2026 жылы 1С-те жалақы төлеу есептеулер мен міндетті ұсталымдар есептелгеннен кейін ресімделеді: алдымен жалақы, МЗЖ және ЖТС есептеледі, содан кейін қалған төлемдер тексеріліп, «Төленуге тиісті жалақы» құжаты қалыптастырылады. ЖТС есептеу кезінде салық агенті кірісті азайтуды және қолданылған салықтық шегерімдерді, оның ішінде МЗЖ, МӘМС жарналарын және базалық салықтық шегерімді ескеруге тиіс (ҚР СК 446-бабы). Есептелген жалақыны бухгалтерлік есепте көрсету үшін «Жалақыны регламенттелген есепте көрсету» құжаты жасалады.
1С-те жалақы төлеуді қалай ресімдеу керек
Жұмысты төлем құжатынан емес, тиісті айдағы есептеулерді тексеруден бастаған дұрыс. Бағдарламада қызметкерлер, еңбекке ақы төлеу шарттары, жұмыс істеген уақыт және есептеуге әсер ететін басқа да мәліметтер дұрыс көрсетілуге тиіс.
Негізгі реттілік мынадай:
- Бір айдағы жалақыны есептеу.
- Есептелген ұсталымдарды, оның ішінде МЗЖ мен ЖТС-ты тексеру.
- ӘС, ӘА және МӘМС есептеуін тексеру.
- «Төленуге тиісті жалақы» құжатын қалыптастыру.
- Ақшаның нақты берілуін немесе аударылуын ресімдеу.
- Бухгалтерлік жазбаларды қалыптастыру үшін «Жалақыны регламенттелген есепте көрсету» құжатын жасау.
Есептеулер мен төлемдерді есептеу үшін барлық қызметкерлер бойынша автоматты толтыруды пайдалануға болады. Алайда автоматты толтыру тексеру қажеттілігін жоймайды: бухгалтер қызметкерлер құрамын, есептеулер мен ұсталымдар сомаларын кадрлық құжаттармен және ай ішіндегі есептік деректермен салыстыруы керек.
Жекелеген пәрмендердің атауы мен құжаттардың орналасуы конфигурацияға, бағдарлама нұсқасына және пайдаланушы құқықтарына байланысты өзгеше болуы мүмкін. Сондықтан қажетті пәрмен болмаған жағдайда ұйымда 1С-тің қандай конфигурациясы пайдаланылатынын анықтап, онда көзделген операцияны ресімдеу тәртібін тексеру керек.
Тізімдемені жасау алдында нені тексеру керек
«Төленуге тиісті жалақы» құжаты жалақы есептелгеннен кейін қалыптастырылуы керек. Егер есептеу орындалмаса, басқа кезең үшін орындалса немесе қателер болса, дұрыс емес сома тізімдемеге де өтуі мүмкін.
Төлемді ресімдеу алдында мыналарды тексеріңіз:
- есептеу айы мен құжат күні;
- төлемге енгізілген қызметкерлер тізімі;
- әрбір қызметкер бойынша есептелген сома;
- есептелген МЗЖ мен ЖТС;
- есептелген ӘС, ӘА және МӘМС;
- бұрын ресімделген тізімдеме бойынша қайталама төлемнің болмауы;
- төлем тәсілінің ұйымда қабылданған тәртіпке сәйкестігі;
- бастапқы кадрлық және есептік деректердің болуы.
Есептік кезеңдегі табыс туралы мәліметтер пайдаланылатын демалыс ақысын, еңбекке уақытша жарамсыздық бойынша төлемдерді және басқа да есептеулерді есептеу кезінде ерекше назар аудару қажет. Есептеуге қажетті деректерді алдын ала жинап, конфигурацияда көзделген тәртіппен 1С-ке енгізу керек. Мәліметтер енгізілгеннен кейін нәтижені төлемді қалыптастырғанға дейін тексеру қажет.
Егер түпкілікті есеп айырысудың бір бөлігі қолмен орындалса, бухгалтер соманың бағдарламада да бір мезгілде есептелмегеніне көз жеткізуі керек. Әйтпесе есептеу қосарлануы, ұсталым дұрыс жүргізілмеуі немесе тізімдеме мен бухгалтерлік есеп арасында алшақтық болуы мүмкін.
Төлеу және есепте көрсету
Есептеулер тексерілгеннен кейін «Төленуге тиісті жалақы» құжаты қалыптастырылады. Онда беруге немесе аударуға дайындалған қызметкерлер мен сомалар көрсетіледі. Тізімдеме дайындалғаннан кейін ұйым қолданатын тәсілмен нақты төлемді ресімдеу қажет.
Содан кейін «Жалақыны регламенттелген есепте көрсету» құжаты жасалады. Ол жалақыны есептеу нәтижелерін бухгалтерлік есепте көрсету үшін пайдаланылады. Айды аяқтар алдында құжаттың дұрыс кезеңге жататынын және қажетті қызметкерлер мен есептеулерді қамтитынын тексеру керек.
Деректердің үш деңгейін жеке салыстырған пайдалы:
- жалақы мен міндетті төлемдерді есептеу;
- төлем құжатындағы сома;
- регламенттелген есепте көрсетілген сома.
Егер көрсеткіштер әртүрлі болса, төлемнің тек қорытынды сомасын түзету тәуекелді. Алдымен есептеулердегі, ұсталымдардағы, бастапқы деректердегі немесе есептеу баптауларындағы алшақтықтың себебін тауып, содан кейін байланысты құжаттарды қайта толтыру керек.
Жиі кездесетін қателер және оларды түзету тәртібі
Жиі кездесетін қателердің бірі — барлық есептеулер мен ұсталымдарды есептеу аяқталғанға дейін төлемді қалыптастыру. Бұл жағдайда тізімдемеде толық емес немесе ескірген сома болуы мүмкін. Шешімі — жалақыны қайта есептеу, нәтижені тексеру және содан кейін ғана төлем құжатын жаңарту.
Алшақтықтардың тағы бір ықтимал себебі — демалыс ақысын есептеу кезінде пайдаланылатын табыс туралы мәліметтердің толық болмауы. Егер бағдарламада қажетті бастапқы деректер болмаса, олар енгізілгеннен кейін есептеуді қайта жүргізу керек. Бастапқы деректерді өзгертпей, тек төленуге тиісті соманы түзетуге болмайды.
Терминал арқылы төлеу кезінде мәселе «Төлем түрі» баптауына байланысты болуы мүмкін. Егер төлем 1С-ке жүктелмесе, төлем түрінің пайдаланылатын операцияға және деректер алмасу баптауларына сәйкестігін тексеру керек.
Төлемді бақылау үшін бухгалтерге бірыңғай тәртіпті ұстанған пайдалы: алдымен бастапқы деректерді, содан кейін есептеуді, одан кейін тізімдемені, аудару фактісін және есепте көрсетілуін тексеру. Мұндай тәсіл алшақтық пайда болған кезеңді анықтауға және оны байланысты құжатта түзетуге көмектеседі.
ЖТС есептеу үшін пайдаланылатын деректерді жеке тексеріңіз. Қызметкердің талабы бойынша салық агенті өтініш берілген күннен кейін бес күнтізбелік күн ішінде жеке тұлғамен есеп айырысулар туралы анықтама беруге міндетті. Анықтамада төлем көзінен салық салынатын кіріс, кірісті азайту, қолданылған салықтық шегерімдер, салық салынатын кіріс, есептелген ЖТС және төленген кіріс сомалары көрсетіледі (ҚР СК 446-бабы). Сондықтан жалақы есебіндегі, төлемдегі және анықтамадағы мәліметтер өзара сәйкестендірілуі керек.
Жиі қойылатын сұрақтар
1С-те жалақы төлеуді қандай құжаттан бастау керек? — Алдымен бір айдағы жалақыны есептеп, ұсталымдар мен есептеулерді тексеру қажет. «Төленуге тиісті жалақы» құжаты осы есептеу аяқталғаннан кейін қалыптастырылады.
МЗЖ мен ЖТС-ты қолмен есептеу керек пе? — Есеп дұрыс бапталған жағдайда тиісті көрсеткіштерді бағдарлама енгізілген деректер негізінде есептейді. Бухгалтер бастапқы мәліметтерді, қолданылған шегерімдерді және алынған нәтижені тексеруі қажет.
Қызметкерге берілетін анықтамада ЖТС бойынша қандай деректер көрсетіледі? — Анықтамада кіріс, оны азайту, қолданылған салықтық шегерімдер, салық салынатын кіріс, есептелген ЖТС және төленген кіріс көрсетіледі. Салық агенті мұндай анықтаманы жеке тұлғаның талабы бойынша өтініш берілгеннен кейін бес күнтізбелік күн ішінде береді (ҚР СК 446-бабы).
Жалақының регламенттелген есепте көрсетілуін қашан жасау керек? — Жалақы есептеліп, төлем құжаттары дайындалғаннан кейін «Жалақыны регламенттелген есепте көрсету» құжаты жасалып, оның кезеңі, қызметкерлері және сомалары тексеріледі.
Демалыс ақысы дұрыс есептелмесе не істеу керек? — Есептеу кезінде пайдаланылған табыс туралы мәліметтерді және басқа да бастапқы деректерді тексеру қажет. Олар түзетілгеннен кейін демалыс ақысын қайта есептеп, тексеру керек.
Неліктен терминал арқылы төлем 1С-ке жүктелмейді? — Себеп «Төлем түрі» баптауында болуы мүмкін. Таңдалған төлем түрінің операцияға және жүктеу баптауларына сәйкестігін тексеру керек.