3.4.5.21 «Қазақстан үшін сауданы басқару» релизінде тексерілді (3.4 редакциясы).
Сіз бірінші тоқсан бойынша ҚҚС бойынша декларацияны (300.00 нысаны) тапсырдыңыз. Бір аптадан кейін менеджер наурыз айындағы өткізуді «түзетті» — құжатты қайта өткізді, ҚҚС сомасы 12 000 ₸-ге ауытқыды. Декларация базамен сәйкес келмей қалады, ал сіз бұны тек салыстыру кезінде білесіз. Таныс па? Мұндай жағдай болмас үшін 1С-те «Деректерді өзгертуге тыйым салу күндері» механизмі бар: сіз күн қоясыз, содан бұрын ешкім (немесе тек таңдалған пайдаланушылар ғана) құжатты қоса алмайды, қайта өткізе алмайды немесе жоя алмайды. Отчет.ДатыЗапретаИзменения есебі қазіргі уақытта қандай күндер және кім үшін нақты қолданылатынын көрсетеді.
1. Мақсаты
«Деректерді өзгертуге тыйым салу күндері» — жабық кезеңді қорғау. Сіз деректерді түзетуге болмайтын күнді бекітесіз. Аттас есеп жиынтық көрсетеді: кім, қай бөлім бойынша және қандай күнмен қазір бұғатталған. Бұл әкімшілендірудің қызметтік механизмі, есептік құжат емес — ол өткізулер жасамайды.
2. Қайдан табуға болады
Екі нәрсе әртүрлі жерде орналасқан — күндерді баптау және олар бойынша есеп.
Күндерді баптау:
НСИ және әкімшілендіру → Пайдаланушылар мен құқықтар баптаулары → «Деректерді өзгертуге тыйым салу күндері» блогы → «Деректерді өзгертуге тыйым салу күндері» жалаушасын қосыңыз → «Баптау» сілтемесі.
Есеп (қолданыстағы күндердің жиынтығы):
Навигациялық сілтеме арқылы ашылады. Сервис мәзірі → Барлық функциялар → Есептер тармағы → Деректерді өзгертуге тыйым салу күндері («Барлық функциялар» жасырын болса — оны Сервис → Параметрлер ішінде қосыңыз).
Есепті тікелей ашу үшін: Сервис → Навигациялық сілтеме бойынша өту → мынаны қойыңыз:
e1cib/list/Отчет.ДатыЗапретаИзменения
2а. Өз релизіңізді қалай білуге болады
Анықтама (жоғарғы оң жақ бұрыштағы «?» белгішесі немесе басты мәзір) → «Бағдарлама туралы». Ашылған терезеде сіз платформа нұсқасын (мысалы, 8.3.24.xxxx) және конфигурация релизін көресіз — «Қазақстан үшін сауданы басқару, 3.4 редакциясы (3.4.5.21)» түріндегі жол. Релиздің осы нұсқаулықтың жоғарғы жағында көрсетілгенмен сәйкес келетінін тексеріңіз: релиздер арасында жалаушалардың орналасуы кейде өзгереді.
3. Қалай толтыруға болады
Нақ баптау толтырылады (есеп тек нәтижені оқиды). Тәртібі мынадай.
1-қадам. «Деректерді өзгертуге тыйым салу күндері» жалаушасын қосыңыз (МІНДЕТТІ). Ол болмаса, бүкіл механизм өшірулі, күн ешнәрсеге әсер етпейді.
2-қадам. Күнді көрсету тәсілін таңдаңыз (МІНДЕТТІ). «Тыйым салу күнін көрсету тәсілі» түймесі/ауыстырғышы:
| Тәсіл | Қашан пайдалану керек |
|---|---|
| Жалпы күн | Барлығына және баршаға бір күн. Шағын фирма үшін ең жиі таңдау. |
| Бөлімдер бойынша | Есептің әртүрлі бөлімдері үшін әртүрлі күндер (мысалы, «Регламенттелген есеп» 31.03-ке дейін жабық, ал «Тапсырыстар» — жоқ). |
| Бөлімдер мен объектілер бойынша | Қосымша ұйымдар бойынша детализация. Базада бірнеше заңды тұлға болып, оларды кезек-кезек жапқанда керек. |
Тәсілде қателессеңіз — бұғаттаудың дұрыс емес периметрін аласыз: «Жалпы күн» қоясыз, ал тек регламенттелген есепті жапқыңыз келсе, менеджерлерге операциялық тапсырыстарды бұғаттап аласыз.
3-қадам. Тыйым салу күнін көрсетіңіз (МІНДЕТТІ). «Тыйым салу күні» өрісінде не нақты күнді (31.03.2026), не салыстырмалы күнді көрсетіңіз. Салыстырмалы күн өзі жылжитындықтан ыңғайлы:
| Мәні | Нені білдіреді |
|---|---|
| Өткен жылдың соңы | алдыңғы жылдың 31.12 |
| Өткен тоқсанның соңы | жабылған тоқсанның соңғы күні |
| Өткен айдың соңы | өткен айдың соңғы күні |
| Алдыңғы күн | кешеге дейінгінің бәрі жабық |
Күннің мәні: күні тыйым салу күнінен кіші немесе тең деректерді өзгертуге тыйым салынған. 31.03.2026 қойсаңыз — наурыз және одан бұрынғысы жабық, сәуір ашық.
4-қадам. Тыйым кімге қолданылатынын баптаңыз. Әдепкі бойынша тыйым барлық пайдаланушыларға қолданылады. Ерекшеліктер қосуға болады: «Барлық пайдаланушылар үшін» жолы плюс нақты пайдаланушыға немесе топқа арналған жеке жолдар. Логикасы: бас бухгалтерде күн бос болуы мүмкін (бәрін түзете алады), менеджерлерде — 31.03.2026. Барлығына бос күн қалдырсаңыз — механизм іс жүзінде жұмыс істемейді.
5-қадам. Жазып, жабыңыз. Баптау бірден күшіне енеді. Отчет.ДатыЗапретаИзменения есебін ашып, күткен көрініс көрсетілгеніне көз жеткізіңіз.
4. Талданған мысал
Жағдай. Жалпы режимдегі «Астра» ЖШС. 2026 жылдың наурыз айында сатып алушыға тауар өткізілді: тауар ҚҚС-сыз 250 000 ₸, ҚҚС 16% = 40 000 ₸, барлығы 290 000 ₸. ЭШФ жазылды. I тоқсан бойынша 300.00 декларациясы 15.04.2026 күні тапсырылды.
Сіз түзетуден қорғайтын сол өткізудің өткізулері (ҚР-дың типтік шоттар жоспары):
| Дт | Кт | Сома, ₸ | Мазмұны |
|---|---|---|---|
| 1210 | 6010 | 250 000 | ҚҚС-сыз өткізуден түскен түсім |
| 1210 | 3130 | 40 000 | Төленуге тиіс ҚҚС (16%) |
| 7010 | 1330 | 160 000 | Тауардың өзіндік құны есептен шығарылды |
Әрекет. Ешкім бұл сандарды кейінгі күнмен қайта жазбауы үшін сіз НСИ және әкімшілендіру → Пайдаланушылар мен құқықтар баптаулары бөліміне барып, «Деректерді өзгертуге тыйым салу күндері» жалаушасын қосасыз, «Жалпы күн» тәсілін таңдап, тыйым салу күнін 31.03.2026 етіп қоясыз. Бас бухгалтер үшін бос күні бар жеке жол қалдырасыз.
Нәтиже. Менеджер 20.04.2026 күні наурыз айындағы өткізуді қайта өткізуге тырысады — 1С оны рұқсат етпейді және 31.03.2026 дейінгі деректерді өзгертуге тыйым салынғанын жазады. ҚҚС сомасы 40 000 ₸ және түсім 250 000 ₸ өзгеріссіз қалады, декларация базамен сәйкес келуін жалғастырады. Бас бухгалтер қажет болса түзету ЭШФ-і үшін кезеңді түзете алады — оның күні бос.
Назар аударыңыз: механиздің өзі өткізулер қалыптастырмайды. Ол тек бар өткізулерді өзгертуге мүмкіндік бермейді.
5. Операция түрлері (баптау нұсқалары)
Механизм беретін режимдердің толық жиынтығы:
- Күнді көрсету тәсілі бойынша: жалпы күн, бөлімдер бойынша, бөлімдер мен объектілер бойынша.
- Күн түрі бойынша: абсолютті (нақты сан) және салыстырмалы (өткен айдың/тоқсанның/жылдың соңы, алдыңғы күн).
- Тұлғалар шеңбері бойынша: барлық пайдаланушылар үшін, жеке пайдаланушы үшін, пайдаланушылар тобы үшін.
- Бөлек — «Деректерді жүктеуге тыйым салу күні» (сол терезеде жанында): қолмен түзетуді емес, көрсетілген күнге дейін деректерді жүктеуді/алмасуды шектейді. Бухгалтерлік базамен немесе МАЖ-мен синхрондау кезінде пайдалы.
6. Не қалыптасады
Мұнда шыны айту керек: бұл есеп пен баптау, құжат емес.
- Өткізулер жоқ. Механизм шоттар бойынша ештеңе өткізбейді — ол бар қозғалыстарды өзгертуге тыйым салады.
- Электрондық құжаттар (ЭШФ, ЖТН) жасалмайды. Бірақ дәл кезеңді қорғау жіберілген ЭШФ шот-фактурасын кездейсоқ қайта жазуға немесе кейінгі күнмен жоюға жол бермейді.
- Баптауды сақтау: берілген күндер тыйым салу күндерінің қызметтік мәліметтер регистрінде сақталады.
Отчет.ДатыЗапретаИзмененияесебі осы регистрді оқып, пайдаланушылар, бөлімдер мен объектілер бойынша ағымдағы мәндерді көрсетеді. - Журналдағы із: баптауды өзгерту фактісі
Тіркеу журналындакөрінеді (НСИ және әкімшілендіру→Қолдау және қызмет көрсету→Тіркеу журналы).
7. Баспа нысандары
Механизмнің арнайы бланкілері жоқ — бұл ішкі бақылау, алғашқы құжат емес. Есептен стандартты мыналар қолжетімді:
- Қалыптасқан есепті басып шығару («Басып шығару» түймесі / Ctrl+P).
- Нәтижені файлға сақтау: Excel (.xlsx), PDF, кестелік құжат (.mxl) «Сақтау» түймесі арқылы.
- Есепті форманың өзінен поштамен жіберу (есептік жазба бапталған болса).
8. Жиі кездесетін қателер
«<күн> дейінгі кезеңге қатысты деректерді өзгертуге (жазуға) тыйым салынған. Әкімшіге хабарласыңыз.» Классика: пайдаланушы жабық кезеңдегі күні бар құжатты өткізуге немесе қайта өткізуге тырысады. Дұрысы — не құжатқа ашық кезеңнен күн қою, не (түзету заңды болса) әкімшінің тыйым салу күнін уақытша жылжытуы / осы пайдаланушыға ерекшелік қосуы.
Баптау жасалды, бірақ тыйым жұмыс істемейді. «Деректерді өзгертуге тыйым салу күндері» жалаушасын тексеріңіз — ол қосулы болуы керек. Және пайдаланушыда жеке жолда бос күн тұрмағанын тексеріңіз: бос күн = «бәрін түзет».
Тыйым болашақ құжаттарға қолданылды.
Сіз болашақтағы абсолютті күн бердіңіз немесе тәсілді шатастырдыңыз. Отчет.ДатыЗапретаИзменения есебін ашып, пайдаланушыға нақты қандай күн қолданылатынын қараңыз.
Жабық кезеңге түзету/қосымша ЭШФ жазу мүмкін болмай тұр. ЭШФ-ті түзету заң бойынша мүмкін, бірақ кезең тыйым салу күнімен жабық. Бас бухгалтерге бос күні бар жеке жол қосыңыз немесе жалпы күнді абайлап жылжытып, түзетуді енгізіп, күнді қайта қойыңыз.
«Барлық функциялар» бос, есеп табылмайды.
«Барлық функциялар» мәзірі өшірулі. Қосыңыз: Сервис → Параметрлер → «"Барлық функциялар" пәрменін көрсету» жалаушасы.
9. Жиі қойылатын сұрақтар
(faq блогын қараңыз)
10. Іргелес құжаттар
- «Деректерді жүктеуге тыйым салу күні» — сол терезедегі көрші баптау; қолмен түзетуді емес, жүктеуді/алмасуды шектейді.
- Деректерді синхрондау баптаулары — бухгалтерлік базамен алмасу кезінде жүктеуге тыйым салу күні құжаттарды жабық кезеңге тартуға мүмкіндік бермейді.
- Тіркеу журналы — тыйым салу күндерін кім және қашан өзгерткенін тіркейді.
- Айды жабу / регламенттік операциялар — логикалық триггер: кезеңді жауып, 300.00 және 200.00 тапсырғаннан кейін бірден тыйым салу күнін қоясыз.
- Бұл механизмнің бөлек негіздеме құжаты жоқ және оның негізінде ештеңе енгізілмейді — бұл әкімшілендіру баптауы.
Өз релизіңізді қалай білуге болады: Анықтама → Бағдарлама туралы — онда платформа және конфигурация релизі көрсетілген.
Әдістемелік құрал «Қазақстан үшін сауданы басқару», 3.4 редакциясы, 3.4.5.21 релизі үшін дайындалды.