Негізгі ереже: Демалыс ақысын қайта есептеу қажет пе?
Тәжірибелі бухгалтерлер демалыс кезеңінде қызметкердің лауазымдық жалақысы көтерілгенде 1С бағдарламасының қайта есептеуді талап ететініне жиі тап болады. Бұл — бағдарламалық мүкістік емес, керісінше, бухгалтерлік есептің дәлдігін және еңбек заңнамасының сақталуын қамтамасыз ететін заңды алгоритм. Егер жалақының өсуі қызметкер демалыста болған уақытқа сәйкес келсе, қолданыстағы ережелер бойынша демалыс ақысын міндетті түрде қайта есептеуіміз қажет.
Қайта есептеу механизмі: Демалыс күндерін екіге бөлу
Орташа жалақыны есептеу қағидаларына сүйенсек, демалыс күндерін жалақының өсу күніне байланысты екі нақты кезеңге бөліп қарастыру керек:
- Жалақы көтерілгенге дейінгі күндер: Бұл кезең үшін төлем бұрынғы лауазымдық жалақы негізінде қалады. Есеп айырысу кезеңі ретінде демалыс басталған айдың алдындағы толық 12 ай алынады. Мысалы, егер демалыс наурызда басталса, есептік база ретінде ақпан айын қоса алғандағы өткен кезең бекітіледі.
- Жалақы көтерілгеннен кейінгі күндер: Бұл бөлікті жаңа жалақыны негізге ала отырып, міндетті түрде түзету коэффициентін (индексация) қолдану арқылы қайта есептеу шарт.Бұл механизм қызметкердің әлеуметтік құқықтарын қорғап, оның табыс деңгейін сақтауға бағытталған.
Тәжірибелік мысал: Есептеу тәртібі
Бұл процесті нақты жағдаймен талдап көрейік. Қызметкер 27 наурыз бен 3 сәуір аралығында демалысқа шықты, ал мекемедегі лауазымдық жалақылар 1 сәуірден бастап көтерілді делік. Бұл жағдайда есеп келесідей жүреді:
27 наурыздан 31 наурызға дейін: Бұл 5 күн ескі жалақы бойынша төленеді, оларға ешқандай өзгеріс енгізілмейді.
1 сәуірден 3 сәуірге дейін: Бұл 3 күн жаңа, көтерілген жалақыны ескере отырып қайта есептелуі тиіс.Айта кететін маңызды жайт, қайта есептеу нәтижесінде пайда болған айырмашылықтан ЖТС (ИПН) , БЖЗҚ (ЕНПФ) және ӘлЖС (СО) бойынша аударымдардың да мөлшері өзгереді. Сондықтан бұл тек техникалық емес, салықтық есепке де тікелей әсер ететін маңызды операция.
1С бағдарламасындағы іс-әрекеттер
1С бағдарламасы жалақының өсуін тіркеген соң, демалыс ақысын қайта есептеуді автоматты түрде ұсынады. Бухгалтерге тек есептеулердің дұрыстығын растау жеткілікті:
- Жалақы өскеннен кейінгі кезеңге (біздің мысалда 1 сәуірден бастап) сәйкес келетін күндер үшін индекстеуді орындау;
- Жалақы өскенге дейінгі күндерді (наурыз айындағы күндер) ескі базада, өзгеріссіз қалдыру.Бұл әрекет сіздің КТС (КПН) немесе ЖТС бойынша есептілігіңіздің мінсіз болуына кепілдік береді.
Жиі қойылатын сұрақтар
1-сұрақ: Егер жалақы демалыстың ортасында өссе, бүкіл демалыс кезеңін (басынан аяғына дейін) қайта есептеу керек пе? Жауап: Жоқ, бүкіл кезеңді қайта есептеудің қажеті жоқ. Тек жалақы ресми түрде өскен күннен бастап, демалыс аяқталғанға дейінгі күндер ғана қайта есептеледі. Бұл қызметкердің ӘлЖС және басқа да әлеуметтік төлемдерінің дұрыс қалыптасуы үшін маңызды.2-сұрақ: Егер жалақы айдың басынан емес, ай ортасынан (мысалы, 15-інен) бастап өссе, есеп қалай өзгереді? Жауап: Негізгі қағида өзгеріссіз қалады. Қайта есептеудің негізгі нүктесі — жаңа лауазымдық жалақы туралы бұйрық күшіне енген күн. Егер өсім 15-інде болса, 15-іне дейінгі демалыс күндері ескі тарифпен, ал 15-інен бастап жаңа тарифпен (индексациямен) төленеді. Кез келген есептеу кезінде ЭШФ немесе салықтық декларацияларда қате жібермеу үшін осы мерзімдерге мұқият болуыңызды сұраймын.