3.4.5.21 релизінде тексерілген «Қазақстан үшін сауданы басқару» (3.4 редакциясы).
Сіз клиенттермен мәмілелердің түрлерін баптап жатырсыз және менеджердің қолында коммерциялық ұсыныстың бекітілген үлгісі, осы мәміле түрі бойынша жұмыс регламенті немесе бұйрықтың сканы жатуын қалайсыз. Файлды тікелей «Клиенттермен мәмілелердің түрлері» анықтамалығының элементіне тіркейсіз — және ол мәміле карточкасынан бір батырмамен ашылады. Осы файлдардың сақталуына «ВидыСделокСКлиентамиПрисоединенныеФайлы» қызметтік анықтамалығы жауап береді. Сіз оны тікелей дерлік ешқашан ашпайсыз: ол мәміле түрі карточкасында «Файлды тіркеу» түймесін бассаңыз толтырылады. Бірақ оның қалай құрылғанын білу пайдалы — әсіресе файл «жоғалғанда», дерекқордан артық орын алғанда немесе оны түзетуге ашу мүмкін болмағанда.
1. Мақсаты
Анықтамалық «Клиенттермен мәмілелердің түрлері» анықтамалығының элементтеріне тіркелген файлдарды сақтайды: сканерленген құжаттар, Word/Excel құжаттары, PDF, суреттер. Бұл файлдармен жұмыс істеу ішкі жүйесінің (БСП) бөлігі. Әрбір элемент — барлық нұсқаларымен, авторымен, күнімен және редакцияланғандық белгісімен бір тіркелген файл.
2. Қайдан табуға болады
Осы анықтамалықтың мәзірде тікелей тармағы жоқ — ол «Клиенттермен мәмілелердің түрлеріне» бағынышты. Дұрыс жол:
- CRM және маркетинг → Баптаулар мен анықтамалықтар → Клиенттермен мәмілелердің түрлері → қажетті мәміле түрін ашасыз → форманың навигация тақтасындағы «Тіркелген файлдар» командасы (қыстырғыш белгісі бар түйме).
- Немесе мәміле түрінің кез келген карточкасынан: Тағы да → Тіркелген файлдар.
Тізімнің барлығын қызметтік түрде (әкімші үшін) навигациялық сілтеме арқылы ашуға болады. «Қызмет» мәзірі (немесе ≡ белгісі) → «Навигациялық сілтеме бойынша өту», енгізіңіз:
e1cib/list/Справочник.ВидыСделокСКлиентамиПрисоединенныеФайлы
2а. Өз релизіңізді қалай білуге болады
«Анықтама» → «Бағдарлама туралы» (оң жақтағы жоғарғы бұрышта «i» белгісі). Онда «1С:Кәсіпорын» платформасының нұсқасы (мысалы, 8.3.24) және конфигурация релизі көрсетілген — «Қазақстан үшін сауданы басқару, 3.4 редакциясы (3.4.5.21)» түріндегі жол. Нұсқаулықты қолданбас бұрын релизді тексеріп алыңыз: релиздер арасында түймелердің орналасуы мен өрістердің жиынтығы өзгеріп отырады.
3. Қалай толтыру керек
Сіз элементті «Құру» арқылы қолмен жасамайсыз — файл тіркеу шебері арқылы анықтамалыққа түседі. Тәртібі мынадай:
- Мәміле түрін ашыңыз → «Тіркелген файлдар».
- «Қосу → Дискідегі файл» түймесін басыңыз (немесе файлды тізім терезесіне сүйреп апарыңыз, немесе «Қосу → Сканерден»).
- Файлды таңдаңыз. 1С оны дерекқорға жүктеп, анықтамалық элементін жасайды.
Тіркелген файл карточкасының негізгі өрістері және оларды қате толтырсаңыз не болатыны:
| Өріс | Не үшін қажет | Қате болғанда не болады |
|---|---|---|
| Атауы (міндетті) | Кеңейтімсіз файл аты — сіз тізімде файлды осы атау бойынша іздейсіз. Әдепкі бойынша дискідегі атаудан алынады. | «Документ1» деген бейтарап атауды қалдырсаңыз, бір айдан кейін ондаған файлдың арасынан қажетті сканды таппайсыз. |
| Кеңейтім | Файл түрі (docx, pdf, jpg). Жүктеу кезінде автоматты түрде толтырылады. | Қолмен өзгертсеңіз, файл «өз» бағдарламасымен ашылмай қалады. Себепсіз тиіспеңіз. |
| Иесі | Файл тіркелген мәміле түріне сілтеме. Автоматты түрде толтырылады. | Өзгертуге болмайды — әйтпесе файл бөтен мәмілеге «көшіп кетеді». |
| Нұсқаларды сақтау | Белгі: файлдың түзету тарихын жинау керек пе. | Егер алынбаған болса — қайта жүктегенде ескі нұсқа қайтарылмастай жойылады. Үлгілер үшін қосыңыз. |
| ЭЦҚ-мен қолтаңбаланған | Файлдың электрондық қолтаңбамен қолтаңбаланғанын білдіретін белгі. | Жүйе қолтаңбалау кезінде орнатады. Қолмен имитациялауға болмайды — қолтаңба пайда болмайды. |
| Түсініктеме | Түсіндірме: бұл қандай файл, не үшін, кіммен келісілген. | Бос түсініктеме = әріптестер құжаттың өзекті екенін болжайды. |
Файлдың мазмұнын түзету үшін «Түзету» (Түзетуге ашу) → түзетесіз → «Түзетуді аяқтау» циклін қолданыңыз. Түзету уақытында файл сіздің қолданысыңызда болады — басқалар «Бос емес: <пайдаланушы>» белгісін көреді. Жай ғана «Ашу» арқылы ашып, үстіне сақтасаңыз — өзгерістер дерекқорға түспейді.
4. Талданған мысал
Сіз «Мерзімге кешіктірмелі көтерме сатылым» мәміле түріне жауап бересіз. Оған шарттың бекітілген үлгісі мен регламентін тіркеу керек.
- CRM және маркетинг → Клиенттермен мәмілелердің түрлері → «Мерзімге кешіктірмелі көтерме сатылым» → «Тіркелген файлдар».
- Қосу → Дискідегі файл →
Договор_оптовая_отсрочка.docxфайлын таңдайсыз (өлшемі 480 КБ). - Карточкада қоясыз: Атауы — «Шарт үлгісі (көтерме, мерзімге кешіктіру)», «Нұсқаларды сақтау» белгісі — қосулы, Түсініктеме — «15.09.2026 ж. № 12 бұйрықпен бекітілген, ҚҚС мөлшерлемесі 16%».
Регламент.pdfүшін қайталайсыз.
Бір аптадан кейін заңгер айыппұл туралы тұжырымдаманы түзетті. Сіз: «Түзету» → Word-та түзетесіз → «Түзетуді аяқтау». Анықтамалықта 2-нұсқа пайда болады, 1-нұсқа тарихта қалады. Ескісін «Тағы да → Нұсқалар» арқылы ашуға болады.
Осы мысал бойынша жазбалар қалыптастырылмайды. Бұл принципті мәселе: тіркелген файлдар анықтамалығы — қызметтік, ол есепке қатысы жоқ және бухгалтерлік шоттар бойынша қозғалыс жасамайды. Салыстыру үшін — сауда құжаттарында (өткізу, түсу) қатысатын ҚР шоттары мынадай көрінеді:
| Операция | Дт | Кт |
|---|---|---|
| Сатып алушыға тауар жөнелту (табыс) | 1210 | 6010 |
| Өзіндік құнды жоюдан шығару | 7010 | 1330 |
| Өткізу кезінде 16% ҚҚС есептеу | 1210 | 3130 |
| Сатып алушыдан шотқа төлем | 1030 | 1210 |
Мәміле түріне тіркелген шарт үлгісі осы жазбаларға әсер етпейді — ол тек менеджерге мәмілені жылдам рәсімдеуге көмектеседі, содан кейін осындай құжаттар туындайды.
5. Операция түрлері
Осы анықтамалықта жеке «Операция түрі» өрісі жоқ. Функционалды түрде элементпен мыналар қолжетімді:
- Файлды тіркеу — дискіден, сканерден, үлгі бойынша, басқа объектіден.
- Ашу / Түзетуге ашу — блоктаумен қарау және түзету.
- Түзетуді аяқтау / Түзетуден бас тарту — жаңа нұсқаны сақтау немес кері қайтару.
- Ретінде сақтау — дискіге көшірмесін түсіру.
- ЭЦҚ-мен қолтаңбалау / Қолтаңбаны тексеру — егер криптография бапталған болса.
- Нұсқаларды сақтау / Нұсқаларды жою — тарихты басқару.
- Жоюға белгілеу — кейін «Белгіленген объектілерді жою» арқылы жойылады.
6. Жұмыс кезінде не қалыптастырылады
Объект қызметтік болғандықтан, ол бухгалтерлік жазбаларды, ЭШФ және ЭЖШ-ны жасамайды — бұл электрондық құжаттарды (ЭШФ АЖ және ЭЖШ модулі арқылы) файл карточкасы емес, өткізу және жылжыту сауда құжаттары қалыптастырады.
Файлды тіркеу және түзету кезінде мыналар орын алады:
- «ВидыСделокСКлиентамиПрисоединенныеФайлы» анықтамалығының элементі жасалады/жаңартылады.
- Файлдың екілік деректері файлдарды сақтау томдарында (дискіде томдар бапталған болса) немесе ақпараттық база ішінде сақталады.
- Нұсқалар мәліметтер регистріне жаңа нұсқа жазылады («Нұсқаларды сақтау» қосулы болғанда).
- Автор, жасалу күні және өзгерту күні тіркеледі.
7. Баспа формалары
Тіркелген файлдар анықтамалығының өз баспа формалары (макетімен «Басып шығару») жоқ. Файлдың мазмұнының өзі — оны ашатын қосымша арқылы «басып шығарылады» (Word, PDF-оқу құралы, суреттерді қарау құралы). 1С-тен «Ашу» және «Ретінде сақтау» командалары қолжетімді, ал басып шығаруды сыртқы бағдарламада орындайсыз.
8. Жиі кездесетін қателер
«Файл <Аты> пайдаланушысымен бос емес» Біреу (мүмкін сіздің өзіңіз басқа сеанстан) файлды түзетуге ашқан және аяқтамаған. Пайдаланушыдан «Түзетуді аяқтау» батырмасын басуын сұраңыз. Әкімші блокировкасын «Тағы да → Түзетуден бас тарту» арқылы немесе файлдар тізімінде босату командасымен алып тастай алады.
«Файлдың максималды өлшемі асып кетті» Жүктелетін файл баптаулардағы шектеуден үлкен. Әкімшілеу → Файлдармен жұмыс баптаулары → Файлдың максималды өлшемі. Шектеуді арттырыңыз немесе файлды сығыңыз (әсіресе сканерлер — оларды BMP-де емес, PDF/JPG-де сақтаңыз).
«Файлдарды сақтау томдары көрсетілмеген» / файлдар дерекқорды үлкейтеді Егер томдар бапталмаса, файлдар АБ ішінде жатады және оның көлемін арттырады. Әкімшілеу → Файлдармен жұмыс баптаулары → Файлдарды дискідегі томдарда сақтау баптаңыз және том жолын көрсетіңіз.
«Өзгерістер сақталмады» Сіз файлды «Түзетуге ашу» арқылы емес, «Ашу» арқылы ашсаңыз (тек қарау), түзетулер дерекқорға түспейді. Әрқашан «Түзету → Түзетуді аяқтау» циклі арқылы түзетіңіз.
Кеңейтімді өзгерткеннен кейін файл ашылмайды Біреу «Кеңейтім» өрісін қолмен өзгертті. Бастапқы мәнін қайтарыңыз (docx, pdf т.б.) — ол деректердің нақты форматына сәйкес болуы керек.
9. Жиі қойылатын сұрақтар
Файлдың ескі нұсқасын қалпына келтіруге болады ма? Иә, «Нұсқаларды сақтау» белгісі қосулы болса. Файлды ашыңыз → «Тағы да → Нұсқалар» → қажетті нұсқаны таңдаңыз → «Белсенді қылу».
Тіркелген файлдар физикалық қайда жатады? Не ақпараттық базанытың ішкі жинағында, не дискідегі томдарда — «Файлдармен жұмыс баптаулары» бөлімінде баптауға байланысты. Томдар артық: дерекқор үлкеймейді.
Осы анықтамалық жазбалар немесе ЭШФ жасайды ма? Жоқ. Бұл файлдарды сақтайтын қызметтік анықтамалық. Ол бухгалтерлік жазбаларды да, ЭШФ-ты да, ЭЖШ-ты да жасамайды — оларды сауда құжаттары жасайды.
Бірден бірнеше файлды қалай тіркеу керек? Проводникте файлдарды бөлектеп, тіркелген файлдар тізіміне тінтуірмен сүйреп апарыңыз, немесе «Қосу → Дискідегі файл» арқылы бір-бірлеп қосыңыз.
Файлды неге жоя алмаймын? Тікелей жою тыйым салынған. Жоюға белгілеңіз, содан кейін әкімші «Әкімшілеу → Қызмет көрсету → Белгіленген объектілерді жою» іске қосады.
Тіркелген файлды ЭЦҚ-мен қолтаңбалауға болады ма? Иә, дерекқорда электрондық қолтаңба бапталған болса («Электрондық қолтаңба және шифрлау баптаулары» бөлімі). Файл карточкасындағы «Қолтаңбалау» командасы.
Мәміле түрінің файлдарына қолжетімділікті қалай шектеу керек? Қолжетімділік топтары профильдерінде құқықтарды баптау арқылы (RLS). Мәміле түрінің өзін көрмейтін адам оның тіркелген файлдарын да көрмейді.
Файл ашылады, бірақ «Түзетуді аяқтау» батырмасы белсенді емес — неге? Демек файл түзету режимінде емес, қарау режимінде ашылған. Жабыңыз және «Түзетуге ашу» арқылы қайта ашыңыз.
Файлдың иесін өзгертуге болады ма (басқа мәміле түріне қайта тіркеу)? Штаттық түрде — жоқ, «Иесі» өрісі қорғалған. Файлдың көшірмесін қажетті мәміле түріне қайта тіркеу оңайырақ.
Нұсқалар дерекқорда орын алады ма? Иә, әр сақталған нұсқа — бөлек деректер. Жиі түзетілетін файлдар үшін уақыт-уақыт «Нұсқаларды жою» арқылы тарихты тазалап, өзектілерін қалдырыңыз.
10. Байланысты объектілер
- Не негізінде пайда болады: элемент «Клиенттермен мәмілелердің түрлері» анықтамалығының карточкасынан жасалады — ол тіркелген файлдың иесі болып табылады.
- Жұмыс бойынша не байланысты: мәміле түрлері «Клиентпен мәміле» құжатында және CRM сату шоңырында қолданылады; мәміле түріне тіркелген үлгілер мен регламенттер нақты мәмілені және кейінгі сауда құжаттарын (Тауарлар мен қызметтерді өткізу, Төлемге шот) жылдам рәсімдеуге көмектеседі, содан кейін жазбалар мен ЭШФ қалыптастырылады.
- Ұқсас қызметтік анықтамалықтар: конфигурацияның көп объектілерінде өз бағыныштық «ПрисоединённыеФайлы» анықтамалығы бар — механизм бірдей, тек иесі өзгереді.
Өз релизіңізді қалай білуге болады
«Анықтама» → «Бағдарлама туралы» — онда «1С:Кәсіпорын» платформасы және конфигурация релизі көрсетілген. Осы әдістемелік нұсқаулық «Қазақстан үшін сауданы басқару», 3.4 редакциясы, 3.4.5.21 релизінде тексерілген. Басқа релиздерде түймелердің орналасуы мен өрістердің құрамы өзгеше болуы мүмкін.