«Контрагентпен есеп айырысу құжаты» — техникалық сипаттама (Қазақстан үшін Бухгалтерия 3.0)

1. Объектіні анықтау

Мақсаты. Құжат контрагенттермен есеп айырысуларды — дебиторлық және кредиторлық қарыздарды қолмен есепке алу үшін арналған. Бұл бухгалтерлер мен қаржыгерлермен пайдаланылады, егер операция стандартты кіріс/сату құжаттарымен қамтылмаса: қарызды түзету, өзара есеп айырысулар бойынша бастапқы қалдықтарды енгізу, басқа (стандартты емес) есеп айырысуларды есепке алу. Құрылымы қарапайым — контрагент, келісімшарт, сома, валюта; күрделі кестелік бөліктер жоқ.

2. Басты реквизиттер мен кестелік бөліктер

2.1 Басты реквизиттер

Міндетті минимум бойынша evidence: Ұйым. Егер өріс толтырылмаса — жазу/жүргізу кезінде 1С «Өріс ... толтырылмаған» деген қате береді және құжатты жүргізбейді. Басқа міндетті өрістердің толықтығы ОбработкаПроверкиЗаполнения нақты жинақта тексеріледі — бұл нұсқаға байланысты.

2.2 Кестелік бөліктер

Evidence бойынша құжат «күрделі кестелік құрылымға ие емес» — бұл басты деңгейдегі операция (контрагент/келісімшарт/сома/валюта). Кестелік бөліктер (нақты жинақта бар болса) өзара есеп айырысулардың негіз құжаттары бойынша есеп айырысуларды түсіндіру үшін пайдаланылады; базалық нұсқада құжат олармен жұмыс істемейді.

3. Форма

4. Модульдердің негізгі процедуралары

Берілген модульдерде (evidence) процедура ОбработкаПроведения жоқ, ал метадеректер register_records: [] қамтиды. Сондықтан төменде осы объект түрінің типтік өңдегіштері келтірілген; нақты процедуралардың денелері жинаққа байланысты.

Объект модулі:

• ОбработкаПроверкиЗаполнения(Отказ, ПроверяемыеРеквизиты) — міндетті реквизиттерді бақылау (ең кемінде Ұйым); қате хабарламаларын қалыптастыру.
• ПередЗаписью(Отказ, РежимЗаписи, РежимПроведения) — жазудан бұрынғы логика (сомаларды қайта есептеу, қызметтік мәндерді орнату).
• ОбработкаЗаполнения(ДанныеЗаполнения, ТекстЗаполнения, СтандартнаяОбработка) — негіз/көшірмелеу бойынша енгізу кезінде толтыру.
• ОбработкаПроведения(...) — evidence-де табылмады. Қозғалыстар қалай қалыптасатыны туралы 5-ші бөлімге қараңыз.

Форма модулі (ФормаДокумента):

• ПриСозданииНаСервере — форманың бастапқы параметрлері, әдепкі мәндерді орнату (ұйым, валюта = теңге).
• ҰйымдыӨзгерту, КонтрагентКелісімшартынӨзгерту, ВалютаныӨзгерту — тәуелді өрістерді қайта есептеу (курс, есеп айырысу валютасы).

Формалармен қамтылған сценарийлер (evidence бойынша): жаңа құжат жасау, бар құжатты редакциялау, көшірмелеу, фильтрлер бойынша таңдау (ФормаВыбора), құжаттарды топтық өзгерту.

5. Жүргізу және қозғалыстар

Метадеректер бойынша (register_records: []) құжаттың өз ОбработкаПроведения жоқ. Бұл екі нұсқаның бірін білдіреді:

1. Құжат тек деректерді сақтайды (тікелей қозғалыстарды қалыптастырмай), ал
2. Қозғалыстар БК 3.0 конфигурациясының сыртқы механизмімен қалыптасады — стандартты қолмен/типтік операциялар механизмімен және регламенттелген есепте көрсету подсистемасымен.

Контрагенттермен есеп айырысуларды көрсету стандартты схемасы Қазақстанның типтік шот жоспары бойынша (бухгалтерия регистрі, аналитика: Контрагент, Келісімшарт):

ҚҚС есептеу: ҚҚС сомасы = ҚҚС-сыз сома × 16 % (немесе ҚҚС-мен сомадан 16/116 бөліп алу). Барлық сомалар — теңгеде (₸); валюталық келісімшарт болған жағдайда, құжат күніне курс бойынша қайта есептеу жүргізіледі.

Тексеруді талап етеді (нұсқаға байланысты): нақты жинақ 3.0.74.2 құжаттан тікелей қозғалыстарды қалыптастыра ма, әлде байланысты операция/типтік көрсету механизмі арқылы ма. Қозғалыстар регистрлерінің жиынтығы жинақтың жүзеге асырылуымен анықталады, өйткені evidence-де ол бос.

6. Байланысты объектілер және негізінде енгізу

• Справочники: Ұйымдар, Контрагенты, Контрагенттердің келісімшарттары, Валюталар, СтруктурныеПодразделения, Пользователи.
• Регистры: бухгалтерия регистрі (Қазақстанның типтік шот жоспары), контрагенттермен өзара есеп айырысулар регистрлері.
• Электронды құжаттар РК: есеп айырысулардың нәтижелері ЭСФ (электронды шот-фактура, ЭСФ ИС) және СНТ (тауарларға арналған ілеспе құжат) тізбектерінде қатысады, — қолмен есеп айырысу құжаты, әдетте, ЭСФ/СНТ-ны тікелей тудырмайды, бірақ олардың шығарылуында қолданылатын өзара есеп айырысулардың жағдайына әсер етеді.
• Негізінде енгізу / көшірмелеу: қайталанатын операциялар (ай сайынғы есеп айырысулар) үшін көшірмелеу және негіз құжатынан реквизиттерді толтыру ОбработкаЗаполнения арқылы қолдау көрсетіледі.

7. Кеңейту нүктелері

• Конфигурацияның кеңейтулері (Extensions): объект модуліндегі ОбработкаПроведения, ОбработкаПроверкиЗаполнения, ПередЗаписью қайта анықтау/толықтыру; қолдаудан алып тастамай, басты реквизиттерді қосу.
• Формалар: ФормаДокумента/ФормаСписка элементтерін және өңдегіштерді форма кеңейту арқылы қосу.
• Оқиғаларға жазылу: ПередЗаписью/ПриЗаписи/ОбработкаПроведения қозғалыстарды қалыптастыру немесе ЭСФ/СНТ-мен интеграциялау үшін сыртқы логика.
• БСП-механизмдері: реквизиттерді топтық өзгерту (сценарий 3.5), объектілерді нұсқалау, қосымша реквизиттер/мәліметтер.
• Есепте көрсету: егер өз ОбработкаПроведения болмаса, кастомды жазу логикасын жалпы модульде/типтік операцияда дұрыс орналастыру, құжатта емес.