3.4.5.21 «Қазақстан үшін сауданы басқару» (3.4 редакциясы) релизінде тексерілді.
Таңертең мүлдем басқа нәрсе ашылады. Кеше сіз кеңейтімнің жаңартуын қойдыңыз (пысықталған баспа нысаны, өз есебіңіз немесе бағдарламашының түзетуі), ал бүгін есеп ашылмайды, нысан «жылжып кетті» немесе 1С кіру кезінде кеңейтімнің үйлесімсіз екенін жазады. Тәжірибелі бухгалтердің бірінші сұрағы: «Қазір кеңейтімнің қай нұсқасы тұр және ол қашан пайда болды?» Жауап осында сақталады — КеңейтімдерНұсқалары анықтамалығында. Бұл кеңейтімдердің техникалық «ауру тарихы»: қандай нұсқалар жүктелген, қандай атаумен және қай сәтте. Оны қолмен ашуға сирек тура келеді, бірақ жаңартудан кейін бірдеңе бұзылса — дәл осында әкімші де, сырттан шақырылған 1С маманы да қарайды.
1. Мақсаты
КеңейтімдерНұсқалары — қызметтік анықтамалық. Онда конфигурация кеңейтімдерінің (типтік ҚР үшін СБ үстінен қосылатын сыртқы пысықтаулардың) нұсқалары туралы жазбалар сақталады. Бұл есептік нысан емес: ол бухгалтерлік есепке қатыспайды, ҚҚС, МЗЖ, ЖТС және салықтық есептеулерге әсер етпейді. Оның міндеті техникалық — «жаңартудан кейін не өзгерді» дегенді талдауда тірек нүкте беру.
2. Қайдан табуға болады
Анықтамалық қызметтік болғандықтан, әдеттегі меню бөлімдерінде («Сатулар», «Сатып алулар», «Қаржы») ол жоқ. Оны екі жолмен ашуға болады.
- Навигациялық сілтеме арқылы (ең сенімдісі). Басты мәзір → Қызмет → Навигациялық сілтемені көрсету (немесе бірден сілтемені енгізу өрісі), мынаны қойыңыз:
e1cib/list/Справочник.ВерсииРасширенийжәне «Өту» батырмасын басыңыз. Тізім мәзірде тармақ болмаса да ашылады. - «Барлық функциялар» арқылы. Басты мәзір → Техникалық маманға арналған функциялар (немесе қосылған болса «Барлық функциялар») → «Анықтамалықтар» бөлімі → КеңейтімдерНұсқалары.
«Барлық функцияларды» қосу үшін: Басты мәзір → Баптаулар → Параметрлер → «"Барлық функциялар" пәрменін көрсету» құсбелгісі.
Кеңейтімдерді басқарудың өзі (жүктеу, жою, қосу) басқа жерде орналасқан — Басты мәзір → Баптаулар → Конфигурация кеңейтімдері (немесе Конфигуратор арқылы). Ал анықтамалық — бұл қазірдің өзінде жүктелген нұсқалар туралы жазбалар журналы.
2а. Өз релизіңізді қалай білуге болады
Басты мәзір → Анықтама → Бағдарлама туралы. Ашылған терезеде мыналарды көресіз:
- Платформа нұсқасы («1С:Кәсіпорын 8.3.xx.xxxx»);
- Конфигурация нұсқасы — мұнда «Қазақстан үшін сауданы басқару, 3.4 редакциясы», релизі — 3.4.5.21 болуы керек.
Релиз маңызды: интерфейс пен қызметтік анықтамалықтардың құрамы нұсқалар арасында өзгереді, ал нұсқаулық дәл 3.4.5.21-ге байланысты.
3. Қалай толтырылады
Негізгі ереже: бұл анықтамалықты әдетте қолмен толтырмайды. Оған жазбаларды жүктеу немесе жаңарту кезінде кеңейтімдер механизмі жасайды. Сіз тізіммен «оқу және түсіну» режимінде жұмыс істейсіз, «құжат жасау» режимінде емес. Бірақ өрістерді білу пайдалы — солар бойынша сіз көріністі оқисыз.
| Өріс | Ол не үшін | Дұрыс толтырылмаса не болады |
|---|---|---|
| Код (міндетті) | Анықтамалықтағы жазбаның бірегей нөірі. Автоматты түрде беріледі. | Сілтемелерде қайталанулар мен шатасулар; қолмен өзгертудің қажеті жоқ. |
| Атауы (міндетті) | Кеңейтімнің / нұсқаның атауы, соның бойынша тізімде оны танисыз. | Артқа қайтару кезінде бір нұсқаны екіншісінен ажырата алмайсыз. |
| Идентификатор / кеңейтім атауы | Нұсқа дәл қай кеңейтімге жататынын білдіретін техникалық белгі. | Әртүрлі кеңейтімдердің нұсқаларын оңай шатастыруға және дұрыс еместі «артқа қайтаруға» болады. |
| Нұсқа | Кеңейтім нұсқасының нөмірі (мысалы, 1.0.5). | Қайсысы жаңа, қайсысы ескі екенін түсінбейсіз; нұсқаларды салыстыру бұзылады. |
| Күні / сәті | Нұсқа қашан пайда болғаны. «Кеше не өзгерді» дегенді талдаудағы тіреуіңіз осы. | Хронологияны жоғалтасыз және ақаулықты жаңартумен байланыстыра алмайсыз. |
Релизіңізде тексеруді қажет етеді: «КеңейтімдерНұсқалары» қызметтік анықтамалығының нақты реквизиттер құрамы 3.4.5.21-ге ендірілген стандартты кіші жүйелер кітапханасының нұсқасына байланысты өзгеше болуы мүмкін. Тізім элементін ашқанда өрістердің нақты жиынтығын көресіз.
Практикалық қорытынды: элементтерді қолмен жасамаңыз және өзгертпеңіз. Кеңейтімдер құрамын өзгерту қажет болса — мұны Баптаулар → Конфигурация кеңейтімдері арқылы жасаңыз, ал анықтамалықты тек оқыңыз.
4. Талданған мысал
Бұл нысанда есептік сандар (сомалар, ҚҚС, шоттар) жоқ — ол техникалық. Сондықтан «мысал» мұнда нақты оқиғаны талдау туралы, Дт/Кт туралы емес.
Жағдай. 23.09.2026 бухгалтер шағымданады: пысықталған жүкқұжат баспаға шығуды тоқтатты. Алдыңғы күні сыртқы маман «ПечатныеФормы_Доработка» кеңейтімінің жаңартуын жіберген еді.
Не істейсіз:
e1cib/list/Справочник.ВерсииРасширенийашасыз.- Тізімді күні бойынша сұрыптайсыз. «ПечатныеФормы_Доработка» кеңейтімі бойынша екі жазбаны көресіз: 01.09.2026 күнгі 1.0.4 нұсқасы және 22.09.2026 күнгі 1.0.5 нұсқасы.
- Қорытынды анық: ақаулық 22.09.2026 күнгі 1.0.5 нұсқасының пайда болуымен сәйкес келді — себебі жаңарту болып тұр.
- Баптаулар → Конфигурация кеңейтімдері бөліміне барып, ақаулы нұсқаны өшіресіз (немесе жойасыз), 1С-ті қайта іске қосасыз. Баспа қалпына келді — демек, ақау 1.0.5-те, нұсқаны әзірлеушіге түзетуге қайтарасыз.
Мұнда бухгалтерлік жазулар жоқ және болуы мүмкін емес: анықтамалық есеп регистрлерін қозғамайды, кірісті (6010), өзіндік құнды (7010) немесе төленуге тиіс ҚҚС-ты (3130) қалыптастырмайды. Ол сізге тек нұсқа мен күнді көрсетті — кінәліні табу үшін осы жеткілікті болды.
5. Операция түрлері
Анықтамалық есептік мағынада «операция жасамайды». Іс жүзінде онымен әдеттегі анықтамалықтың әрекеттеріне қол жеткізуге болады:
- Кеңейтімдер нұсқаларының тізімін қарау;
- Элементті ашу — нұсқаны, атауды, күнді көру;
- Керекті нұсқаны табу үшін күні/атауы бойынша іріктеу және сұрыптау;
- Жоюға белгілеу (тек саналы түрде, әдетте тазалаумен кеңейтімдер механизмі айналысады).
Кеңейтімдердің өзін жүктеу, қосу/өшіру және жою — бұл анықтамалықта емес, Баптаулар → Конфигурация кеңейтімдері бөлімінде.
6. Өткізу кезінде не қалыптасады
Бухгалтерлік мағынада ешнәрсе. Бұл құжат емес, анықтамалық — оның «Өткізу» батырмасы жоқ, есеп регистрлері бойынша қозғалыстары жоқ, Дт/Кт жазулары жоқ, және ол ЭШФ мен ТЖХ жасамайды. Электрондық құжаттар (ЭШФ АЖ арқылы ЭШФ, ТЖХ) өткізу/түсу құжаттарымен қалыптасады, қызметтік анықтамалықтармен емес. Онымен жұмыстың жалғыз «нәтижесі» — бағдарлама іске қосылғанда кеңейтімдер механизмі пайдаланатын нұсқа туралы жазба.
7. Баспа нысандары
КеңейтімдерНұсқалары анықтамалығының баспа нысандары жоқ — «кеңейтім нұсқасын» басып шығарудың қажеті жоқ. Құрамды тіркеу керек болса, стандартты Тағы да → Тізімді шығару пәрменін пайдаланыңыз (тізімді кестелік құжатқа/Excel-ге түсіру) — бұл 1С тізімдерінің әмбебап мүмкіндігі, арнайы баспа нысаны емес.
8. Жиі кездесетін қателер
Кіру кезінде «Жүйе тұтастығының бұзылуы» / «Кеңейтім ағымдағы конфигурациямен үйлесімді емес». Себебі: кеңейтім нұсқасы жаңартылған типтік СБ 3.4.5.21-ге сәйкес келмейді. Шешім: 1С-ті кеңейтімдерсіз іске қосу (Конфигураторда немесе іске қосу кілтімен), ақаулы нұсқаны Баптаулар → Конфигурация кеңейтімдері бөлімінде өшіру, әзірлеушіден үйлесімді нұсқа сұрау.
«Құқықтар жеткіліксіз» / бухгалтерде анықтамалық ашылмайды. Қызметтік нысандар әкімшіге көрінеді. Шешім: әкімші құқығы бар пайдаланушы астында немесе техникалық маман арқылы ашу.
Мәзірде тармақ жоқ, анықтамалықты таба алмаймын. Шешім:
e1cib/list/Справочник.ВерсииРасширенийнавигациялық сілтемесін пайдаланыңыз немесе «Барлық функцияларды» қосыңыз.Жазбаны қолмен жойдым — кеңейтім «ұшып кетті». Жазбаларды кеңейтімдер механизмі жүргізеді; қолмен жою байланысты үзеді. Шешім: анықтамалықты қолмен тазаламаңыз, құрамды Конфигурация кеңейтімдері арқылы басқарыңыз; проблема болса — кеңейтімді файлдан қайта орнатыңыз.
9. Жиі қойылатын сұрақтар
Бұл құжат па әлде анықтамалық па? Анықтамалық, әрі қызметтік. Оның өткізуі, жазулары және баспа нысандары жоқ.
Ол бухгалтерлік жазулар жасай ма немесе ҚҚС-қа әсер ете ме? Жоқ. Ол техникалық. ҚҚС-қа (ҚР-да 2026 жылы мөлшерлеме 16 %), ЖТС-ке, МЗЖ-ге, 1210/3310/6010 шоттарына және т.б. ол мүлдем әсер етпейді.
Жазбаларды қолмен өңдеуге бола ма? Қажет емес. Жазбаларды кеңейтімдер механизмі жасайды және қызмет көрсетеді. Қолмен түзетулер кеңейтімдерді жүктеу ақауларына әкеледі.
Кеңейтімдердің өзін қайдан қосуға және өшіруге болады? Басты мәзір → Баптаулар → Конфигурация кеңейтімдері (немесе Конфигуратор арқылы). Анықтамалық — тек нұсқалар журналы.
Кеңейтімнің қай нұсқасы қазір белсенді екенін қалай білуге болады? Тізімді ашыңыз, күні мен кеңейтім атауы бойынша сұрыптаңыз — ең жаңа жазба ағымдағы нұсқа болып табылады. Соңғы тексеруді «Конфигурация кеңейтімдері» бөлімінде жасаңыз.
Жаңартудан кейін есеп/нысан бұзылды — неден бастау керек? Ақаулық күнін осы анықтамалықтағы нұсқа туралы соңғы жазбаның күнімен салыстырыңыз. Сәйкестік кінәлі жаңартуды көрсетеді; оны өшіріп тексеріңіз.
Анықтамалық ЭШФ немесе ТЖХ жасай ма? Жоқ. ЭШФ (ЭШФ АЖ арқылы) мен ТЖХ-ты өткізу/тасымалдау құжаттары жасайды, қызметтік анықтамалықтар емес.
Мәзірде жоқ болса анықтамалықты қалай табуға болады?
e1cib/list/Справочник.ВерсииРасширений навигациялық сілтемесі арқылы немесе «Барлық функциялар» арқылы.
«Тазалау» үшін ескі нұсқаларды жоюға бола ма? Тек саналы түрде және анықтамалықтан қолмен емес — кеңейтімдер құрамын «Конфигурация кеңейтімдері» бөлімінде басқарыңыз. Әйтпесе тұтастықты бұзу қаупі бар.
Бұл анықтамалық айды жабуға немесе ҚР-дағы есептілікке әсер ете ме? Жоқ. Регламенттік операцияларға, 200.00, 300.00 нысандарына және басқа есептілікке ол әсер етпейді.
10. Байланысты құжаттар
- Не негізінде жазба пайда болады: Баптаулар → Конфигурация кеңейтімдері (немесе Конфигуратор) арқылы кеңейтімді жүктеу немесе жаңарту. Анықтамалықтағы жазба — осы операцияның салдары.
- Не «негізінде енгізіледі»: ешнәрсе. Бұл есептік құжаттар үшін негіз-құжат емес. Өткізу, түсу, ЭШФ, ТЖХ өз құжаттарымен жасалады және осы анықтамалықпен байланысты емес.
- Немен жұптасып жұмыс істейді: «Конфигурация кеңейтімдері» механизмі (құрамды басқару) және тіркеу журналы (Басты мәзір → Қызмет → Тіркеу журналы) — онда кеңейтімдерді жүктеу/қателер оқиғалары күндерімен көрінеді.
Өз релизіңізді қалай білуге болады
Басты мәзір → Анықтама → Бағдарлама туралы. Конфигурациямен жол «Қазақстан үшін сауданы басқару, 3.4 редакциясы», релизі — 3.4.5.21 дегенді көрсетеді. Сол жерде — 1С:Кәсіпорын платформасының нұсқасы да бар.
Нұсқаулық 3.4.5.21 «Қазақстан үшін сауданы басқару» (3.4 редакциясы) релизі үшін дайындалды. Басқа релиздерде қызметтік анықтамалықтың өрістер құрамы өзгеше болуы мүмкін.