1. Сәйкестендіру
| Параметр | Мәні |
|---|---|
| Метадеректер түрі | Құжат (Documents) |
| Нысан атауы | СообщениеЭДОК |
| Толық жол | Документ.СообщениеЭДОК (Documents.СообщениеЭДОК) |
| Синоним | «Қазақстан үшін ЭҚАЙ хабарламасы» |
| Конфигурация | Қазақстан үшін Бухгалтерия 3.0.74.2 |
| Енгізілген релиз | 3.0.73 |
| Интерфейс бөлімі | ЭҚАЙ / Электрондық құжаттармен алмасу |
| Қайдан табуға болады | e1cib/list/Документ.СообщениеЭДОК |
| Нөмір | Жол, ұзындығы 9, нөмірлеу периодтық емес (тұтас) |
| Өткізу | Қызметтік құжат; бухгалтерлік жазбаларды және регистрлер бойынша қозғалыстарды қалыптастырмайды |
Тағайындалуы. СообщениеЭДОК — қазақстандық операторлармен электрондық құжат айналымы (ЭҚАЙ) ішкі жүйесінің қызметтік құжаты. Ол бұрын жіберілген немесе алынған электрондық құжаттың күйінің өзгеру оқиғасын тіркейді: жеткізу, қол қою, қабылдамау, мәртебені өзгерту, сондай-ақ алушылар мен қол қоюшылардың әрекеттерін. Мәні бойынша бұл алмасу журналының жазбасы (аудиторлық із): ол шаруашылық операцияны көрсетпейді және бухгалтерлік жазбаларды жасамайды, ал электрондық құжатпен не болғанын және оған алмасуға қатысушылардың қалай әрекет еткенін тіркейді.
Ішкі жүйедегі рөлдерді бөлу. Берілетін контенттің өзін ЭлектронныйДокументВходящийЭДОК және ЭлектронныйДокументИсходящийЭДОК нысандары сақтайды, ал олардың күйінің әрбір өзгеруі — жеке СообщениеЭДОК. Бір электрондық құжатта оның өмірлік циклі ішінде бірнеше хабарлама болуы мүмкін (жіберілді → жеткізілді → қол қойылды → аяқталды/қабылданбады); олардың жиынтығы келісудің толық тарихын береді.
Қолдану режимі. Құжат негізінен автоматты түрде — ЭҚАЙ ішкі жүйесімен оператордың қызметтік хабарламаларын алу/жіберу кезінде және мәртебелер өзгергенде жасалады. Пайдаланушы (ЭҚАЙ үшін жауапты бухгалтер) оған келісу тізбегін талдау және алмасу ақауларын диагностикалау үшін жүгінеді. Құжатта сомалық көрсеткіштер мен валюта жоқ — ол тек мәртебелермен және қатысушылармен жұмыс істейді. («Ел» бойынша ескерту: ҚҚС 16%, 1210/3130/6010 және т. б. шоттар ЭШФ/ТТН тудыратын бастапқы есептік құжаттарға қатысты; СообщениеЭДОК-тің өзіне олар әсер етпейді — ол сомасыз.)
2. Айдар реквизиттері және кестелік бөліктер
2.1 Айдар реквизиттері
| Реквизит | Тағайындалуы |
|---|---|
Номер |
Хабарламаның қызметтік тұтас нөмірі (жол, 9 таңба, периодтық емес). |
Дата |
Хабарламаны дерекқорда тіркеу күні. |
Организация |
Хабарлама қатысты ЭҚАЙ абоненті; журналдағы негізгі іріктеу. |
ЭлектронныйДокумент |
Хабарлама күйіне қатысты кіріс/шығыс электрондық құжатқа сілтеме. Тарихты жинаудың басты байланысы. |
СостояниеЭД |
«Хабарлама түрі» — электрондық құжаттың күйі (жеткізілді, қол қойылды, қабылданбады және т. б.). |
СтатусДокумента |
Алмасу құжатының қорытынды мәртебесі (жұмыста, аяқталды, қате, қабылданбады). |
ДатаИзмененияСтатуса |
Күйдің өзгеру сәті; келісу хронологиясын құру кезінде сұрыптау өрісі. |
ВходящийИндекс |
Оператордың кіріс хабарламасының көліктік идентификаторы; оператор журналымен салыстыру үшін қолданылады. |
ИдентификаторДокументаИзмененияСостояния |
ЭҚАЙ операторы жағында күйдің өзгеруі туралы хабарламаның идентификаторы; диагностика кілті. |
ДополнительнаяИнформация |
Мәтіндік түсіндірме/диагностика (қате мәтіні, оператор түсініктемесі). |
2.2 ПолучателиИПодписанты кестелік бөлігі
Электрондық құжаттың адресаттары мен қол қоюшыларын және оларға қойылған талаптардың нәтижесін тіркейді.
| Баған | Тағайындалуы |
|---|---|
ПолучательЭД |
Жол қатысты абонент-алушы (алмасу қатысушысы). |
РезультатТребованияКПолучателю |
Талапты орындау нәтижесі (қол қою/келісу/танысу). |
ДатаВыполнения |
Алушы талапты орындаған күн. |
ПользовательПолучателя |
Алушы жағындағы нақты ЭҚАЙ пайдаланушысы (деректер болған кезде). |
Нысанның ұғымдық негізі — «ЭҚАЙ әлемі»: ЭҚАЙ абоненттері (алмасу қатысушылары), ЭҚАЙ пайдаланушылары, ЭҚ күйлері мен мәртебелері, қатысушыларға қойылатын талаптар және оларды орындау нәтижелері.
3. Формалар
| Форма | Тағайындалуы |
|---|---|
| Тізім формасы (ЭҚАЙ хабарламалар журналы) | Негізгі жұмыс формасы. Хабарламалар ағынын қарау, Организация және ДатаИзмененияСтатуса аралығы бойынша іріктеу, қабылданбаған/қате хабарламаларды бөлу үшін СтатусДокумента және СостояниеЭД бойынша топтастыру/сұрыптау. e1cib/list/Документ.СообщениеЭДОК бойынша ашылады. |
| Құжат формасы (хабарлама картасы) | Нақты хабарламаның реквизиттерін және ПолучателиИПодписанты КБ қарау; диагностика кезінде ДополнительнаяИнформация оқу. Қолмен енгізу іс жүзінде қолданылмайды. |
| Таңдау формасы | Ішкі жүйенің басқа нысандарынан хабарламаны таңдау (мысалы, электрондық құжат картасынан). |
Қызметтік құжат үшін жеке басып шығару формасы қарастырылмаған — ол бастапқы есептік құжат болып табылмайды.
4. Модульдердің негізгі процедуралары
Өңдеушілердің BSL-бастапқы кодтары evidence-те қоса берілмеген, сондықтан төменде — осы түрдегі құжаттың типтік өңдеушілері (қызметтік, өткізілмейтін, бағдарламалық түрде толтырылатын). Нақты атаулар/жолдарды релиз конфигураторы бойынша нақтылау керек.
Нысан модулі (типтік жиынтық):
ОбработкаЗаполнения(ОснованиеЗаполнения, СтандартнаяОбработка)— ЭҚАЙ ішкі жүйесі хабарлама жасаған кезде реквизиттерді (ЭлектронныйДокумент,СостояниеЭД,СтатусДокумента,ДатаИзмененияСтатуса,ВходящийИндекс,ИдентификаторДокументаИзмененияСостояния) бағдарламалық толтыру.ОбработкаПроверкиЗаполнения(Отказ, ПроверяемыеРеквизиты)— міндетті реквизиттерді бақылау:ЭлектронныйДокументкөрсетілген,СостояниеЭД/СтатусДокументатолтырылған; КБ-дегі алушылардың ЭҚАЙ абоненттеріне сәйкестігін тексеру.ПередЗаписью(Отказ, РежимЗаписи, РежимПроведения)— жазу алдындағы қызметтік дайындық (мәртебені қалыпқа келтіру,ДатаИзмененияСтатусақою).- Бұл нысан үшін өткізу өңдеушісі (
ОбработкаПроведения) не жоқ, не қозғалыстарды қалыптастырмайды — құжат өткізілмейтін (5-бөлімді қараңыз).
Тізім/құжат формасының модулі (типтік жиынтық):
ПриСозданииНаСервере— бастапқы іріктеулер (Организациябойынша), шартты безендіруді баптау (СтатусДокумента= «Қабылданбады»/«Қате» бөлектеу).- Тарихты талдау және жаппай диагностика үшін
ДатаИзмененияСтатуса,СтатусДокумента,СостояниеЭДбойынша іріктеу және сұрыптау өңдеушілері.
ЭҚАЙ ішкі жүйесі жағындағы логика (құжаттың өз модулінен тыс):
- Оператор хабарламасын қабылдау →
СообщениеЭДОКжасау → күй/мәртебені жәнеПолучателиИПодписантыКБ толтыру (РезультатТребованияКПолучателю,ДатаВыполнения,ПользовательПолучателяқою). Бұл логика құжат модулімен емес, ЭҚАЙ ішкі жүйесінің жалпы модульдерімен іске асырылады.
5. Өткізу және қозғалыстар
СообщениеЭДОК — қызметтік (өткізілмейтін) құжат. Стандартты логика бойынша ол:
- бухгалтерлік жазбаларды қалыптастырмайды (бухгалтерия регистрі бойынша қозғалыстар жоқ, ҚР 1210, 1030, 1330, 3310, 3130, 6010, 7010 сияқты шоттар мұнда пайдаланылмайды — олар ЭШФ/ТТН тудыратын бастапқы құжаттарға қатысты);
- салықтық/сомалық регистрлер бойынша қозғалыстар жасамайды — нысанда сома да, валюта да жоқ (теңге ₸ көрінбейді);
- тек мәртебелік/көліктік ақпаратты тіркейді. Деректер қоймасының рөлін реквизиттер мен КБ, сондай-ақ
ЭлектронныйДокументВходящийЭДОК/ЭлектронныйДокументИсходящийЭДОКнысандары атқарады.
Алмасу аудиті үшін «өткізудің» практикалық әсері қозғалыстармен емес, ЭлектронныйДокумент + ДатаИзмененияСтатуса + СостояниеЭД/СтатусДокумента байланысымен қол жеткізіледі, ол бойынша келісу тарихы құрылады.
Тексеруді қажет етеді (нұсқаға тән): нақты релиздің метадеректерінде «Өткізу = Рұқсат ету» жалаушасы орнатылған ба — қызметтік құжаттарда оны жиі өшіреді. 3.0.74.2 конфигураторы бойынша нақтыланады.
6. Байланысты нысандар және негіздеме бойынша енгізу
ЭҚАЙ ішкі жүйесінің байланысты нысандары:
ЭлектронныйДокументВходящийЭДОК— кіріс электрондық құжат;ЭлектронныйДокументреквизиті арқылы сілтеме жасайды.ЭлектронныйДокументИсходящийЭДОК— шығыс электрондық құжат.- ЭҚАЙ абоненттері мен пайдаланушыларының, ЭҚ күйлері мен мәртебелерінің, алушыларға қойылатын талап түрлерінің анықтамалықтары/санамалары.
- ҚР алмасуының сыртқы мәндері: ЭШФ (ЭШФ АЖ) және ТТН — көліктік оқиғаларын
СообщениеЭДОКтіркейтін бастапқы электрондық құжаттар.
Негіздеме бойынша енгізу. Қызметтік құжат үшін штаттық қолмен «негіздеме бойынша енгізу» әдетте қарастырылмаған — хабарламалар оператордың оқиғаларынан ішкі жүйемен автоматты түрде тудырылады. Хабарламаларды ашу тиісті электрондық құжаттың картасынан және ЭҚАЙ хабарламалар журналынан орындалады.
Типтік жүгіну сценарийлері (ішкі жүйе құжаттамасынан):
- Мәртебе өзгерісін автоматты тіркеу (жүйе оператор хабарламасынан хабарлама жасайды).
- Жеткізу/қол қою растауын қабылдау (
ПолучателиИПодписантыКБ толтыру). - Келісу тарихын талдау:
ЭлектронныйДокументбойынша іріктеу,ДатаИзмененияСтатусабойынша сұрыптау. - Алушыға қойылған талап нәтижесін қадағалау (
РезультатТребованияКПолучателю,ДатаВыполнения). - Алмасу ақауын диагностикалау (
ДополнительнаяИнформация,СтатусДокумента,ВходящийИндекс/ИдентификаторДокументаИзмененияСостоянияоператор журналымен салыстыру). - Кезең ішіндегі журналды жаппай талдау (
Организацияжәне күндер аралығы бойынша іріктеу, мәртебе/күй бойынша топтастыру).
7. Кеңейту нүктелері
- Конфигурация кеңейтулері (Extensions): нысан модулінің
ОбработкаЗаполнения,ОбработкаПроверкиЗаполнения,ПередЗаписьюөңдеушілерін қайта анықтау;ПолучателиИПодписантыКБ-ге өз белгі-реквизиттерін және бағандарын қосу. - Оқиғаларға жазылу (Subscription): құжаттың
ПередЗаписью/ПриЗаписиоқиғасына — ЭҚАЙ сыртқы мониторингімен интеграция, қабылданбаулар/қателер туралы хабарландырулар үшін. - Формалар: тізім формасын пысықтау (қосымша шартты безендіру,
СостояниеЭД/СтатусДокументабойынша жеке жылдам іріктеулер), байланысты электрондық құжатқа өту командаларын қосу. - ЭҚАЙ ішкі жүйесінің жалпы модульдері: жаңа ЭҚАЙ операторын қосқанда оператор күйлерін/мәртебелерін салыстыру логикасын кеңейту.
- Қосымша есептер/өңдеулер: нысанның өзін өзгертпей хабарламалар журналы бойынша сыртқы есептер (ұйымдар мен кезеңдер бойынша алмасу аналитикасы).
Жалпы ұсыныс: пысықтауларды типтік нысанды өзгертпей кеңейтуде жүргізу керек, өйткені ЭҚАЙ ішкі жүйесінде күйлер/мәртебелер мен көліктік өрістердің құрамы релизден релизге өзгеруі мүмкін.