар тізімдері ашылады; мұндай ашылу кезінде баламалы есеп
ТүсіндіруРежимі = Иәалады.
Есептер үшін негізінде енгізу қолданылмайды (бұл құжат емес). Есеп есептерді тарату механизміне (автоматты генерация және кесте бойынша жіберу) көзі бола алады.
7. Кеңейту нүктелері
- ДКЖ есеп нұсқалары — кодты өзгертпей, пайдаланушы және типтік нұсқаларды (топтастырулар, көрсеткіштер, безендіру жиынтығы) қосу.
- Конфигурацияны кеңейту