ОПВ екпесі: бұл не және қысқартуды қалай түсінуге болады
«ОПВ» қысқартуы әртүрлі кәсіби мәнмәтінде қолданылады, сондықтан оның мағынасын құжаттың мазмұнына қарай анықтау қажет. Медициналық жазбада ол екпені, ал еңбекке ақы төлеу жөніндегі құжаттарда міндетті зейнетақы жарналарын білдіруі мүмкін. Вакцинаның толық атауын, оны қолдану көрсетілімдерін, вакцина салынатын адамның жасын немесе вакцинация жүргізу тәртібін анықтау үшін бір ғана қысқарту жеткіліксіз.
Қазақстан Республикасы Салық кодексінің 85-бабында профилактикалық екпенің анықтамасы берілмеген және вакцинация мәселесі реттелмейді. Ол өсімпұлдарды есептеуге, оның ішінде оларды банк ұйымдарына есептеудің жекелеген жағдайларына және өсімпұл есептелмейтін жағдайларға арналған (ҚР СК 85-бабы). Сондықтан ОПВ екпесіне қатысты медициналық қорытындыларға негіз ретінде осы бапқа сілтеме жасау дұрыс емес.
Бухгалтер үшін бірдей қысқартуларды шатастырмау айрықша маңызды. Егер «ОПВ» медициналық құжатта вакцинация туралы мәліметтердің жанында көрсетілсе, бұл белгіні міндетті зейнетақы жарналарын есептеуге автоматты түрде қолдануға болмайды. Керісінше, есеп айырысу парақшасындағы немесе жалақы жөніндегі тіркелімдегі «ОПВ» қысқартуы өздігінен екпелерге қатысты емес.
Қазақстандағы ОПВ екпесі: 85-бапта не айтылған
ҚР СК 85-бабы профилактикалық екпелерді міндетті және ерікті деп бөлмейді, вакциналардың тізбесін белгілемейді және иммундау саласындағы жеке тұлғалардың міндеттерін айқындамайды. Онда Қазақстан Республикасының салық заңнамасын бұзғаны үшін өсімпұлдарға қатысты қағидалар бекітілген (ҚР СК 85-бабы).
Атап айтқанда, бапта қамтамасыз етудің басқа тәсілдері, мәжбүрлеп өндіріп алу шаралары және өзге де жауапкершілік шаралары қолданылғанына қарамастан өсімпұл есептеу көзделген. Бұдан бөлек, онда өсімпұл есептелетін банк ұйымының бұзушылықтары аталған: банк шоттарынан сомаларды есептен шығару кезектілігін сақтамау, сомаларды бюджетке аудармау немесе есепке жатқызбау, сондай-ақ оларды уақтылы аудармау (ҚР СК 85-бабы).
Бұл ережелер мыналарды анықтауға мүмкіндік бермейді:
- «ОПВ» медициналық қысқартуының толық мағынасын;
- нақты екпенің қай санатқа жататынын;
- вакцинацияның қай жаста және қандай аралықтармен жүргізілетінін;
- процедура алдында қандай қарсы көрсетілімдер ескерілетінін;
- медицина қызметкерінің пациентке немесе оның өкіліне қандай мәліметтерді хабарлайтынын.
Демек, вакцинация күнтізбесі, алдын ала қарап-тексеру, қарсы көрсетілімдер, нақты екпенің еріктілігі немесе міндеттілігі туралы тұжырымдарды ҚР СК 85-бабымен негіздеуге болмайды. Медициналық шешім қабылдау үшін медициналық ұйым ресімдеген тағайындау, екпе картасы және өзге де құжаттар пайдаланылады.
Егер құжатта толық атауы жоқ тек қысқарту ғана болса, бухгалтер оны кадрлық немесе есеп айырысу мақсаттары үшін өз бетінше толық түсіндірмеуі керек. Жазбаның мағынасы құжаттың түріне, оны берген ұйымның деректемелеріне және онда көрсетілген негізге қарай анықталады.
ОПВ екпесін қашан салады
ҚР СК 85-бабы вакцинация жасын, екпелер арасындағы аралықтарды немесе қайта вакцинациялау тәртібін белгілемейді. Онда профилактикалық екпелер күнтізбесі де қамтылмаған. Сондықтан осы салық нормасы бойынша процедура күнін анықтауға немесе өткізіп алған екпені белгілі бір мерзімде салдыру қажет деген қорытынды жасауға болмайды.
Медициналық құжаттармен жұмыс істеу кезінде әрекеттер реті мынадай болуы мүмкін:
- «ОПВ» қысқартуының қай құжатқа: медициналық жазбаға, есеп айырысу құжатына немесе кадрлық негізге қатысты екенін тексеру.
- Процедураның толық атауын екпе картасынан, анықтамадан, қорытындыдан немесе медициналық ұйымның өзге құжатынан табу.
- Жазбаны медициналық құжатқа енгізілген күндермен және мәліметтермен салыстыру.
- Медицина қызметкері белгілеген күн мен әрекеттер тәртібін пайдалану.
- Кадрлық есепке расталған оқиғаны ресімдеуге қажетті мәліметтерді ғана қабылдау.
Егер жоспарланған күн өткізіліп алынса немесе құжаттарда әртүрлі белгілер болса, ҚР СК бабына сүйеніп вакцинацияның жаңа схемасын өз бетінше анықтауға болмайды. Одан арғы медициналық процедура туралы мәселе өсімпұл жөніндегі салық нормасының негізінде емес, медициналық құжаттар мен маманның тағайындауы негізінде шешіледі.
Мұндай тәсіл медициналық ақпаратты есеп айырысу есебінің деректерінен ажыратуға мүмкіндік береді. Сондай-ақ ол бірдей қысқарту кадрлық құжатта, табельде немесе жалақы есебінде қате жазба жасауға негіз болатын жағдайды болдырмайды.
Бухгалтер мен жұмыс беруші нені ескеруі керек
Бухгалтер кадрлық немесе есеп айырысу оқиғасының құжаттық негізімен жұмыс істейді. Ол вакцинаның атауын қысқарту бойынша анықтамайды, медициналық кестені белгілемейді және жұмыскердің денсаулық жағдайын бағаламайды. Егер қызметкер медициналық ұйымға барғанын хабарласа, есепке алу үшін ол ұсынған құжаттар және жұмыс беруші қолданатын жұмыста болмауды ресімдеу тәртібі пайдаланылады.
Вакцинация туралы ауызша хабарламаның өзі жұмыста болмау түрін, есептеуді немесе табельді түзетуді таңдау үшін жеткіліксіз. Алдымен құжаттың қандай оқиғаны: медициналық процедурадан өтуді, уақытша еңбекке жарамсыздықты, жұмыс күнінің бір бөлігінде болмауды немесе басқа мән-жайды растайтынын анықтау қажет. Нақты ресімдеу «ОПВ» қысқартуына емес, құжаттың мазмұнына байланысты.
Есеп жүргізуде бірнеше қағидатты ұстанған пайдалы:
- қысқартуды құжаттың түрі мен мақсатын ескере отырып оқу;
- «ОПВ» медициналық жазбасын міндетті зейнетақы жарналарының тіркелімдеріне көшірмеу;
- құжатты вакцинаның атауы немесе вакцинация кестесі туралы өз тұжырымдарымен толықтырмау;
- тиісті кадрлық оқиғаны ресімдеуге қажетті мәліметтерді ғана пайдалану;
- табельді немесе есепті өзгертпес бұрын құжаттың күндерін, деректемелерін және негізін тексеру;
- медициналық тағайындау мен құжатпен расталған жұмыста болмауды бухгалтерлік ресімдеуді ажырату.
ҚР СК 85-бабы өсімпұлдарды реттейді. Онда вакцинацияны кадрлық ресімдеу, медициналық ұйымға барған уақытқа ақы төлеу немесе есепке алу бағдарламасындағы құжатты таңдау қағидалары жоқ (ҚР СК 85-бабы). Сондықтан бұл бап жұмыскерге төлем есептеуге немесе табельді өзгертуге негіз бола алмайды.
ҚР СК 85-бабында өсімпұл есептелмейтін жекелеген жағдайлар да көрсетілген: мысалы, банкті мәжбүрлеп таратуға, жеке тұлғаны хабар-ошарсыз кетті деп тануға, төлем қабілеттілігін қалпына келтіру немесе банкроттық туралы іс бойынша іс жүргізуге және берешекті қайта құрылымдау рәсімін қолдануға байланысты белгілі бір мән-жайлар кезінде (ҚР СК 85-бабы). Бұл ережелер салық берешегіне қатысты және «ОПВ» қысқартуының медициналық мағынасын ашпайды.
Осылайша, бухгалтерге жазбаның мәнмәтінін дұрыс анықтап, құжатпен расталған кадрлық немесе есеп айырысу оқиғасын ресімдеу жеткілікті. Медициналық мәліметтерді қысқартулардың сәйкес келуіне негізделген болжамдармен алмастыруға болмайды.
Жиі қойылатын сұрақтар
ОПВ екпесі міндетті екпе ме? — ҚР СК 85-бабы профилактикалық екпелердің санаттарын белгілемейді және нақты вакцинацияның міндеттілігін анықтауға мүмкіндік бермейді. Процедураның санаты медициналық құжаттар мен оларда қолданылатын толық атау бойынша анықталады.
ОПВ екпесінің толық атауы қандай? — ҚР СК 85-бабында медициналық түсіндірмесі жоқ. Толық атауды салық нормасынан шығармай, екпе картасынан, тағайындаудан, анықтамадан немесе медициналық ұйымның басқа құжатынан алу керек.
ОПВ екпесін қашан салады? — Салық кодексі мұндай екпенің күнін белгілемейді. Күнді анықтау үшін нақты адамның медициналық құжаттарындағы жазбалар мен тағайындаулар пайдаланылады.
Алдын ала қарап-тексерусіз вакцинация жүргізуге бола ма? — ҚР СК 85-бабы вакцинация алдындағы қарап-тексеруді реттемейді. Осы бап бойынша медициналық процедураға жіберу тәртібі туралы қорытынды жасауға болмайды.
Бухгалтер ОПВ екпесін зейнетақы жарнасы ретінде көрсетуі керек пе? — Егер қысқарту медициналық құжатта көрсетілсе және вакцинацияға қатысты болса, жоқ. Міндетті зейнетақы жарналарын көрсету үшін медициналық жазба емес, жұмыскердің табысына байланысты дербес есеп айырысу негізі қажет.
Вакцинацияға байланысты жұмыскердің жұмыста болмауын ресімдеу үшін ҚР СК 85-бабын қолдануға бола ма? — Жоқ. Бап өсімпұлдарға арналған және табельдік есепке алу, кадрлық ресімдеу немесе жұмыста болмаған уақытқа ақы төлеу қағидаларын қамтымайды (ҚР СК 85-бабы). Негіз жұмыскер ұсынған құжат пен расталған оқиғаның сипаты бойынша анықталады.
Дереккөздер
Қазақстан Республикасының Салық кодексі, 85-бап «Өсімпұл».