3.4.5.21 «Қазақстанға арналған Сауданы басқару» (3.4 редакциясы) шығарылымында тексерілген.
Сіз таңбалау жүйесіне пакет жібердіңіз, ал алмасу қызыл қатемен «тоқтап қалды». Алмасу журналында «қатемен жауап алынды» деген жол бар, бірақ дәл не кеткені және не қайтарылғаны көрінбейді. Дәл осы жерде осы анықтамалық қажет. Онда алмасудың файлдарының өзі сақталады: кеткен XML-сұрау және келген жауап. Ашып, оператордан келген қате мәтінін көресіз — және не дұрыс еместігі бірден түсінікті болады: тауар коды қате, сертификаттың мерзімі өткен, GTIN қайталанған. Болжап, кездейсоқ қайта жіберудің қажеті жоқ.
Объектінің табиғаты туралы бірден шыншыл айтайық. ГИСМПрисоединённыеФайлы — қосымша файлдарды сақтаудың қызметтік (техникалық) анықтамалығы. Конфигурациядағы синонимі — «ГИСМ алмасу хаттамасы». Ол стандартты ішкі жүйелер кітапханасының «Файлдармен жұмыс» механизміне бағынышты және таңбалау жүйесімен алмасу объектілеріне байланған екілік қосымшаларды сақтайды. Бұл есеп құжаты емес: ол бухгалтерлік өткізулер жасамайды, ЭШЖ/ЖЖШН қалыптастырмайды және өзіндік құн немесе ҚҚС регистрлерін қозғамайды. Ол істей алатынның бәрі — файлды сенімді сақтау, оны сізге көрсету және ЭЦҚ-мен қол қоюға мүмкіндік беру. Сондықтан төмендегі өткізулер туралы бөлімдерді шыншыл талдаймын: олар мұнда жоқ, және неге жоқ екенін түсіндіремін.
1. Мақсаты
Анықтамалық тауарларды таңбалаудың мемлекеттік жүйесі — ГИСМ-мен алмасу бойынша қосымша файлдарды (сұраулар мен жауаптардың XML-пакеттерін, түбіртектерді, хаттамаларды) сақтайды. Сіз оған нақты алмасудың мазмұнын қарау, оператордың қате мәтінін табу немесе файлды қолмен сақтау/қол қою қажет болғанда жүгінесіз.
2. Қайдан табуға болады
Қызметтік анықтамалықтың мәзірінде «барлық қосымшалар тізімін ашу» деген тікелей тармақ жоқ — бұл қалыпты жағдай. Сіз файлдарға дерлік әрқашан жалпы тізімнен емес, иесі-объектіден өтіп жетесіз.
Әдеттегі жол: НСИ және әкімшілендіру → ГИСМ-мен интеграция / Таңбалау жүйесімен алмасу бөлімі → қажетті құжатты немесе алмасу жазбасын ашасыз → Қосымша файлдар командасы («Файлдар» сілтемесінің қыстырғышы).
Алмасу жұмыс орнынан: ГИСМ алмасу журналы → жол бойынша қос басу → пакет карточкасында Файлдар / Алмасу хаттамасы сілтемесі.
Объект тізімін тікелей 1С-те ашу: Басты мәзір → Қызмет → Навигациялық сілтеме бойынша өту (немесе
Ctrl+өту пернесі) → енгізіңіз:e1cib/list/Справочник.ГИСМПрисоединенныеФайлыБұл барлық қосымшалардың қызметтік тізімін ашады. Инциденттерді талдау кезінде әкімшіге пайдалы болады; қатардағы бухгалтерге құжаттан кіру ыңғайлырақ.
2а. Өзіңіздің шығарылымыңызды қалай білуге болады
Анықтама → Бағдарлама туралы мәзірі (немесе «i» белгішесі). Ашылған терезеде екі жолды көресіз: платформа нұсқасы (мысалы, 8.3.24.xxxx) және конфигурация шығарылымы — «Қазақстанға арналған Сауданы басқару, 3.4 редакциясы (3.4.5.21)». Нұсқаулық 3.4.5.21 шығарылымына арналған. Сізде басқа нөмір болса — командалардың орналасуы сәл өзгеше болуы мүмкін.
3. Қалай толтыру керек (файл карточкасының өрістері)
Файл карточкасын қолмен сирек жасайды — әдетте қосымша алмасу кезінде автоматты түрде пайда болады. Бірақ сіз оны ашып, толтырып, қол қоя аласыз. Әр өрісті талдаймын: ол не үшін керек және қате болса не болады.
| Өріс | Не үшін керек | Дұрыс толтырылмаса не болады |
|---|---|---|
| Атауы (міндетті) | Тізімдегі файл атауы. Сіз керекті пакетті осы бойынша іздейсіз. | Бос атауды сақтауға болмайды. Түсініксіз атау («Файл1») — кейін ондаған алмасулардың арасынан керекті жауапты таба алмайсыз. Мағыналы жазыңыз: «ГИСМ жауабы 23.09». |
| Иесі (міндетті, қызметтік) | Файл байланған объект (алмасу жазбасы/құжаты). Объектіден қосылғанда автоматты толтырылады. | Қолмен тимеңіз. Иесін ауыстырсаңыз, файлды алмасудан «жұлып аласыз» — ол құжат карточкасынан жоғалады. |
| Файл / деректер (міндетті) | Қосымшаның өз денесі — XML, PDF, түбіртек. Қосу / Жүктеу түймесі. | Деректерсіз карточка мағынасыз. Қате файлды жүктесеңіз, қатені талдау кезінде өзіңізді жаңылысасыз. |
| Кеңейтім | Файл түрі (xml, pdf, p7s). Атаудан қойылады. | Қате кеңейтім — файл «дұрыс емес» бағдарламамен ашылады немесе мүлдем ашылмайды. |
| Түсініктеме | Сіздің белгіңіз: «қайта жіберілді», «тауар коды қатесі». | Алмасуға әсер етпейді, бірақ әріптестердің уақытын үнемдейді. Жалқаулық жасамаңыз. |
| Автор | Файлды кім қосқаны. Ағымдағы пайдаланушы қойылады. | Сирек өзгертіледі; даулы жағдайды талдау кезінде осы бойынша кім жүктегені көрінеді. |
| Құрылған / өзгертілген күні | Файл қашан қосылғаны және түзетілгені. Автоматты қойылады. | Қолмен түзету қажет емес — алмасу хронологиясын жоғалтасыз. |
| ЭЦҚ-мен қол қойылған (жалауша) | Файлға электрондық қолтаңба тіркелгенін көрсетеді. Қол қою командасымен қойылады. | Қолмен алып тастауға болмайды — пакеттің заңды маңызды қолтаңбасын «жоғалтасыз». |
| Шифрланған (жалауша) | Файл шифрлаумен қорғалған. | Шифрланған файлды алушының сертификатынсыз оқи алмайсыз — бұл кейбір пакеттер үшін қалыпты жағдай. |
Карточканың тіршілік етуі үшін міндетті минимум: Атауы, Иесі, файлдың өз деректері. Қалғаны — сервис.
4. Талданған мысал
Жағдай. 2026 жылғы 23 қыркүйекте сіз ГИСМ-ге таңбаланған тауар партиясын айналымға енгізу туралы хабарлама жібересіз. Алмасу қатемен аяқталды.
Сіздің қадамдарыңыз:
- ГИСМ алмасу журналын ашасыз, 23.09.2026 жолын табасыз, күйі — «Қате».
- Файлдар сілтемесі арқылы
ГИСМПрисоединённыеФайлыанықтамалығына түсесіз. Онда екі карточка бар:Запрос_23092026.xmlжәнеОтвет_23092026.xml. - Жауапты қос басумен ашасыз → Қарау. Мәтінді көресіз:
Тауар коды (GTIN) ұлттық каталогта табылмады. - Себебін түсінесіз: тауар таңбалау каталогында тіркелмеген. Номенклатура карточкасын түзетесіз (дұрыс GTIN қосасыз), пакетті қайта қалыптастырып, қайта жібересіз.
- Ескі файлдың Түсініктемесіне жазасыз: «GTIN түзетілді, 23.09 15:40-та қайта жіберілді» — әріптесіңіз қайталанып жіберіп алмас үшін.
Ал өткізулер қайда? Олар жоқ — және бұл дұрыс. Алмасу файлы есепті өзгертпейді. Есептік салдарлар кейінірек, сіз таңбаланған тауарды өткізу/түсу құжатын өткізгенде пайда болады. Көрнекілік үшін мұндай партия бойынша қазақстандық есепте «шынайы» өткізулер қалай болатынын көрсетемін — бірақ оларды осы анықтамалық емес, өткізу құжаты қалыптастырады.
Делік, сіз кейін осы партияны ҚҚС 16% ескерілген 1 160 000 ₸-ге сатсаңыз, тауардың өзіндік құны — 700 000 ₸:
| Операция | Дт | Кт | Сома, ₸ |
|---|---|---|---|
| Өткізуден түскен түсім (ҚҚС-пен) | 1210 | 6010 | 1 000 000 |
| Төленуге тиіс ҚҚС (16%) | 1210 | 3130 | 160 000 |
| Тауардың өзіндік құны есептен шығарылды | 7010 | 1330 | 700 000 |
| Шотқа төлем түсті | 1030 | 1210 | 1 160 000 |
ҚҚС тексеруі: 1 000 000 × 16% = 160 000 ₸. Дәл осы сомалар ЭШЖ АЖ арқылы ЭШЖ-ге кетеді, ал таңбаланған тауардың қозғалысын ЖЖШН ресімдейді. Ал осы анықтамалықта сіз талдаған ГИСМ хаттамасының файлы — таңбалау кодтарының жөнелтуге дейін жүйеге дұрыс кеткенінің техникалық дәлелі.
5. Операция түрлері
Құжатта болатындай жеке «операция түрлері» анықтамалықта жоқ — файл үстінде әрекеттер жиынтығы бар:
- Қарау — мазмұнын ашу (XML/PDF/түбіртек).
- Басқаша сақтау… — файлды дискіге түсіру (мысалы, оператордың қолдау қызметіне жіберу үшін).
- Түзету / Ашу — сыртқы бағдарламамен ашып, өзгертілген нұсқасын қайтару.
- ЭЦҚ-мен қол қою — файлға электрондық қолтаңба тіркеу.
- Шифрлау / Шифрын ашу — пакет шифрлауды талап еткенде.
- Нұсқалармен жұмыс — файлдың өзгерту тарихын қарау, алдыңғы нұсқаға қайту.
- Жоюға белгілеу — керексіз қосымшаны алып тастау (нақты жою — «Белгіленген объектілерді жою» арқылы).
6. Жұмыс кезінде не қалыптасады
Шыншыл және іс жүзінде:
- Бухгалтерлік өткізулер жоқ. Қосымшалар анықтамалығы 1210/1330/3130/6010/7010 т.б. шоттарды қозғамайды.
- Ол ЭШЖ мен ЖЖШН-ды да жасамайды. Электрондық құжаттарды өткізу/түсу құжаттары және ЭШЖ АЖ мен ЖЖШН жүйесімен алмасу модулі қалыптастырады. ГИСМ файлы — тек таңбалау бойынша алмасу хаттамасы.
- Есептік регистрлер бойынша қозғалыстарды (өзіндік құн, өзара есеп айырысу, ҚҚС) орындамайды.
- Нақты не болады: файл қоймаға (том немесе база) сақталады, оның нұсқасы, авторы, күні тіркеледі, қол қойылған кезде — ЭЦҚ тіркеледі, ал «Қол қойылған»/«Шифрланған» жалаушалары жаңартылады. Мұның бәрі — «Файлдармен жұмыс» ішкі жүйесінің қызметтік деректері.
Егер сізге өткізулер мен электрондық құжаттар қажет болса — иесі-құжатпен (өткізу, түсу, ЖЖШН) жұмыс істеңіз, ал бұған алмасу мазмұны үшін кіріңіз.
7. Баспа формалары
Анықтамалықтың өзінің регламенттелген баспа формалары жоқ — бұл алғашқы құжат емес. Қолжетімдісі басқа:
- Файл мазмұнын (XML/PDF) 1С-тің өзінде қарау.
- Ашылған PDF/түбіртекті қарау бағдарламасының құралдарымен басып шығару.
- Кейін басып шығару немесе операторға/қолдау қызметіне жіберу үшін дискіге сақтау.
Баспа формаларын (шот-фактура/ЭШЖ, жүкқұжат, ЖЖШН) байланысты өткізу және түсу құжаттарынан іздеңіз.
8. Жиі кездесетін қателер
«Файл сақтау томында табылмады» Файл физикалық түрде дискіде жоқ (том көшірілген/жойылған, желілік қапшыққа құқық жоқ). Әкімшілендіру → Файлдармен жұмыс параметрлері → Файлдарды сақтау томдары бөлімінде каталогтың қолжетімділігін және пайдаланушы құқығын тексеріңіз.
«Файлды қарауға құқық жеткіліксіз» Пайдаланушыда қосымша файлдармен жұмыс істеу рөлі жоқ. Әкімші Әкімшілендіру → Пайдаланушылар мен құқықтар параметрлері арқылы құқық қосады.
«Файлдың шифрын ашу мүмкін болмады: сертификаттың жеке кілті табылмады» Пакет осы жұмыс орнында жоқ сертификатқа шифрланған. Керекті ЭЦҚ кілті бар компьютерде шифрын ашыңыз немесе файлды ашық түрде алыңыз.
«Файл басқа пайдаланушымен түзетуге бекітілген» Біреу файлды түзетуге ашып, аяқтамаған («Түзетуді аяқтау» түймесі). Әріптесіңізден жабуды сұраңыз немесе бекітуді нұсқалар тізімі арқылы алып тастаңыз.
«ГИСМ жауабында: тауар коды (GTIN) ұлттық каталогта табылмады» Бұл 1С-тің емес, таңбалау операторының қатесі. Тауарды ұлттық каталогта тіркеңіз, номенклатурадағы GTIN-ді түзетіп, пакетті қайта жіберіңіз.
«Алмасу сертификат қатесімен аяқталды: қолданылу мерзімі өткен» Пакетке қол қойылған ЭЦҚ сертификатының мерзімі өткен. ЭЦҚ-ны қайта шығарып, файлға Қол қою командасымен қайта қол қойыңыз.
9. Жиі қойылатын сұрақтар
1. Осы анықтамалықта файлды қолмен жасауға бола ма? Техникалық жағынан иә — навигациялық сілтеме бойынша тізім арқылы немесе иесі-объектіден «Қосу» командасымен. Бірақ әдетте қосымшалар ГИСМ-мен алмасу кезінде өздігінен пайда болады; оларды қолмен сирек қосады, көбіне түбіртекті тіркеу үшін.
2. Осы анықтамалық ҚҚС 16% бойынша өткізулер жасай ма? Жоқ. Өткізулер мен ҚҚС-ты (2026 жылы 16%) өткізу/түсу құжаты қалыптастырады. Мұнда тек алмасу файлдары бар.
3. Анықтамалықтың неге «ГИСМ алмасу хаттамасы» деген синонимі бар?
Себебі ол тауарларды таңбалаудың мемлекеттік жүйесімен алмасудың хаттамаларын (сұраулар мен жауаптарды) сақтайды. ГИСМПрисоединённыеФайлы атауы — техникалық, синонимі — түсінікті.
4. Оператор қайтарған қате мәтінін қалай көруге болады? Жауап-файлдың карточкасын ашып, «Қарау» түймесін басыңыз. Қате мәтіні XML ішінде болады — сипаттамасы бар түйінді іздеңіз (result/error).
5. Бұл файлдар физикалық түрде қайда сақталады? Не ақпараттық база ішінде, не дискідегі/сервердегі сақтау томдарында — «Файлдармен жұмыс параметрлерінде» қалай бапталғанына байланысты. Бұл база көлеміне әсер етеді: томдар оны жеңілдетеді.
6. Файлды жою алмасудың өзін де жояды ма? Жоқ. Сіз тек қосымшаны жойасыз. Алмасу жазбасы (иесі) қалады. Бірақ жойғаннан кейін пакет мазмұнын қалпына келтіру мүмкін болмайды.
7. Осы файлдарға ЭЦҚ-мен қолмен қол қою керек пе? Әдетте, жіберу кезінде қолтаңба автоматты түрде қойылады. Қолмен қол қою («Қол қою» командасы) сіз пакетті штаттан тыс алмасудан тыс қалыптастырып немесе қайта жіберген кезде қажет.
8. Ол ЭШЖ немесе ЖЖШН қалыптастыра ма? Жоқ. ЭШЖ өткізу құжатынан ЭШЖ АЖ арқылы кетеді, ЖЖШН — тиісті тауарды алып жүру құжатынан. Таңбалауға арналған қосымшалар анықтамалығы оларға мағынасы жағынан ғана жақын.
9. Осы файл бойынша таңбалау кодтарының дұрыс кеткенін білуге бола ма? Иә. Сұрау-файлда қандай кодтар/GTIN жіберілгені көрінеді, жауап-файлда — оператор оларды қабылдағаны немесе қабылдамағаны. Бұл — жөнелтуге дейін дұрыс таңбаланғанының сіздің дәлеліңіз.
10. Файл «түсініксіз таңбалармен» ашылса не істеу керек? Бәлкім, ол шифрланған немесе бинарлық форматта. Керекті сертификатпен шифрын ашыңыз немесе дискіге сақтап, тиісті бағдарламамен ашыңыз (XML — браузермен/редактормен, p7s — ЭЦҚ құралымен).
10. Байланысты құжаттар
- Неге негізделіп пайда болады: ГИСМ таңбалау жүйесімен алмасу жазбалары мен құжаттары (айналымға енгізу, айналымнан шығару, қайта таңбалау туралы хабарламалар пакеттері). Файл әрқашан иесі-объектіге бағынышты.
- Мағынасы жағынан немен байланысты: таңбаланған тауарды өткізу және түсу құжаттары — дәл олар өткізулер береді (1210, 1330, 3130, 6010, 7010, 1030 шоттары) және ЭШЖ (ЭШЖ АЖ) пен ЖЖШН тудырады.
- Жанында не ашылады: ГИСМ алмасу журналы, номенклатура карточкасы (GTIN/таңбалау коды), ЭЦҚ параметрлері және файлдарды сақтау томдары.
Өзіңіздің шығарылымыңызды қалай білуге болады
Анықтама → Бағдарлама туралы. Онда «1С:Кәсіпорын» платформасының нұсқасы және конфигурация шығарылымы көрсетілген. Осы әдістемелік «Қазақстанға арналған Сауданы басқару», 3.4 редакциясы, 3.4.5.21 шығарылымында тексерілген. Егер сіздің нөміріңіз өзгеше болса — жаңарту құрамын тексеріңіз: файлдармен жұмыс командаларының орналасуы өзгеруі мүмкін.
3.4.5.21 «Қазақстанға арналған Сауданы басқару» (3.4 редакциясы) шығарылымы үшін дайындалды.