1. Сәйкестендіру
Параметр | Мәні |
|---|---|
Объект түрі | Анықтамалық (Catalog) |
Атауы |
|
Толық атауы |
|
Синонимі | — (конфигурацияда синоним берілмеген; интерфейсте «Интернет-сервистерді авторландыру баптаулары» ретінде көрсетіледі) |
Конфигурация | Қазақстанға арналған бухгалтерия, 3.0 редакциясы, 3.0.74.2 нұсқасы |
Ішкі жүйе | Стандартты ішкі жүйелер кітапханасы (БСП) → интернет-сервистермен жұмыс істеу механизмі / OAuth |
Мақсаты. Анықтамалық OAuth 2.0 хаттамаларын және осыған ұқсас авторландыру механизмдерін пайдаланатын сыртқы интернет-сервистерге қосылуға арналған есептік деректер мен параметрлерді сақтайды. Конфигурацияны электрондық есептіліктің бұлттық сервистерімен, төлем жүйелерімен, мемлекеттік порталдармен (ЭШФ АЖ, ТІЖ, банктік API және т.б.) және басқа сыртқы REST/OAuth-API интерфейстерімен интеграциялау кезінде қолданылады.
Әрбір элемент бапталған бір OAuth клиентін сипаттайды: endpoints мекенжайлары, қолданба идентификаторы (Client ID), сұратылатын қол жеткізу аялары (scopes) және хаттаманың қосымша параметрлері. Анықтамалықты жүйелік әкімшілер мен бухгалтерлер қосылымдарды бастапқы баптау кезінде пайдаланады.
Бұл — интеграция баптауларының қызметтік анықтамалығы. Ол бухгалтерлік/салықтық есепке қатыспайды, өткізілмейді және тіркелімдер бойынша қозғалыстарды қалыптастырмайды (5-бөлімді қараңыз). ҚР мөлшерлемелері мен шоттары тек ол қол жеткізуді қамтамасыз ететін сервистер контекстінде келтірілген.
1С жүйесінен қайдан табуға болады:
Навигациялық сілтеме:
e1cib/list/Справочник.НастройкиАвторизацииИнтернетСервисовИнтерфейс арқылы: «Стандартты ішкі жүйелер» бөлімі → «Интернет-сервистерді авторландыру баптаулары» (электрондық есептілік және банктермен алмасу ішкі жүйелерінің баптауларынан да қол жеткізуге болады).
2. Деректемелер және кестелік бөліктер
2.1 Тақырып бөлігінің деректемелері
Анықтамалықтың стандартты деректемелері: Код, Наименование (атау әдетте ИмяИнтернетСервиса негізінде қалыптастырылады), ПометкаУдаления, Предопределённый.
Қолданбалы деректемелер (егер өзгеше көрсетілмесе, барлығы міндетті емес және xs:string жолдық түріне жатады):
Атауы | Түрі | Мақсаты |
|---|---|---|
| Жол | Авторландыру конфигурациясы арналған баптаулар иесі (ұйым, пайдаланушы немесе жүйелік идентификатор) |
| Жол | Сыртқы сервистің атауы (мысалы, «ЭШФ АЖ», «Kaspi API», «ҚР Мемлекеттік қызметтері»); баптауларды сәйкестендіру және элемент атауын қалыптастыру үшін пайдаланылады |
| Жол | Authorization endpoint — OAuth авторландыруын бастауға арналған, пайдаланушы жүйеге кіру үшін қайта бағытталатын URL |
| Жол | Token endpoint — authorization code кодын access token токеніне айырбастауға арналған URL |
| Жол | Құрылғыны тіркеу URL мекенжайы (Device Authorization Flow — браузері жоқ құрылғыларға/клиенттерге арналған) |
| Жол | Client ID — OAuth провайдерінде тіркелген қолданбаның ашық идентификаторы |
| Жол | Жұмыс үстелі (қалың) клиентіне арналған Redirect URI — authorization code қайтарылатын мекенжай |
| Жол | Веб-клиентке арналған Redirect URI — браузер арқылы жұмыс істеген кездегі бөлек қайта бағыттау мекенжайы |
| Жол | Қолданба сұрататын scope (қол жеткізу аялары) тізімі (мысалы, «read write offline_access») |
| Булев | Client Secret пайдалану жалаушасы — құпия клиенттің белгісі (confidential client) |
| Булев | PKCE (Proof Key for Code Exchange) пайдалану жалаушасы — ашық клиенттер үшін міндетті, қауіпсіздікті арттырады |
| Жол | Authorization request үшін JSON немесе «кілт=мән» жұптары (мысалы, |
| Жол | Token request үшін JSON немесе «кілт=мән» жұптары (мысалы, |
Қауіпсіздік жөніндегі ескертпе: Client Secret құпиясы және алынған токендер (access/refresh), әдетте, анықтамалық деректемелерінде ашық түрде сақталмайды.
ИспользоватьПарольПриложенияжалаушасы тек құпияның бар екенін көрсетеді; құпия мәні мен токендер қорғалған қоймада (баптаулар қоймасы / пайдаланушы деректерінің қауіпсіз қоймасы) сақталады. Нақты нұсқада қай қойма пайдаланылатынын тексеру қажет.
2.2 Кестелік бөліктер
Қоса берілген дәлелдемеде кестелік бөліктер тарауы ашылмаған (қиылған). Анықтамалық құрылымына сәйкес қолданбалы кестелік бөліктер міндетті емес; стандартты сценарий бір OAuth клиентінің барлық параметрін тақырып бөлігінің деректемелерінде сақтауды көздейді. Егер нақты құрастырылымда КБ болса (мысалы, қосымша тақырыптар/сұрау параметрлері тізбесіне арналған), оның құрамын конфигуратордан нақтылау керек. Тексеруді қажет етеді.
3. Нысандар
Дәлелдемеде нысандардың нақты тізбесі келтірілмеген; төменде осындай анықтамалыққа тән стандартты жиынтық берілген:
Нысан | Мақсаты |
|---|---|
Элемент нысаны ( | OAuth параметрлерін енгізудің/өңдеудің негізгі нысаны: сервис атауы, endpoints мекенжайлары, Client ID, scopes, Secret/PKCE жалаушалары, қосымша параметрлер. Әдетте авторландыруды тексеру/орындау пәрмені болады |
Тізім нысаны ( | Бапталған қосылымдарды қарау және таңдау; |
Таңдау нысаны ( | Басқа интеграция объектілерінен/өңдеулерінен авторландыру баптауын таңдау |
Тексеруді қажет етеді: нысандардың нақты құрамы және көмекші нысандардың (мысалы, авторландыру кодын енгізу немесе токен күйін көрсету нысандарының) болуы нұсқаға байланысты.
4. Модульдердің негізгі рәсімдері
Осы объектіге арналған BSL дәлелдемесі (модуль:жол жолдары) қоса берілмеген. Төменде осы түрдегі анықтамалықтың стандартты өңдеуіштері берілген; нақты атауларды/жолдарды 3.0.74.2 нұсқасының конфигураторынан тексеру қажет.
Элемент нысанының модулі:
ПриСозданииНаСервере—ИспользоватьПарольПриложенияжәнеИспользоватьКлючПроверкиПодлинностиPKCEжалаушаларына байланысты өрістердің көрінуін баптандыру, жаңа элемент үшін әдепкі мәндерді қою.ИмяИнтернетСервисаПриИзменении—ИмяИнтернетСервисанегізіндеНаименованиеқалыптастыру.ИспользоватьПарольПриложенияПриИзменении/ИспользоватьКлючПроверкиПодлинностиPKCEПриИзменении— құпияны және PKCE параметрлерін енгізу өрістерінің қолжетімділігін басқару.«Авторландыруды тексеру» / «Токен алу» пәрмені — OAuth-flow ағынын бастайтын серверлік рәсімді шақыру (
АдресАвторизацииашу, кодтыАдресПолученияКлючаарқылы токенге айырбастау).
Объект модулі:
ОбработкаЗаполнения— негізінде енгізу кезінде / баптаулар үлгісінен деректемелерді толтыру.ПередЗаписью— параметрлердің міндетті минимумын (Client ID, endpoints) және URL дұрыстығын тексеру.ПриКопировании— көшірмедегі құпияларға/токендерге сезімтал сілтемелерді тазалау.
Менеджер модулі:
Иесі/сервис атауы бойынша баптауды алу функциялары, интеграцияның клиенттік коды үшін OAuth сұрауының параметрлерін қалыптастыру (интернет-сервистермен жұмыс істеуге арналған БСП стандартты үлгісі).
5. Өткізу және қозғалыстар
Анықтамалық құжат болып табылмайды, сондықтан:
өткізілмейді;
есеп аясында бухгалтерлік жазбаларды және жинақтау/мәліметтер тіркелімдері бойынша қозғалыстарды қалыптастырмайды.
Объект нәтижесінде есепке алу құжаттары жасалатын интеграциялардың жұмысын жанама түрде қамтамасыз етеді. Бағдар ретінде — осы анықтамалық қол жеткізуді қамтамасыз ететін сервистердегі ҚР стандартты операциялары және олардың ҚР шоттар жоспары бойынша көрсетілуі:
Шаруашылық операциясы (байланысты сервис арқылы) | Дт | Кт |
|---|---|---|
Тауарды сатып алушыға өткізу (кіріс) | 1210 «Сатып алушылардың қысқа мерзімді ДБ» | 6010 «Өнімдерді өткізу мен қызметтер көрсетуден түскен кіріс» |
Өткізу бойынша ҚҚС есептеу (мөлшерлеме 16%) | 1210 | 3130 «Төленуге тиісті ҚҚС» |
Өткізілген тауарлардың өзіндік құнын есептен шығару | 7010 «Өткізілген өнімнің және көрсетілген қызметтердің өзіндік құны» | 1330 «Тауарлар» |
Сатып алушыдан төлемнің шотқа түсуі | 1030 «Ағымдағы банктік шоттардағы ақша қаражаты» | 1210 |
Жеткізушіден тауарды кіріске алу | 1330 | 3310 «Жеткізушілерге қысқа мерзімді КБ» |
Алмасу үшін авторландыру жиі бапталатын электрондық құжаттар: ЭШФ (электрондық шот-фактура, ЭШФ АЖ) және ТІЖ (тауарларға ілеспе жүкқұжат). Есеп айырысу және есепке алу валютасы — теңге (₸).
2026 жылға арналған ҚР анықтамалық мәндері (байланысты ішкі жүйелердегі есептеулерді бақылау үшін, анықтамалықтың өзіне қатысы жоқ): ҚҚС 16%; АЕК 4 325 ₸; ЕТЖ 85 000 ₸; ЖТС бойынша базалық салық шегерімі 30 АЕК/ай (360 АЕК/жылдан аспайды); ЖТС жылдық кірістің 8 500 АЕК мөлшеріне дейін 10% және одан асқан бөлігіне 15%; МЗЖ 10% (база шегі 50 ЕТЖ); ЖМЗЖ 3,5%; МӘМСЖ 2%; МӘМС 3%; ӘА 5%; әлеуметтік салық 6%.
6. Байланысты объектілер және негізінде енгізу
Тұтынушы ішкі жүйелер: электрондық есептілік (ЭШФ АЖ, ТІЖ), банктермен алмасу (клиент-банк / тікелей алмасу), мемлекеттік порталдармен және сыртқы API интерфейстерімен алмасу.
Баптаулар иесі (
ВладелецДанных): ұйым, пайдаланушы немесе жүйелік идентификатор — баптауды нақты пайдалану контекстімен байланыстырады.Қорғалған қойма (деректердің қауіпсіз қоймасы): Client Secret және қол жеткізу/жаңарту токендерін сақтауға арналған. Нақты механизмді тексеру қажет.
Негізінде енгізу: осы анықтамалық үшін негізінде стандартты енгізу көзделмеген. Толтыру қолмен немесе тиісті ішкі жүйелердің қосылымдарды баптау шеберлері арқылы бағдарламалық түрде орындалады.
7. Кеңейту нүктелері
Конфигурация кеңейтімдері: қолдаудан шығармай деректемелерді (мысалы, токеннің жарамдылық мерзімі, әдепкі grant түрі), жаңа нысандар мен пәрмендерді қосу; элемент нысанының өңдеуіштерін
&Вставка/&Послеарқылы қайта анықтау.Хаттаманың қосымша параметрлері:
ДополнительныеПараметрыАвторизациижәнеДополнительныеПараметрыПолученияТокенаөрістері OAuth сұрауларын (мысалы,audience,resource,prompt) метадеректерді өзгертпей кеңейтуге мүмкіндік береді.Жаңа flow ағындарын қолдау:
АдресРегистрацииУстройстважәнеИспользоватьКлючПроверкиПодлинностиPKCEжалаушасының болуы жаңа провайдерлер үшін Device Flow және PKCE қосуға мүмкіндік береді.Бағдарламалық API: интернет-сервистермен жұмыс істеуге арналған менеджер модулінің/БСП жалпы модульдерінің әдістері — жеке алмасу кодына арналған интеграция нүктесі (токенді алу және жаңарту,
Authorization: Bearerтақырыптарын қалыптастыру).Оқиғаларға жазылу: қосылым баптауларының өзгерістеріне аудит жүргізу үшін анықтамалықты жазу оқиғаларына жазылуға болады.
8. Автордың қорытындысы
«НастройкиАвторизацииИнтернетСервисов» анықтамалығы — қатардағы бухгалтерге көрінбейтін, бірақ 1С жүйесін заманауи бұлттық және мемлекеттік сервистермен интеграциялау үшін техникалық тұрғыдан аса маңызды негіз. Қазақстандағы есепті цифрландыру жағдайында (ЭШФ, ТІЖ міндетті алмасуы, банктік API интерфейстерімен және маркетплейстермен интеграция) қосылымдардың қауіпсіздігі мен тұрақтылығы бірінші орынға шығады.
Объект OAuth 2.0 хаттамасының бүкіл күрделілігін өзінде инкапсуляциялайды. PKCE және Device Flow сияқты механизмдерді қолдау конфигурацияның қатаң әлемдік қауіпсіздік стандарттарына (RFC 6749, RFC 7636) сәйкес келетінін көрсетеді. Анықтамалықтың басты құндылығы — ашық конфигурациялық деректерді (мекенжайлар, Client ID) және платформаның «ішкі бөлігінде» қауіпсіз жасырылатын сезімтал ақпаратты (құпиясөздер мен токендер) бөлуінде.
9. Дереккөздер
- 1С ресми құжаттамасы: «1С:Кәсіпорын 8.3» әзірлеуші және әкімші нұсқаулығы.
- Стандартты ішкі жүйелер кітапханасы (БСП): «Интернетте жұмыс істеу» ішкі жүйесі және қауіпсіз қойма механизмдері бойынша техникалық құжаттама (АЖҚ).
- 1С:АЖҚ Қазақстан ақпараттық жүйесі (its.1c.kz): ЭШФ АЖ, ТІЖ жүйелерімен тікелей алмасуды баптауға және «1С:ДиректБанк» модульдеріне арналған бөлімдер.
- ҚР ҚМ МКК API спецификациялары: Қазақстан Республикасының есепке алу жүйелерімен интеграциялау жөніндегі техникалық құжаттама.
- IETF спецификациялары: RFC 6749 (The OAuth 2.0 Authorization Framework) және RFC 7636 (Proof Key for Code Exchange by OAuth Public Clients).
10. FAQ (Жиі қойылатын сұрақтар)
Қолданбаның құпиясөзі (Client Secret) және токендердің өзі (Access/Refresh) қайда сақталады? Мен оларды анықтамалықтан көріп тұрған жоқпын. Анықтамалықта тек ашық параметрлер (идентификаторлар мен бағыттау мекенжайлары) сақталады. Токендердің өзі, сеанс кілттері және Client Secret БСП «Деректердің қауіпсіз қоймасына» орналастырылады. Бұл анықтамалықтарды оқу құқығы бар пайдаланушылар сыртқы жүйелерге қол жеткізуге арналған есептік деректерді ұрлай алмауы үшін жасалған.
«PKCE түпнұсқалығын тексеру кілтін пайдалану» жалаушасы не үшін қажет? PKCE (Proof Key for Code Exchange) механизмі авторландыру кодын (authorization code) ұстап қалудан қорғау үшін пайдаланылады. 1С контекстінде (әсіресе бұл веб-сервер емес, жұмыс үстелі клиенті болса) Client Secret мәнін сенімді жасыру мүмкін емес. PKCE әр сеанс үшін бірегей криптографиялық құпияны динамикалық түрде жасауға мүмкіндік беріп, тіпті ашық (public) клиенттер үшін де авторландыруды қауіпсіз етеді.
Қатардағы бухгалтер немесе әкімші осы анықтамалықта элементтерді қолмен жасауы керек пе? 99% жағдайда — жоқ. ҚР стандартты мемлекеттік сервистері (ЭШФ АЖ, Виртуалды қойма) және банктік алмасулар (ДиректБанк) үшін анықтамалық элементтері интеграцияны баптау шеберлерін пайдалану кезінде автоматты түрде «ішкі бөлікте» жасалады. Қолмен толтыру стандартты емес сыртқы API интерфейстерін (мысалы, Kaspi, жергілікті CRM жүйелері немесе тапсырыспен жасалған маркетплейстермен интеграция) қосу кезінде жүйелік әкімшілер мен бағдарламашыларға арналған.
Токеннің (Access Token) жарамдылық мерзімі аяқталса не болады? Егер қызмет жеткізушісі бастапқы авторландыру кезінде Refresh Token берсе, БСП ішкі жүйесі АдресПолученияКлюча мекенжайына жүгініп, Access Token токенін пайдаланушыға байқатпай фондық режимде жаңартуға әрекет жасайды. Егер Refresh Token берілмесе, оның мерзімі өтсе немесе сервис тарапынан кері қайтарылса, жүйе авторландыру қатесін шығарып, пайдаланушыдан сыртқы жүйедегі есептік жазбаға қайта кіруді сұрайды.
Осы анықтамалық элементін жою бухгалтерлік жазбаларға әсер ете ме? Жоқ. Анықтамалық тек қызметтік (интеграциялық) сипатқа ие. Алайда оны жою немесе деректерін бұрмалау сыртқы сервиспен электрондық құжат айналымының тоқтауына әкеледі (мысалы, ЭШФ жіберілмей және қабылданбай қалады).