3.4.5.21 «Қазақстан үшін сауданы басқару» (3.4 редакциясы) релизінде тексерілді.
Сіз контрагенттің көшірмесін жойып жатырсыз. Базада екі «Астана Логистик ЖШС» бар — біреуінде түсімдер, екіншісінде төлемдер өткен. «Жою» батырмасын бассаңыз, бағдарлама: «Объектіні жоюға болмайды, оған сілтемелер бар» дейді. Қауіпсіз жою үшін ескі контрагенттен барлық сілтемелерді дұрысына ауыстыру керек. Дәл осы сәтте капот астында ВыгрузкаЗагрузкаДанныхПотокЗаменыСсылок өңдеуі іске қосылады. Сіз оны, әрине, қолмен ешқашан ашпайсыз — бірақ ол не істейтінін білу пайдалы: базаңыздың тұтастығы соған байланысты.
Бірден шынын айтайық: бұл — қызметтік (техникалық) өңдеу, бухгалтерлік құжат емес. Ол операцияларды өткізбейді, 16 % ҚҚС, ЖТС, МЗЖ есептемейді және ЭШФ/ЭЖЖ шығармайды. Ол ағыммен деректерді тасымалдайды әрі тасымалдау барысында ескі сілтемелерді жаңасына ауыстырады. Сондықтан оның әдеттегі мағынадағы «Дт/Кт өткізулері» мен «баспа нысандары» бөлімдері жоқ — оларды ойлап табу алдау болар еді. Төменде оның нақты не істейтінін және сіз онымен қайда кездесетінін талдаймыз.
1. Мақсаты
Өңдеу «ағынмен» деректерді тасымалдау тетігіне қызмет көрсетеді: объектілер жиынтығын түсіру/жүктеу кезінде ол ауыстырылатын (мысалы, жойылатын) элементтерге сілтемелерді ауыстырушы элементтерге сілтемелермен алмастырады. «Көшірмелерді іздеу және жою», «Сілтемелерді ауыстыру» және «Деректерді түсіру және жүктеу» платформалық тетіктерінде қолданылады, қолмен енгізу үшін ашылмайды.
2. Қайдан табуға болады
Қызметтік өңдеудің интерфейс бөлімдерінде тікелей «адамдық» жолы жоқ — ол бағдарламалық түрде шақырылады. Оның пішінін (егер релизде мүлдем қарастырылған болса) тек навигациялық сілтеме арқылы ашуға болады:
- Басты мәзір → Қызмет → Навигациялық сілтемені көрсету, енгізіп, өтіңіз:
e1cib/list/Обработка.ВыгрузкаЗагрузкаДанныхПотокЗаменыСсылок - Оны пайдаланатын тетіктерге мына жерден кіруге болады:
- НСМ және әкімшілендіру → Қызмет көрсету → Деректерді түзету → Көшірмелерді іздеу және жою
- НСМ және әкімшілендіру → Қызмет көрсету → Деректерді түзету → Сілтемелерді ауыстыру
- Әкімшілендіру → Деректерді түсіру және жүктеу (базалар арасында тасымалдауға арналған техникалық түсірулер)
Навигациялық сілтеме бойынша пішін ашылмаса немесе бос ашылса — бұл қалыпты жағдай: өңдеу қолмен жұмыс істеуге арналмаған.
2а. Өз релизіңізді қалай білуге болады
Басты мәзір → Анықтама → Бағдарлама туралы (немесе оң жоғарғы бұрыштағы «i»). Ашылған терезеде «1С:Кәсіпорын» платформасының нұсқасы (мысалы, 8.3.24.x) және конфигурация релизі («Қазақстан үшін сауданы басқару», 3.4 редакциясы, 3.4.5.21 нұсқасы) көрсетіледі. Осы әдістемедегінің бәрі 3.4.5.21 нұсқасында тексерілген; басқа нұсқаларда өрістер жиынтығы мен тетіктердің әрекеті өзгеше болуы мүмкін.
3. Бұл қалай жұмыс істейді (және сіз нақты не баптайсыз)
Өңдеудің өзін ашудың қажеті жоқ. Сіз «қаптамалармен» — «Сілтемелерді ауыстыру» мен «Көшірмелерді іздеу және жою» тетіктерімен жұмыс істейсіз, ал өңдеу ішінде орындалады. Сіз белгілейтін негізгі параметрлер:
| Не белгілейсіз | Қайда | Не үшін және қате жіберсе не болады |
|---|---|---|
| Ауыстырылатын объект (МІНДЕТТІ) | «Сілтемелерді ауыстыру» → «Нені ауыстырамыз» | Сілтемелерін алып тастайтын элемент (ескі көшірме). Қате жіберсеңіз, сілтемелер басқа жерге ауысады да, құжаттар бөгде контрагент/номенклатураға «көшіп кетеді». |
| Ауыстырушы объект (МІНДЕТТІ) | «Сілтемелерді ауыстыру» → «Неге ауыстырамыз» | Қалатын дұрыс элемент. Сол тектес болуы керек. Тип сәйкес келмесе, ауыстыру іске қосылмайды. |
| Жою тәсілі | «Көшірмелерді іздеу және жою» | «Жоюға белгілеу» (қауіпсіз) немесе «Дереу жою». Жұмыс істеп тұрған база үшін әрқашан алдымен белгілеу керек. |
| Іздеу аймағы/іріктеу | «Көшірмелерді іздеу және жою» | Көшірмелерді қай жерден іздейтінін шектейді. Тым кең іріктеу — әртүрлі объектілерді біріктіріп алу қаупі. |
| Сілтемелер болғандағы әрекет | Ауыстыру шебері | «Жоймай, тек сілтемелерді ауыстыру» / «Ауыстыру және жоюға белгілеу». Бастапқы объектіге не болатынын анықтайды. |
Базалар арасында техникалық түсіру/жүктеу үшін (Әкімшілендіру → Деректерді түсіру және жүктеу) сіз мыналарды көрсетесіз:
- Түсіру файлы (МІНДЕТТІ) —
.xml/.zipжолы. Қалтаға жазу құқығы жоқ болса, түсіру үзіледі. - Деректер құрамы — қандай объектілер түсірілетінін көрсетеді. Мұнда байланысты объектілерді «кеспеу» маңызды: егер құжатты контрагентісіз түсірсеңіз, оны басқа базаға жүктегенде дәл осы сілтемелерді ауыстыру ағыны құжатты бұрыннан бар анықтамалыққа «жалғау» үшін қажет болады.
Маңызды: кез келген сілтеме ауыстыру мен көшірмелерді жоюдан бұрын сақтық көшірме жасаңыз (Әкімшілендіру → Қызмет көрсету → Сақтық көшірме жасау). Операция қайтымсыз.
4. Талданған мысал
Тапсырма. Базада екі «Астана Логистик ЖШС» контрагенті бар:
- Астана Логистик (ескі) — оған 2026.03.03 күнгі № 15 «Тауарлар мен қызметтерді сатып алу» 1 160 000 ₸ сомасына (соның ішінде 16 % ҚҚС — 160 000 ₸) ресімделген.
- Астана Логистик (негізгі) — дұрыс карточка, төлемдер сол бойынша жүреді.
Не істейсіз.
- НСМ және әкімшілендіру → Сілтемелерді ауыстыру.
- «Нені ауыстырамыз» — Астана Логистик (ескі). «Неге ауыстырамыз» — Астана Логистик (негізгі).
- «Сілтемелерді ауыстыру» батырмасын басасыз. Бағдарлама пайдалану орындарының барлығын табады: түсім құжаты, шарт, шот-фактура, регистр қозғалыстары.
…ПотокЗаменыСсылокөңдеуі осы объектілер бойынша ағыммен өтіп, әрқайсысындаескі→негізгісілтемесін ауыстырады.
Не шықты. Түсім құжаты енді дұрыс контрагентке тиесілі. Оның өз өткізулері бұл кезде қайта есептелмейді және өзгермейді — сома, шоттар мен ҚҚС бұрынғыдай қалады, тек сілтеменің «иесі» ғана өзгереді:
| Дт | Кт | Сома, ₸ | Мағынасы |
|---|---|---|---|
| 1330 «Тауарлар» | 3310 «Жеткізушілерге КЗ» | 1 000 000 | Тауарды кіріске алу (ҚҚС-сыз сома) |
| 1420 «Өтелуге жататын ҚҚС» | 3310 «Жеткізушілерге КЗ» | 160 000 | Жеткізуші шот-фактурасы бойынша 16 % ҚҚС |
Бұл жолдарды түсім құжаты қалыптастырған — өңдеу оларды жасамайды және тимейді. Ол тек құжат та, оның өткізулері де, «Контрагент» субконтосы да Астана Логистик (негізгі)-ге сілтейтіндей етті. Ауыстырудан кейін ескі карточканы жоюға белгілеуге болады — оған сілтемелер қалмады.
Мысалдың қорытындысы: өңдеу «16 % ҚҚС бойынша өткізулер жасамайды» — ол бұрыннан бар қозғалыстарды сақтап қалады, тек олардың сілтемесін қайта тағайындайды. Сондықтан ауыстырылатын және ауыстырушы объектіні шатастырмау маңызды: сілтемелерді басқа жерге ауыстырсаңыз — 1 160 000 ₸ сомасындағы дұрыс құжат бөгде контрагентке байланып қалады.
5. Операция түрлері
Мұнда құжаттағыдай жеке «Операция түрі» өрісі жоқ. Функционалды түрде өңдеу үш сценарийде орындалады:
- Сілтемелерді ауыстыру — «Сілтемелерді ауыстыру» тетігі шеңберінде ауыстырылатын объектіге сілтемелерді алмастыру.
- Көшірмелерді жою — «Көшірмелерді іздеу және жою» тетігінің кезеңі ретіндегі сол ауыстыру ағыны (алдымен көшірмеге сілтемелер түпнұсқаға ауыстырылады, содан кейін көшірме жойылады).
- Деректерді ағынмен жүктеу — объектілер жиынтығын техникалық жүктеу кезінде қабылдаушыда бұрыннан бар элементтерге сілтемелерді сәйкестендіру және алмастыру.
6. Орындау кезінде не қалыптасады
Шыны керек, ойдан шығармай:
- Өткізулер — жоқ. Өңдеу бухгалтерлік емес, шоттар бойынша (1210, 1030, 3130, 6010, 7010 және т.б.) өз қозғалыстарын жасамайды.
- Электрондық құжаттар — жоқ. ЭШФ ЭШФ АЖ-де және ЭЖЖ жазылмайды: бұл — өткізу/жылжыту құжаттарының функциясы, қызметтік өңдеудікі емес.
- Нақты не өзгереді: ауыстырылатын объект кездескен объектілер мен олардың қозғалыстарындағы (реквизиттер, субконто, регистр өлшемдері) сілтеме мәндері. Осы қозғалыстардағы бар сомалар мен шоттар сақталады.
- Тіркеу журналы: ауыстыру/жою фактісі журналда тіркеледі (Әкімшілендіру → Қолдау және қызмет көрсету → Тіркеу журналы) — одан кейін кім не ауыстырғанын көруге болады.
7. Баспа нысандары
Өңдеудің баспа нысандары жоқ — бұл қызметтік объект, ол бланктерді (шот-фактура, жүкқұжат, акт) баспаға шығармайды. «Сілтемелерді ауыстыру»/«Көшірмелерді іздеу және жою» тетігінің жұмыс нәтижесі бойынша тек экрандағы нәтижелер туралы есеп қолжетімді: өңделген объектілер мен сілтеме ауыстырылған орындардың тізімі, әрқайсысына гиперсілтеме арқылы өтуге болатын мүмкіндікпен. Оны пішіннің құралдарымен (кестелік құжат батырмалары) сақтауға/басып шығаруға болады, бірақ бұл — біріздендірілген баспа нысаны емес, қызметтік хаттама.
8. Жиі кездесетін қателер
- «Объектіні жоюға болмайды, себебі оған басқа объектілер сілтеме жасайды» — сілтемелерді ауыстырмай көшірмені жойып жатырсыз. Алдымен «Сілтемелерді ауыстыру»-ды іске қосыңыз (түпнұсқаға ауыстырыңыз), содан кейін жойыңыз.
- «Ауыстырылатын және ауыстырушы объектілердің типтері әртүрлі» — мысалы, контрагентті шартқа ауыстырмақсыз. Тип сәйкес келуі керек. Бір тектес объектілерді таңдаңыз.
- «… ішінде сілтемелерді ауыстыру орындалмады (объект басқа пайдаланушы/сеанспен бұғатталған)» — сілтеме өзгертіліп жатқан құжатты біреу ашып қойған немесе өткізіп жатыр. Құжатты жабыңыз, пайдаланушылардан шығуды сұраңыз, ауыстыруды монополды режимде орындаңыз.
- «Файлды жазуға құқық жеткіліксіз» (техникалық түсіру кезінде) — қалтаға қол жеткізу жоқ. Жазуға құқығы бар каталогты көрсетіңіз немесе құқығы бар пайдаланушы атынан іске қосыңыз.
- Ауыстырудан кейін сомалар/аналитика «көшіп кетті» — нені неге ауыстыратыныңызды шатастырдыңыз. Операциядан бұрын жасалған сақтық көшірмеден қалпына келтіріп, дұрыс объектілермен қайталаңыз.
9. Жиі қойылатын сұрақтар
Бұл өңдеуді қолмен ашу керек пе? Жоқ. Бұл — ішкі қызметтік объект. Сіз «Сілтемелерді ауыстыру» мен «Көшірмелерді іздеу және жоюмен» жұмыс істейсіз, ал өңдеу автоматты түрде орындалады.
Ол құжаттардағы сомалар мен ҚҚС-ты өзгерте ме? Жоқ. Сомалар, шоттар және 16 % ҚҚС бұрынғыдай қалады. Тек сілтеме ғана өзгереді (объект қай контрагент/номенклатураны көрсететіні).
Ол ЭШФ немесе ЭЖЖ қалыптастыра ма? Жоқ. Электрондық құжаттарды өткізу/жылжыту құжаттары жазады, бұл өңдеу емес.
Сілтемелерді ауыстыруды кері қайтаруға бола ма? Штаттық «болдырмау» жоқ. Жалғыз сенімді жол — сақтық көшірмеден қалпына келтіру, сондықтан оны операциядан бұрын жасайды.
«Сілтемелерді ауыстыру» мен «Көшірмелерді іздеу және жою» немен ерекшеленеді? «Сілтемелерді ауыстыру» тек сілтемелерді тасымалдайды. «Көшірмелерді іздеу және жою» бірдей элементтерді табады, сілтемелерді (сол ағынмен) түпнұсқаға ауыстырады да, содан кейін көшірмелерді жояды.
Өткізулері мен өзара есеп айырысулары бар контрагенттерді біріктіру қауіпсіз бе? Иә, тетік дәл осы үшін жасалған, бірақ міндетті түрде сақтық көшірмемен және монополды режимде, жабық кезеңнен тыс орындалуы керек. Операциядан кейін өзара есеп айырысуларды тексеріңіз.
Неге навигациялық сілтеме бойынша пішін бос немесе ашылмайды? Өңдеу қолмен ашуға арналмаған. Бос пішін — қызметтік объектінің күтілетін мінез-құлқы.
Ауыстыру жабық/тапсырылған кезеңге әсер ете ме? Сілтемелер жабық кезең құжаттарында да ауыстырылады. Сомалар өзгермейді, бірақ есептілігі тапсырылған кезеңдерді айқын қажеттіліксіз тимеген жөн.
Ерекше құқықтар керек пе? Иә, деректерді түзету операциялары әдетте тек әкімші құқығы бар пайдаланушыға ғана қолжетімді.
Қай режимде іске қосу керек? Монополды режимде (барлық пайдаланушылар шыққанда) қосқан жөн — сонда бұғаттаулар мен қате қаупі азаяды.
10. Байланысты құжаттар мен тетіктер
- Сілтемелерді ауыстыру (НСМ және әкімшілендіру → Қызмет көрсету → Деректерді түзету) — негізгі «шақырушы» тетік.
- Көшірмелерді іздеу және жою — жоюдан бұрынғы кезең ретінде сол ауыстыру ағынын пайдаланады.
- Деректерді түсіру және жүктеу (Әкімшілендіру) — базалар арасындағы техникалық түсіру/жүктеу; жүктеу кезінде бұрыннан бар объектілерге сілтемелер дәл осы тетікпен сәйкестендіріледі.
- Сақтық көшірме жасау (Әкімшілендіру → Қызмет көрсету) — кез келген ауыстыру/жоюдан бұрынғы міндетті «серік».
- Тіркеу журналы — не және кіммен ауыстырылғанын көретін жер.
Өз релизіңізді қалай білуге болады
Басты мәзір → Анықтама → Бағдарлама туралы: онда «1С:Кәсіпорын» платформасының нұсқасы мен конфигурация релизі көрсетілген. Салыстырыңыз: бұл нұсқаулық «Қазақстан үшін сауданы басқару» 3.4.5.21 (3.4 ред.) үшін өзекті. Басқа нұсқаларда қызметтік тетіктердің әрекеті өзгеше болуы мүмкін.
Материал 3.4.5.21 «Қазақстан үшін сауданы басқару» (3.4 редакциясы) релизі үшін дайындалды.