3.0.74.2 «Қазақстанға арналған бухгалтерия» релизінде тексерілді (3.0 редакциясы).
Жұмыс күнінің соңы. Сіз POS-терминал бойынша Z-есепті аласыз: күн ішінде клиенттер карталармен 464 000 ₸ төледі. Ақша есеп айырысу шотына әлі түскен жоқ — банк-эквайер оны ертең есептейді, оған қоса комиссия ұстап қалады. Ал сатып алушылардың сіздің актілер мен жүкқұжаттар бойынша борышын бүгін жабу керек, әйтпесе 1210 шот бойынша айналымда төленбеген сомалар ілініп тұрады. Қолма-қол ақша жоқ, «Есеп айырысу шотына түсу» жарамайды — шотта ақша да әзірге жоқ. Міне, осы жерде осы құжат ашылады: ол сатып алушының картамен төлегенін тіркейді, оның дебиторлық берешегін жабады және банктен есептелгенге дейін соманы «жолдағы ақшаға» аударады.
1. Мақсаты
Құжат сатып алушының POS-терминал арқылы банк картасымен төлеуін (эквайринг) тіркейді. Ол сатып алушының 1210 шот бойынша берешегін жабады және банк комиссияны шегеріп, түсімді есеп айырысу шотына есептегенге дейін соманы жолдағы ақша шотына (эквайрингтің транзиттік шотына) ауыстырады.
2. Қайдан табуға болады
Негізгі жол: «Банк және касса» → «Сатып алушылардан төлем карталарымен төлемдер» бөлімі (кейбір интерфейстерде — жалпы «Төлем құжаттары» журналында, «Құру» → «Сатып алушыдан төлем картасымен төлем» түймесі).
Жылдам тәсіл — тізімді навигациялық сілтеме бойынша тікелей ашу. Төмендегі жолды көшіріп алыңыз, «Сервис және баптаулар» (⚙️) → «Техникалық маман үшін функциялар» (немесе қалың клиентте «Файл» → «URL ашу») → «Навигациялық сілтеме бойынша өту» түймесін басыңыз:
e1cib/list/Документ.ОплатаОтПокупателяПлатежнойКартой
2а. Өз релизіңізді қалай білуге болады
«Анықтама» → «Бағдарлама туралы» мәзірі (немесе ⓘ белгісі). Ашылған терезеде екі жол көрінеді: платформа нұсқасы (мысалы, 8.3.24) және конфигурация нұсқасы — «Қазақстанға арналған бухгалтерия, 3.0 редакциясы (3.0.74.2)». Дәл осы екінші жол сіздің релизіңіз. Егер сіздің релизіңіз өзгеше болса — өрістердің орналасуы сәл өзгеше болуы мүмкін, бірақ толтыру логикасы сол күйінде қалады.
3. Қалай толтыру керек
Жоғарыдан төмен қарай толтырыңыз — осылайша тәуелді өрістер өздігінен толады.
| Өріс | Не үшін керек және қателескенде не болады |
|---|---|
| Ұйым (міндетті) | Оған шоттар жоспары мен есеп саясаты байланысты. Егер базада бір ұйым болса — өзі қойылады. Бөтенін таңдасаңыз — төлем басқа заңды тұлғаның борышын жабады. |
| Күні | Картамен төлеу күні (терминал бойынша транзакция күні), банктің ақша есептеу күні емес. Осы күн бойынша өзара есеп айырысу қозғалыстары жүреді. Есептелу күнін қойсаңыз — сатып алушымен есеп айырысу бір күн кешігіп «жылжиды». |
| Нөмірі | Жазу кезінде автоматты түрде беріледі. Қолмен тимеңіз — нөмірлеуді бұзасыз. |
| Контрагент (міндетті) | Картамен төлеген сатып алушы. Ол бойынша борыш таңдалады. Қателессеңіз — басқа клиенттің дебиторлық берешегі жабылады. |
| Шарт (міндетті) | «Сатып алушымен» түріндегі шарт. Онда валюта (теңге) және есеп айырысу тәртібі көрсетілген. Шартсыз құжат өткізілмейді — бағдарлама өрістің толтырылмағанын айтады. |
| Төлем түрі (ұйымның төлем түрі / терминал) (міндетті) | Негізгі өріс. Бұл эквайринг баптауына сілтеме: онда банк-эквайер, жолдағы ақшаны есепке алу шоты және банк комиссиясының пайызы көрсетілген. Толтырмасаңыз — бағдарлама ақшаны қай транзиттік шотқа жатқызуды және банк қанша ұстап қалатынын білмейді. |
| Есеп айырысуды есепке алу шоты | Әдепкі бойынша 1210 «Сатып алушылардың қысқа мерзімді дебиторлық берешегі». Сирек өзгертеді — мысалы, берілген аванс (3510) өтелген жағдайда. |
| Төлем сомасы (міндетті) | Сатып алушы карта бойынша өткізген толық сома (ҚҚС-пен). Бұл оның картасынан шешілген сома, комиссиядан кейін сізге түсетін сома емес. |
| Төлемнің толық жазбасы (кестелік бөлік) | Мұнда қандай құжаттардың (актілер, жүкқұжаттар, шоттар) және қандай сомаға төленгенін көрсетесіз. «Толтыру» → «Берешекпен толтыру» түймесі ашық борыштарды тартады. Бос қалдырсаңыз — сома 1210 шотқа аванс ретінде түседі (авансты субшот), нақты борышты жаппайды. |
| Ақша қаражатының қозғалыс бабы | Ақша қозғалысы туралы есеп (АҚҚ) үшін қажет. Мысалы, «Сатып алушылардан төлем». Толтырмасаңыз — сома АҚҚ-ға толық жазбасыз түседі. |
| Банк комиссиясы (егер өріс шығарылса) | Эквайер ұстап қалатын пайыз/сома. Төлем түрінен тартылады. Бұл сіздің банк қызметтері бойынша болашақ шығысыңыз. |
| Жауапты, Түсініктеме | Бақылау мен іздеу үшін. Өткізбелерге әсер етпейді. |
Тақырыптағы сома кестелік бөліктің қорытындысына тең екенін тексеріңіз де, өткізіңіз — «Өткізу және жабу».
4. Өткізбелерімен талданған мысал
Шарт. «Астана-Трейд» ЖШС (ҚҚС төлеушісі) 2026 жылғы 6 қыркүйекте сатып алушы «Нұр» ЖК-ге тауар тиеп, 116 000 ₸ актісін ұсынды, оның ішінде ҚҚС 16% — 16 000 ₸, ҚҚС-сыз құны — 100 000 ₸. Сатып алушы сол сәтте картамен төледі. Банктің эквайрингтік комиссиясы — 2%.
Өткізу кезіндегі өткізбелер («Тауарлар мен қызметтерді өткізу» құжаты, контекст үшін):
| Дт | Кт | Сома, ₸ | Мазмұны |
|---|---|---|---|
| 1210 | 6010 | 100 000 | Өткізуден түскен табыс |
| 1210 | 3130 | 16 000 | Төленуге тиіс ҚҚС (16%) |
| 7010 | 1330 | 70 000 | Тауардың өзіндік құны есептен шығарылды |
1210 бойынша сатып алушының жиынтық борышы — 116 000 ₸.
«Сатып алушыдан төлем картасымен төлем» құжатының өткізбесі (6 қыркүйек):
| Дт | Кт | Сома, ₸ | Мазмұны |
|---|---|---|---|
| 1030 (жолдағы ақша / эквайринг) | 1210 | 116 000 | Сатып алушы картамен төледі, борыш жабылды |
Сатып алушының борышы нөлденді, бірақ есеп айырысу шотында ақша әлі жоқ — олар эквайрингтің транзиттік шотында «жолда».
Келесі күні банк түсімді 2% комиссияны (2 320 ₸) шегеріп есептейді. Бұл — басқа құжат, «Есеп айырысу шотына түсу», операция түрі «Төлем карталарымен сатудан түсімдер»:
| Дт | Кт | Сома, ₸ | Мазмұны |
|---|---|---|---|
| 1030 (есеп айырысу шоты) | 1030 (эквайринг) | 113 680 | Банк комиссияны шегеріп түсімді есептеді |
| 7210 (немесе 7470) | 1030 (эквайринг) | 2 320 | Банк-эквайердің комиссиясы шығысқа жатқызылды |
Осыдан кейін эквайрингтің транзиттік шоты нөлге жабылады. Осылайша сіз бүкіл тізбекті көресіз: карта → жолдағы ақша → есеп айырысу шоты минус комиссия.
5. Операция түрлері
Құжат тар мамандандырылған — ол әрқашан бір операцияны бейнелейді: сатып алушының банк картасымен төлеуін (эквайринг). Есеп айырысу шотына түсудегідей бөлек «Операция түрі» ауыстырғышы мұнда жоқ. Түрлілік операция түрімен емес, «Төлем түрі» өрісімен беріледі: ол арқылы қажетті эквайерді, транзиттік шотты және комиссия пайызын таңдайсыз. Егер сізде бірнеше терминал немесе банк болса — әрқайсысына жеке «Төлем түрін» жасаңыз.
6. Өткізу кезінде не қалыптасады
Бухгалтерлік және салықтық өткізбелер: Дт 1030 (жолдағы ақша) Кт 1210 төлем сомасына. Бухгалтерлік және салықтық есеп регистрлері бірдей толтырылады — операция есеп айырысулық, салықтық айырмалар бермейді.
Жинақтау регистрлері бойынша қозғалыстар:
- Контрагенттермен өзара есеп айырысулар — толық жазбада көрсетілген құжаттар бойынша сатып алушының берешегі өтеледі;
- Ақша қаражаты (АҚҚ) — көрсетілген ақша қозғалысы бабы бойынша кіріс;
- эквайрингтік операцияларды есепке алу регистрі (транзиттік шоттағы қалдықтар), ол кейін банктен есептеу құжатымен жабылады.
Бұл құжат электрондық құжаттарды (ЭШФ, СЖН) ҚАЛЫПТАСТЫРМАЙДЫ. Электрондық шот-фактура мен ілеспе жүкқұжат өткізу (тиеу) құжатынан жазылады, төлемнен емес. Картамен төлеу — бұл ақша мен есеп айырысулардың қозғалысы, ол ЭШФ бойынша міндеттеме тудырмайды. Мұнда ЭШФ жазу түймесін іздемеңіз — операцияның мәні бойынша ол жоқ.
7. Басып шығару нысандары
Құжаттың «бастапқы құжаттың» типтік бірыңғайланған басып шығару нысаны жоқ — картамен төлеу POS-терминалдың слипімен (чегімен) және БКМ чегімен расталады, оларды 1С емес, касса басып шығарады. Құжаттың өзінен әдетте «Басып шығару» түймесі арқылы тек қызметтік нысандар қолжетімді: бухгалтерлік анықтама / өткізбелер туралы есеп (құжат қозғалыстары). Банк-эквайермен салыстыру үшін жолдағы ақша шоты бойынша есептерді (1030 шот бойынша АСВ) және банк үзіндісін пайдаланыңыз.
8. Жиі кездесетін қателер
«"Контрагент шарты" өрісі толтырылмаған» — сіз контрагентті таңдадыңыз, бірақ шартты көрсетпедіңіз. Контрагенттің карточкасын ашып, оның «Сатып алушымен» түріндегі шарты бар екенін тексеріңіз де, оны қойыңыз.
«"Төлем түрі" деректемесінің мәні толтырылмаған» — терминал/эквайер таңдалмаған. Онсыз транзиттік шот белгісіз. «Банк және касса» → «Төлем түрлері» (немесе эквайринг баптаулары) бөліміне кіріп, банкті, жолдағы ақша шотын және комиссия пайызын көрсете отырып төлем түрін жасаңыз.
Сатып алушының борышы жабылмады, сома аванс ретінде ілініп қалды — сіз «Төлемнің толық жазбасы» кестелік бөлігін толтырмадыңыз. «Берешекпен толтыру» түймесін басып, нақты актілерді/жүкқұжаттарды көрсетіңіз.
«Құжат сомасы төлемнің толық жазбасы бойынша сомаға тең емес» — кестелік бөліктің қорытындысы тақырыптағы сомамен сәйкес келмеді. Оларды теңестіріңіз, әйтпесе құжат дұрыс өткізілмейді.
Банктен есептегеннен кейін транзиттік шотта қалдық қалды — сіз осы карталық операция бойынша «Есеп айырысу шотына түсу» құжатын өткізбедіңіз немесе қате толтырдыңыз. Есептеу сомасы плюс комиссия картамен төленген сомаға тең екенін тексеріңіз.
Төлем басқа күнге түсіп кетті — сіз транзакция күнінің орнына банктің ақша есептеу күнін қойдыңыз. Құжат күнін клиент нақты картамен төлеген күнге түзетіңіз.
9. FAQ
Осы құжат пен «Есеп айырысу шотына түсу» арасындағы айырмашылық неде? Бұл құжат сатып алу күнінде картамен төлеу фактісінің өзін тіркейді және соманы «жолдағы ақшаға» (эквайрингтің транзиттік шотына) аударады. «Есеп айырысу шотына түсу» банктің келесі күні комиссияны шегеріп түсімді шотқа қалай есептегенін бейнелейді. Бірге олар толық тізбек құрайды: карта → жолдағы ақша → есеп айырысу шоты.
Банк-эквайердің комиссиясы қайда бейнеленеді? Комиссияны банк ақшаны есептеу кезінде ұстап қалады, сондықтан ол «Есеп айырысу шотына түсу» құжатында (операция түрі «Төлем карталарымен сатудан түсімдер») Дт 7210/7470 Кт 1030 (жолдағы ақша) өткізбесімен бейнеленеді. Пайыз төлем түрінің баптауында беріледі.
Картамен сатсам, қандай ҚҚС мөлшерлемесі бойынша есептеу керек? ҚҚС мөлшерлемесі төлеммен емес, өткізумен (тиеумен) анықталады. 2026 жылы стандартты мөлшерлеме — 16%. Картамен төлеу құжатының өзі ҚҚС есептемейді — ол тек борышты өтейді.
Бұл құжат ЭШФ қалыптастыра ма? Жоқ. ЭШФ мен СЖН өткізу құжатынан жазылады. Картамен төлеу электрондық құжаттар бойынша міндеттеме тудырмайды.
«Төлем сомасы» өрісіне нені көрсету керек — комиссияға дейінгі ме, әлде кейінгі ме? Сатып алушының картасынан шешілген толық соманы (ҚҚС-пен, комиссия ұсталғанға дейін). Дәл осы сомаға сатып алушының борышы жабылады. Комиссияны банк кейінірек, есептеу кезінде ұстап қалады.
Бір құжатпен бірнеше актіні жабуға бола ма? Иә. «Төлемнің толық жазбасы» кестелік бөлігіне бірнеше жол қосыңыз немесе «Берешекпен толтыру» түймесін басыңыз — бағдарлама ашық борыштарды таңдайды, ал сіз соманы бөлесіз.
Қай жолдағы ақша шотын пайдалану керек? Эквайрингтің транзиттік шоты 1030 (ағымдағы шоттардағы ақша) негізінде — нақты субшот төлем түрінің баптауында беріледі. Одан сома банктен есептеу кезінде есептен шығарылады.
Сатып алушы картамен төленген тауарды қайтарса не істеу керек? Қайтару бөлек рәсімделеді: тауарларды қайтару құжатымен және тиісті төлем құжаты арқылы картаға ақшаны қайтарумен. Бұл төлем құжаты қайтару үшін пайдаланылмайды.
Сату бөлшек және сатып алушы жеке тұлға болса, шарт қажет пе? 1210 арқылы есеп айырысу үшін шарт қажет. БКМ кассасы арқылы бөлшек сауда үшін әдетте бөлшек сату мен дараланбаған сатып алушы схемасын қолданады — ұйымыңыздың есеп саясатын нақтылаңыз.
Өткізгеннен кейін ақша неге АСВ-да есеп айырысу шотында пайда болмады? Картамен төлеу күнінде солай болуы тиіс: сома «жолдағы ақша» транзиттік шотында жатыр. Есеп айырысу шотына (1030 негізгі субшот) ол банктен есептеу өткізілгеннен кейін түседі.
10. Сабақтас құжаттар
Не негізінде енгізіледі / нені жабады:
- Тауарлар мен қызметтерді өткізу, Орындалған жұмыстар актісі, Төлемге шот — 1210 бойынша сатып алушының борышын қалыптастырады, оны осы төлем өтейді;
- Сатып алушымен шарт — есеп айырысудың міндетті негізі.
Кейін / байланыста не енгізіледі:
- Есеп айырысу шотына түсу (операция түрі «Төлем карталарымен сатудан түсімдер») — жолдағы ақшаның транзиттік шотын жабады және банк комиссиясын бейнелейді;
- эквайринг бойынша есептер және 1030 шот бойынша АСВ — транзиттік қалдықтарды банк үзіндісімен салыстыру үшін.
Өз релизіңізді қалай білуге болады
«Анықтама» → «Бағдарлама туралы» мәзірі. Жоғарғы жол — «1С:Кәсіпорын 8.3» платформа нұсқасы, төменде — «Қазақстанға арналған бухгалтерия, 3.0 редакциясы» конфигурация нұсқасы. Егер сіздің релизіңіз 3.0.74.2-ден жаңа немесе ескі болса, өрістердің құрамы шамалы өзгеше болуы мүмкін, бірақ жұмыс тәртібі сақталады.
Әдістемелік нұсқаулық 3.0.74.2 «Қазақстанға арналған бухгалтерия» релизіне (3.0 редакциясы) дайындалған. ҚР сандық нормалары 2026 жылға келтірілген: ҚҚС 16%, АЕК 4 325 ₸, ЕТЖ 85 000 ₸.