1. Сәйкестендіру
| Параметр | Мәні |
|---|---|
| Объект түрі | Анықтамалық (Catalog) |
| Аты (идентификатор) | ГруппыАналитическогоУчетаНоменклатуры |
| Толық аты | Справочник.ГруппыАналитическогоУчетаНоменклатуры |
| Синонимі | «Номенклатураны аналитикалық есепке алу топтары» |
| Конфигурация | Қазақстанға арналған сауда басқармасы, ред. 3.4.5.21 |
| Орналасқан кіші жүйе | Қызметтік кіші жүйелер |
| Навигациялық сілтеме | e1cib/list/Справочник.ГруппыАналитическогоУчетаНоменклатуры |
Мақсаты. Анықтамалық — номенклатура позицияларын және (кейбір жағдайларда) номенклатура түрлерін регламенттелген және басқарушылық есеп мақсаты үшін ірі топтарға біріктіретін жіктеуіш-агрегатор. Ол есеп шоттарының баптаулары байланыстырылатын аралық қима қызметін атқарады. Бухгалтерлік шоттарды әрбір номенклатура карточкасы үшін жеке-жеке белгілеудің орнына, шоттар аналитикалық есеп тобы үшін бір рет беріледі, ал нақты номенклатура позициялары топқа тиесілілігі арқылы баптауды мұрагерлейді. Бұл номенклатурасы көп сауда базасындағы баптаулар көлемін айтарлықтай қысқартады және деректерді регламенттелген есепке беру кезінде (соның ішінде «Қазақстанға арналған Бухгалтерия» байланысында) жазбалардың бірізділігін қамтамасыз етеді.
Типтік қолдану сценарийлері:
- номенклатураны есеп сипатына қарай бөлу (қайта сату үшін тауарлар →
1330шоты, материалдар, ыдыс, қызметтер); - әртүрлі тауар бағыттары үшін кірістер/шығыстар және ҚҚС бойынша әртүрлі шоттарды тағайындау;
- регламенттелген жүйемен алмасу кезінде жазбаларды қалыптастыру ережелерін біріздендіру.
2. Деректемелер мен кестелік бөліктер
Анықтамалық қарапайым иерархиялық жіктеуіштерге жатады. Ол іс жүзінде іскерлік логиканың өз деректерін алып жүрмейді — оның құндылығы жеке регистрлерде-мәліметтерде шоттардың баптаулары «ілінетін» қима мәні ретінде элементтің болу фактісінде жатыр.
Стандартты деректемелер (платформалық)
| Деректеме | Түрі | Мақсаты |
|---|---|---|
Код |
Жол | Элементтің ішкі коды, автонөмірлеу |
Наименование |
Жол | Аналитикалық есеп тобының атауы (мысалы, «Тауарлар», «Материалдар», «Қызметтер», «Ыдыс») |
Родитель |
СправочникСсылка | Топтар иерархиясы (топтар мен элементтер иерархиясы) |
ПометкаУдаления |
Логикалық | Жоюға белгілену белгісі |
Предопределённый |
Логикалық | Алдын ала анықталған элемент белгісі |
Тақырыптама деректемелері (қолданбалы)
| Деректеме | Түрі | Мақсаты |
|---|---|---|
Комментарий |
Жол | Топтың мақсатына еркін мәтіндік түсіндірме |
«Нұсқаға тән» белгі: қосымша қолданбалы деректемелердің нақты құрамы (мысалы, «... ретінде пайдалану» түріндегі қызметтік жалаушалар) 3.4 бұтағының жинақтары арасында өзгешеленуі мүмкін — нақты 3.4.5.21 жеткізілімінің конфигураторында нақтылаңыз.
Кестелік бөліктер
Анықтамалықта кестелік бөліктер қарастырылмаған — бұл жалпақ/иерархиялық жіктеуіш. «Топ → есеп шоты» барлық байланыстары анықтамалықтың өзінде емес, сыртқы мәліметтер регистрлерінде сақталады (5-бөлімді қараңыз), онда осы анықтамалық өлшем ретінде қатысады.
3. Пішіндер
| Пішін | Мақсаты |
|---|---|
Элемент пішіні (ФормаЭлемента) |
Бір аналитикалық есеп тобын қарау/өңдеу: атауы, ата-анасы, түсініктеме |
Тізім пішіні (ФормаСписка) |
Иерархиясы бар топтар тізімі; навигациялық сілтеме бойынша өтудегі негізгі пішін |
Таңдау пішіні (ФормаВыбора) |
Есеп шоттарының баптауларын және байланысты регистрлер/анықтамалықтарды толтыру кезінде топты таңдау |
Топ пішіні (ФормаГруппы) |
Иерархияның топ-элементін өңдеу (анықтамалық «топтар мен элементтер» иерархиясы болса) |
Жеткізілімде жекелеген пішіндер айқын берілмесе, платформа тиісті түрлердің автоматты түрде жасалатын пішіндерін пайдаланады.
4. Модульдердің негізгі процедуралары
Тіркелген дәлелдемеде тек «мақсаты» фасеті бар; модульдердің бастапқы коды (BSL) берілмеген. Сондықтан төменде — осы түрдегі жіктеуіш-анықтамалыққа тән типтік өңдеушілер келтірілген. Нақты жол:жол нөмірі 3.4.5.21 жеткізілімінің конфигураторында қаралуы тиіс.
Объект модулі (ОбработкаОбъекта):
ПередЗаписью— жазба дұрыстығын бақылау (иерархияның циклденуіне жол бермеу, атауының толтырылуын тексеру).ОбработкаЗаполнения— жаңа элемент жасалғанда деректемелерді толтыру (соның ішінде негіздеме бойынша енгізу/көшіру кезінде).ПроверкаЗаполнения—Наименованиеміндетті толтырылуын тексеру.
Менеджер модулі (МодульМенеджера):
- Алдын ала анықталған мәндерді алу функциялары және есеп шоттарын таңдау кезінде әдепкі топты қоюға арналған қызметтік әдістер.
Элемент/тізім пішінінің модулі:
ПриСозданииНаСервере— өрістердің қолжетімділігін баптау, тізімнің шартты рәсімделуі.- Шоттарды тағайындау орындарында таңдау пішінін пайдалану кезінде таңдау өңдеушілері (
ВыборНачало,ОбработкаВыбора).
Бұл құжат емес, анықтамалық болғандықтан, оның модульдерінде «ауыр» іскерлік логика (есептеулер, қозғалыстар) жоқ — ол топқа сілтеме жасайтын объектілерде шоғырланған.
5. Өткізу және қозғалыстар
Анықтамалық өткізілмейді және регистрлерде дербес қозғалыстар қалыптастырмайды — бұл жіктеуіш, құжат емес. Оның есептегі рөлі — есеп шоттарын анықтау механизмінде өлшем (қима) болу.
Топ жазбаларға қалай қатысады
Шоттар баптаулары есеп кіші жүйесінің мәліметтер регистрлерінде беріледі (типтік атаулары: «Номенклатураны есепке алу шоттары» / «Есеп айырысуларды есепке алу шоттары» және соған ұқсас), онда осы анықтамалық — өлшемдердің бірі. Сауда құжаттарын (өткізу, түсу, ауыстыру) өткізу кезінде шоттарды таңдау механизмі номенклатура бойынша аналитикалық есеп тобын анықтайды және тиісті шоттарды алады.
ҚР шоттар жоспары бойынша жазбалардың типтік схемасының мысалы (сандар — Қазақстан, 2026):
Тауарларды өткізу (ҚҚС мөлшерлемесі 16 %), ҚҚС-пен 116 000 ₸-ге сату:
| Дт | Кт | Сома, ₸ | Мазмұны |
|---|---|---|---|
1210 |
6010 |
100 000 | Өткізуден түскен кіріс танылды (ҚҚС-сыз) |
1210 |
3130 |
16 000 | Төлеуге ҚҚС есептелді (16 %) |
7010 |
1330 |
(өзіндік құн) | Өткізілген тауарлардың өзіндік құны есептен шығарылды |
Жеткізушіден ҚҚС-пен 116 000 ₸-ге тауарлардың түсуі:
| Дт | Кт | Сома, ₸ | Мазмұны |
|---|---|---|---|
1330 |
3310 |
100 000 | Тауарлар қоймаға кіріске алынды |
1420/3130 |
3310 |
16 000 | Кіріс ҚҚС есепке алынды (16 %) |
Ағымдағы шотқа сатып алушының төлемі:
| Дт | Кт | Сома, ₸ | Мазмұны |
|---|---|---|---|
1030 |
1210 |
116 000 | Ағымдағы шотқа ақша түсуі, ДЗ есептен шығарылды |
Дәл осы 1330, 6010, 7010, 3130 сияқты шоттар осы жазбаларда номенклатураның аналитикалық есеп тобымен байланысты баптаулардан алынады. Номенклатурадағы топты өзгерту келесі жазбалардағы шоттарды автоматты түрде өзгертеді.
Электрондық құжаттар (ЭШС ЭШС АЖ арқылы және ТЖХ) сауда құжаттары негізінде қалыптастырылады; номенклатураны аналитикалық есеп топтары арқылы дұрыс жіктеу осы құжаттарда сомалар мен ҚҚС мөлшерлемелерінің бөлінуіне жанама түрде әсер етеді.
6. Байланысты объектілер және негіздеме бойынша енгізу
Анықтамалыққа сілтеме жасайды (қима ретінде пайдаланады):
Справочник.Номенклатура— әрбір номенклатура позициясы аналитикалық есеп тобына жатады (тікелей деректеме арқылы немесе номенклатура түрі арқылы).Справочник.ВидыНоменклатуры— түрге кіретін позициялар үшін әдепкі аналитикалық есеп тобын береді.- Есеп шоттарын баптау мәліметтер регистрлері — жазбаларға арналған шоттарды анықтау кезінде анықтамалықты өлшем ретінде пайдаланады.
Негіздеме бойынша енгізу: қызметтік жіктеуіш үшін негіздеме бойынша енгізу және бағынышты құжаттар қарастырылмаған. Элементтер қолмен жасалады немесе бастапқы толтыру/алмасу кезінде тасымалданады.
Регламенттелген есеппен өзара әрекеттесу: топ мәндері деректерді регламенттелген жүйеге жүктеу/синхрондау кезінде пайдаланылады, онда олардың негізінде ҚР шоттар жоспары бойынша бухгалтерлік жазбалар қалыптастырылады.
7. Кеңейту нүктелері
- Қосымша деректемелер мен мәліметтер — «Қасиеттер» механизмі арқылы (қосымша деректемелердің сипаттамалар түрлерінің жоспары), қолдаудан алынбай.
- Оқиғаларға жазылу — корпоративтік ережелер бойынша меншікті валидация немесе автотолтыру үшін объектінің
ПередЗаписью/ПриЗаписи. - Конфигурация кеңейтімдері — типтік конфигурацияны өзгертпей пішін деректемелерін қосу, өрістердің көрінуін/қолжетімділігін өзгерту, толтырудың қосымша тексерулері.
- Шоттарды баптау регистрлері — шоттарды анықтау ережелерін пысықтау кезінде анықтамалықтың өзін емес, оны өлшем ретінде пайдаланатын мәліметтер регистрлерін кеңейтіңіз.
- Деректермен алмасу — синхрондауды баптау кезінде шоттар бірізді анықталуы үшін базалар арасында аналитикалық есеп топтарын салыстырыңыз (конвертация ережелері).
Енгізушіге ұсыныс: шоттардың іскерлік логикасын анықтамалық модулінде сақтамаңыз — оны шоттарды анықтау регистрлерінде ұстаңыз, сонда анықтамалық «таза» жіктеуіш болып қалады және типтік конфигурацияны жаңартуға кедергі жасамайды.