3.0.74.2 «Қазақстан үшін Бухгалтерия» (редакция 3.0) нұсқасында тексерілді.
Жылдың соңы. Мемлекеттік кірістер басқармасы сіздің ТОО-дан қаржылық есептілікті күтуде, ал сіз НСФО бойынша жеңілдетілген режимде жұмыс істеп отырсыз — демек, МСФО-ның толық пакетін емес, қысқартылған форманы тапсырасыз. Сіз «Табыс пен шығындар туралы есеп» ашып, «Толтыру» батырмасын басасыз — және валдық пайда нөлдік болып шығады. Немесе табыс бар, ал өзіндік құн жоқ. Таныс па? Көп жағдайда мәселе есепте емес, ай немесе жыл әлі жабылмағанында және табыс пен шығындар шоттары жабылмағанында. Қадам-қадаммен талдайық.
1. Мақсаты
Құжат 2-форманы қаржылық есептілік — «Табыс пен шығындар туралы есеп» НСФО бойынша шағын кәсіпкерлік субъектілері үшін қалыптастырады. Ол есепті кезеңдегі табыс (6000) және шығын (7000) шоттарының айналымдарын жинақтап, есеп формасының жолдарына орналастырады. Бухгалтерлік есеп бойынша жазба жасамайды — бұл есеп беру формасы, шаруашылық құжат емес.
2. Қайдан табуға болады
Есептер → Реттелген есептілік (кейбір интерфейстерде — «1С‑Есептілігі») → Жасау батырмасы → есеп түрлері тізімінен Табыс пен шығындар туралы есеп (НСФО) таңдаңыз.
Жасалған есептер тізімі 1С навигациялық сілтемесі арқылы ашылады:
e1cib/list/Документ.РегламентированныйОтчетОПрибыляхИУбыткахНСФО
Оны көшіріп, 1С-те Сервис → Навигациялық сілтеме бойынша өту (немесе Ctrl+Shift+N) орындаңыз — бірден осы түрдегі құжаттар журналына кіресіз.
2а. Өз релизіңізді қалай білуге болады
Меню Справка → Бағдарлама туралы. Ашылған терезенің жоғарғы жағында — платформа нұсқасы (мысалы, 8.3.24), төменде — конфигурация релизі: «Қазақстан үшін Бухгалтерия, редакция 3.0 (3.0.74.2)». Егер сіздің релизіңіз ескі болса, форма жолдарының жиынтығы мен автоматты толтыру ережелері өзгеше болуы мүмкін — тапсырудан бұрын жаңартыңыз.
3. Қалай толтыру керек
Толтыру жоғарыдан төменге қарай жүргізіледі. Қате енгізу болған жағдайда не болатынын атап өтемін.
| Өріс | Міндетті | Неге және қате болған жағдайда не болады |
|---|---|---|
| Ұйым | Иә | Ол бойынша шоттардың айналымдары таңдалады. Егер базада бір фирма болса — автоматты түрде қойылады. Бірнеше фирмада қате жіберсеңіз — есеп бөтен сандарды жинайды. |
| Есепті кезең (жыл) | Иә | Таңдау шекараларын белгілейді (01.01-ден 31.12-ге дейін). Дұрыс жылды қоймасаңыз — форма бос немесе өткен жылдың деректерімен толтырылады. |
| Өлшем бірлігі | Иә | Теңге немесе мың теңге. НСФО бойынша есептілікте әдетте мың теңге көрсетіледі. Теңгені қалдырсаңыз — сандар формада статистикаға жіберілгеннен 1000 есе үлкен болады. |
| Қол қою күні | Иә | УГД көретін күн. Әдепкі бойынша — құжаттың жасалған күні. |
| Директор / Бас бухгалтер | Иә | «Ұйым → Жауапты тұлғалардан» тартылады. Бос болса — баспа формасы қол қойылмаған күйде шығады, есеп қабылданбайды. |
| Алдыңғы кезеңнің көрсеткіштері | Жоқ | Салыстыру графасы. Егер базада жабық өткен жыл болса, автоматты түрде толтырылады; әйтпесе, тапсырылған есептен қолмен енгізіңіз. |
Әрекеттер тәртібі:
- Ұйымды, жылды, өлшем бірлігін көрсетіңіз.
- Толтыру батырмасын басыңыз. Жолдардың көрсеткіштері шоттардың айналымдарынан тартылады.
- Бақылау қатынастарын тексеріңіз (мысалы, қараңыз). Қолмен енгізілген жолдар басқа түспен белгіленеді.
- Жазу, содан кейін баспа формасын немесе экспортты жасаңыз.
Толтырудан бұрын міндетті түрде желтоқсан айында «Айды жабу» құжатымен «Баланс реформасы» операциясын орындаңыз. Онысыз 6000/7000 шоттары жабылмаған, және есеп жабылмаған айналымдарды алады.
4. Талдау мысалы
ТОО «Астана Трейд», НСФО, көтерме сауда, есепті 2025 жыл. Сатылымдар 16 % мөлшерлеме бойынша ҚҚС-қа жатады — есеп жолына табыс ҚҚС-сыз түседі.
Жылдық айналымдар (айналым-сальдолық ведомостен):
| Көрсеткіш | Шот | Сома, ₸ |
|---|---|---|
| Сатудан түскен табыс (ҚҚС-сыз 16 %) | 6010 | 45 000 000 |
| Сатудың өзіндік құны | 7010 | 28 000 000 |
| Сатуға жұмсалған шығындар | 7110 | 2 000 000 |
| Әкімшілік шығындар | 7210 | 6 000 000 |
| Қаржыландыру шығындары | 7310 | 300 000 |
| Басқа табыстар | 6280 | 500 000 |
Есепті былайша орналастырады:
| Табыс пен шығындар туралы есеп жолы | Сома, ₸ |
|---|---|
| Өнімдер мен қызметтерді сатудан түскен табыс | 45 000 000 |
| Сатылған өнімнің өзіндік құны | (28 000 000) |
| Валдық пайда | 17 000 000 |
| Сатуға жұмсалған шығындар | (2 000 000) |
| Әкімшілік шығындар | (6 000 000) |
| Қаржыландыру шығындары | (300 000) |
| Басқа табыстар | 500 000 |
| Салық салуға дейінгі пайда | 9 200 000 |
| Жеке табыс салығы бойынша шығындар (КПН 20 %) | (1 840 000) |
| Кезеңнің қорытынды пайдасы | 7 360 000 |
Бұл көрсеткіштерді қандай жазбалар қалыптастырады. Есеп тек сандарды оқиды, ал оларды «Айды жабу» → «Баланс реформасы» жасайды:
| Операция | Дт | Кт | Сома, ₸ |
|---|---|---|---|
| Сатудан түскен табысты жою | 6010 | 5610 | 45 000 000 |
| Басқа табыстарды жою | 6280 | 5610 | 500 000 |
| Өзіндік құнды жою | 5610 | 7010 | 28 000 000 |
| Сатуға жұмсалған шығындарды жою | 5610 | 7110 | 2 000 000 |
| Әкімшілік шығындарды жою | 5610 | 7210 | 6 000 000 |
| Қаржыландыру шығындарын жою | 5610 | 7310 | 300 000 |
| КПН есептеу | 7710 | 3110 | 1 840 000 |
| КПН бойынша шығындарды жою | 5610 | 7710 | 1 840 000 |
| Қорытындыны бөлінбеген пайдаға ауыстыру | 5610 | 5510 | 7 360 000 |
5610-ның сальдосы реформалаудан кейін = 0. Егер ол нөлдік болмаса — есеп дұрыс қорытынды пайда көрсетеді. Бұл бірінші тексерілетін нәрсе.
5. Операция түрлері
Формада «Операция түрі» деген жеке реквизит жоқ — ол біреу. Бірақ жасаған кезде сіз таңдайсыз:
- Жылдық есеп (негізгі, күнтізбелік жыл үшін);
- аралық (тоқсан/жарты жыл үшін) — егер есеп саясаты аралық есептілікті талап етсе;
- бастапқы немесе түзетуші — жабылған кезең үшін басқа сандармен қайта тапсыру кезінде.
6. Құжат жүргізілгенде не қалыптасады
Мұнда артық күтпеу маңызды. Құжат:
- бухгалтерлік жазбаларды жасамайды — бухгалтерлік регистрде қозғалыстар жоқ;
- ЭСФ және СНТ жасамайды — бұл жүзеге асыру құжаты емес, электрондық шот-фактуралар мен жүкқұжаттармен байланысы жоқ;
- салықтарды есептемейді — КПН жылды жабу мен жүргізуді есептейді, ал есепті емес.
Нені нақты жасайды: толтырылған көрсеткіштерді өз ішінде сақтайды және басып шығару мен электрондық экспорт үшін деректерді дайындайды. Жүргізу (жазу) есептің нұсқасын фиксирлейді, оны 1С-Есептілігі арқылы жіберуге және тапсырылған ретінде сақтауға мүмкіндік береді.
7. Баспа формалары
Басып шығару / Есеп батырмасын басу арқылы:
- Табыс пен шығындар туралы есеп (НСФО формасы) — бланк бойынша негізгі баспа формасы;
- электрондық түрде экспорт — КГД порталына (cabinet.salyk.kz) жүктеу үшін файл немесе 1С-Есептілігі арқылы қаржылық есептіліктің құрамында жіберу үшін;
- комплектті тапсыру кезінде форма Бухгалтерлік баланс (НСФО) — форма 1, жеке құжатпен бірге беріледі.
8. Жиі кездесетін қателіктер
«Форма көрсеткіштері толтырылмаған» / барлық жолдар нөлдік. Желтоқсан жабылмаған немесе баланс реформасы орындалмаған. Желтоқсанда «Айды жабу» жүргізіңіз, «Толтыру» батырмасын қайта басыңыз.
«Валдық пайда бақылау қатынасына сәйкес келмейді». Әдетте табыс немесе өзіндік құн дұрыс шоттарда есептелмеген (мысалы, табыс 6280-ге емес, 6010-ға түскен). 6000/7000 шоттары бойынша айналым-сальдолық ведомостен тексеріңіз.
«"Ұйым" реквизиті толтырылмаған». Ұйымды қолмен таңдаңыз — базада бірнеше фирма болғанда автоматты түрде қою жоқ.
«5610 шотындағы сальдо кезеңнің соңында нөлге тең емес». Реформация аяқталмаған немесе жартылай жүргізілген (жыл толық жабылмаған). Периодты толық жабуды қайта жасаңыз, қаңтардан бастап.
Формадағы сандар статистикаға жіберілгендерден 1000 есе ерекшеленеді. Өлшем бірлігі (теңге орнына мың теңге) шатастырылған. Жоғарғы бөлікте өзгертіңіз және қайтадан қалыптастырыңыз.
9. Жиі қойылатын сұрақтар
Бұл құжат жазбаларды жасай ма? Жоқ. Ол тек табыс және шығын шоттарының дайын айналымдарын жинайды. Жазбаларды «Айды жабу» баланс реформасымен жасайды.
Бұл есеп бойынша ЭСФ немесе СНТ жасау қажет пе? Жоқ. ЭСФ және СНТ жүзеге асыру және тасымалдау құжаттары бойынша жазылады, қаржылық есептілік бойынша емес.
«Толтыру» батырмасын басқаннан кейін барлық жолдар неге бос? Жыл жабылмаған, 6000/7000 шоттары 5610-ға жабылмаған. Желтоқсанды жабыңыз және толтыруды қайталаңыз.
Табысқа қандай ҚҚС мөлшерлемесі есептеледі? Табыс жолына ҚҚС-сыз түскен табыс кіреді. 2026 жылдан