Сторналау» құжаты — техникалық сипаттама (Қазақстанға арналған Бухгалтерия 3.0)

1. Объектті сәйкестендіру

Мақсаты. Құжат бұрын өткізілген бастапқы құжаттардың регистрлер бойынша проводкалары мен қозғалыстарын реверстеуге (жоюға) арналған. Ол қате өткізілген операцияның есептік салдарын құжат-негізді физикалық жоймай толық болдырмауға мүмкіндік береді, бұл үздіксіз аудиторлық ізді сақтайды. Механизм әмбебап: бухгалтерлік регистрлер, жинақтау регистрлері, есептеулер, ҚҚС, ЕТҚ салықтары, акциздер және т. б. бойынша қозғалыстар сторноланады. Құжаттың өткізудің меншікті «пәндік» алгоритмі жоқ — ол негіздің қозғалыстарын көшіріп, олардың сомаларын инвертирлейді.

2. Тақырыпша реквизиттері мен кестелік бөліктер

2.1 Тақырыпша реквизиттері

Evidence бойынша кепілдендірілген түрде міндетті болатыны тек Организация реквизиті. Басқа өрістер (ДокументОснование, Комментарий) — осы объект түрінің стандартты жинағы; олардың құрамы нақты құрастыру бойынша нақтыланады.

2.2 Кестелік бөліктер

Құжатта сомалары/номенклатурасы бар меншікті «пәндік» кестелік бөліктер жоқ: сомалық және аналитикалық деректер қолмен енгізілмейді, ал өткізу сәтінде құжат-негіздің қозғалыстарынан алынады. Қозғалыстар жазбаларының қызметтік жинақтары бағдарламалық түрде қалыптасады (4–5 бөлімдерін қараңыз).

3. Формалар

4. Модульдердің негізгі процедуралары

4.1 ВыполнитьСторнированиеДвижений — Менеджер модулі (≈32 жол)

Объектінің орталық процедурасы. Әмбебап сторно механизмін іске асырады:

1. Негіздің қозғалыстарын алу. Құжат-негіздің жинақтау, есептеулер және бухгалтерия регистрлері бойынша қозғалыстарының барлық жазба жинақтары алынады.
2. Сомаларды инвертирлеу. Барлық сомалық ресурстар -1-ге көбейтіледі.
3. Өлшемдер мен субконтоны көшіру. Барлық аналитика (өлшемдер, субконто, шоттар) өзгеріссіз көшіріледі.
4. Қозғалыстарды жазу. Сторнолау құжаты инвертирленген қозғалыстарды негіз жазған сол регистрлерге жазады.

Инвертирлеу логикасы:

• Жинақтау регистрлері: ресурстар × -1, қозғалыс түрі сақталады (Кіріс Кіріс болып қалады, Шығыс — Шығыс; таңба сома/санда өзгереді).
• Бухгалтерия регистрлері: Дт және Кт сомалары инвертирленеді, шоттар корреспонденциясы мен субконто өзгеріссіз көшіріледі.

Процедураның типтік қатесі:

Хабарлама мәтіндері кодтан дәлме-дәл келтірілген (release 3.0.68.1). Процедураның сіздің 3.0.74.2 құрастыруыңыздағы бар-жоғы/сигнатурасы — тексеруге тұрарлық жалғыз шынайы нұсқаға-тәуелді сәт.

4.2 Құжаттың типтік өңдеушілері

• ОбработкаПроведения — қозғалыстар жинағы мен құжат-негізді беріп, ВыполнитьСторнированиеДвижений шақырады.
• ОбработкаЗаполнения (негізінде енгізу) — көзден Организация және ДокументОснование қояды.
• ОбработкаПроверкиЗаполнения — Организация толтырылуын бақылау.

5. Өткізу және қозғалыстар

Құжат пәндік логика бойынша қозғалыстарды есептемейді — ол негіздің қозғалыстарын кері таңбамен айналдырады. Регистр-қабылдағыштар тізімі құжат-негізде қандай қозғалыстар болғанымен анықталады.

5.1 Бухгалтерия регистрлері

• Типтік (бухгалтерлік есеп)
• Салықтық (салықтық есеп)

Шоттар мен субконто сақталған кезде Дт/Кт сомалары инвертирленеді.

5.2 Жинақтау регистрлері (метадеректерден толық тізбе — 41 регистр)

СведенияСчетовФактурПолученных, ОПВПодлежитПеречислениюВФонды, ВзаиморасчетыОрганизацийСКонтрагентамиФизЛицами, НДССИзмененнымСрокомУплаты, СведенияСчетовФактурВыданных, Акциз, ОплатаСчетов, ВзаиморасчетыСДепонентамиОрганизаций, ВыпускПродукцииУслугБухгалтерскийУчет, РеализацияТМЗ, ОППВРасчетыСФондами, ВОСМСПодлежитПеречислениюВФонды, ЕПКомпоненты, ВыплаченныеДоходыРаботникамОрганизацийНУ, ИПНСведенияОДоходах, ЕПРасчетыСФондами, ТоварыОрганизацийБУ, СНСведенияОДоходах, НДСВзаиморасчетыСБюджетом, ЕПСведенияОДоходах, ВОСМСРасчетыСФондами, ОПВРасчетыСФондами, КорректировкаНДС, ВзаиморасчетыСРаботникамиОрганизаций, ВыработкаНМА, ВОСМССведенияОДоходах, ПереоценкаВнеоборотныхАктивов, ООСМССведенияОДоходах, СОСведенияОДоходах, ВыпускПродукцииУслугНалоговыйУчет, ОПВРСведенияОДоходах, ИПНРасчетыСБюджетом, НДСКВозмещению, ООСМСРасчетыСФондами, СведенияОбИсчисленииВычетовИПН, ВзаиморасчетыОрганизацийСПолучателямиИЛ, ОПВСведенияОДоходах, ОППВСведенияОДоходах, ОПВРРасчетыСФондами, ВзаиморасчетыПоПрочимВыплатам, СОРасчетыСФондами, СНИсчисленный, НДСЗаНерезидента, НДС, ВыработкаОС, КорректировкаНДСКВозмещению.

5.3 Сторнолау проводкаларының мысалдары (ҚР шоттар жоспары, 2026 жағдайы)

Қате тауар өткізу сомасы 1 160 000 ₸, ҚҚС 16 % (ҚҚС = 160 000 ₸, ҚҚС-сыз табыс = 1 000 000 ₸, өзіндік құны = 700 000 ₸) сторноланады делік.

Бастапқы құжат (өткізу):

Сторнолау құжатының қозғалыстары (сол шоттар, сомалар × -1):

Ақша қозғалысы бойынша мысал (1030 / 1210 төлемін сторнолау) және жеткізушімен есеп айырысу бойынша (3310 / 1030) сол схема бойынша — корреспонденцияны сақтап, сомасын инвертирлеу арқылы орындалады.

Елдің 2026 жылға арналған барлық сандық параметрлері: ҚҚС ставкасы 16 %; АЕК = 4 325 ₸; ЕТЖ = 85 000 ₸; ЖТС бойынша базалық шегерім — айына 30 АЕК (жылына 360 АЕК-тен аспайды); ЖТС жылдық табыстың 8 500 АЕК дейін 10 % және одан жоғары 15 %; МЗЖ 10 % (база шегі 50 ЕТЖ), МЗЖА 3,5 %, МӘМС аударымы 2 %, МӘМС жарнасы 3 %, ӘА 5 %, әлеуметтік салық 6 %. Валюта — теңге (₸). Сторнолау кезінде бұл ставкалар бөлек қайта есептелмейді — сомалар негіздің қозғалыстарынан алынып, жай ғана инвертирленеді.

6. Байланысты объектілер және негізінде енгізу

• «Негізінде» енгізу. Құжат «Негізінде» командасымен қолдау көрсетілетін кез келген дерлік бастапқы құжаттан (өткізу, түсім, төлем құжаттары, ЖА бойынша құжаттар, ҚҚС, акциздер және т. б.) құрылады. Толтыру кезінде тақырыпшаға Организация және құжат-негізге сілтеме көшіріледі.
• Құжат-негіз — барлық сторноланатын қозғалыстардың көзі; өзі өткізілген және өзгеріссіз болып қалады.
• Регистр-қабылдағыштар (5-бөлімді қараңыз) — құжат-негіз жазған сол жинақтар.
• ҚР электрондық құжаттары. Сторно ЭШФ (ЭШФ АЖ) және ТТН есебінің регистрлерін қозғайды (СведенияСчетовФактурВыданных, СведенияСчетовФактурПолученных, НДС, КорректировкаНДС). Бұрын жазылған ЭШФ/ТТН бар өткізулерді түзеткенде есіңізде болсын: есептегі сторно ЭШФ АЖ-дегі электрондық құжаттың өзін жоймайды — ЭШФ-ны кері қайтару/түзету бөлек орындалады.
• «С-1 бухгалтерлік анықтамасы» баспасы — операцияны сүйемелдейтін құжат.

Типтік сценарийлер

1. Негізінде сторно — қате құжаттың есептік салдарын толық болдырмау.
2. Басқа күнмен сторно — операцияны бастапқыдан өзге кезеңде болдырмау (қате келесі айда табылды).
3. Сторноны жоюға белгілеу — қате құрылған сторнолауды физикалық жоймай жою (аудиторлық ізді сақтау).
4. Өткізу алдында қозғалыстарды тексеру — инвертирленген проводкалардың дұрыстығын бақылау.
5. С-1 анықтамасын басу — құжаттық растама.

7. Кеңейту нүктелері

• Менеджер процедурасын қайта анықтау. ВыполнитьСторнированиеДвижений логикасын типтігін өзгертпей, конфигурация кеңейтуі арқылы (менеджер модулі әдісін иемдену) пысықтаған орынды.
• Регистрлерді сүзу. Енгізу қосқан кастомдық жинақтау/бухгалтерия регистрлерін сторноланатын қозғалыстар тізбесіне қосу керек — әйтпесе олар бойынша қозғалыстар инвертирленбейді.
• Құжат-объектіні өткізуді өңдеу — құқықтарды, жабылу кезеңін, қосымша тексеруді бақылау үшін ОбработкаПроведения жазылымдары/кеңейтулері.
• Негізінде толтыру өңдеушісі — жаңа құжат-көз түрлерін қолдау үшін ОбработкаЗаполнения кеңейтуі.
• Баспа формалары — «Қосымша есептер мен өңдеулер» механизмі немесе кеңейту арқылы меншікті баспа формаларын қосу.
• Толтыруды тексеру — меншікті міндетті реквизиттер үшін ОбработкаПроверкиЗаполнения қосу.