ҚҚС тізілімі нені білдіреді
Қолданыстағы нормаларға сәйкес «ҚҚС тізілімі» деген сұрау, ең алдымен, ҚҚС бойынша тіркеу есебіне қою немесе осындай есептен шығару күніне жасалатын тауарлар қалдығының тізіліміне қатысты. Бұл атаулардың жай ғана тізбесі емес: нысан нақты қалдықтарды оларды сатып алу туралы құжаттармен байланыстырады және тауарлардың құны мен ҚҚС сомасын бөлек көрсетеді.
Бухгалтер үшін алдымен ұйымға нақты қандай құжат қажет екенін анықтау маңызды. ҚҚС асып кетуін қайтару рәсімдері мен тиісті хабарламалар басқа салықтық рәсімдерге жатады. Тауарлар қалдығының тізілімін ҚҚС асып кетуін қайтару туралы талаппен, ҚҚС декларациясымен немесе салық органының хабарламасымен шатастырмау керек.
Тізілімді толтыруға тауарлардың сатып алынғанын растайтын құжаттар негіз болады. Нысанда электрондық шот-фактура, тауарларға арналған декларация немесе тауарларды әкелу туралы өтініш көзделген. Егер есепке алу жүйесінде «ҚҚС тізілімі» деген ішкі атау қолданылса, бухгалтер жасалған құжаттың ресми нысанға және қажетті негізге сәйкестігін тексергені жөн.
Кімдерге қатысты және қашан жасалады
Нысан ҚҚС төлеушіге арналған және ҚҚС бойынша тіркеу есебіне қою немесе одан шығару күніндегі жағдай бойынша жасалады. ҚҚС бойынша тіркеу есебіне қою ерікті, міндетті және шартты түрде болады. Міндетті және ерікті түрде есепке қою салық төлеушілердің дерекқорында жүргізіледі, ал оған салық төлеушінің орналасқан жері бойынша салық органына берілген салықтық өтініш негіз болады (ҚР СК 99-бабы).
Тізілім тауарлар бөлінісінде толтырылады. Сондықтан барлық қорларды атаулары бойынша егжей-тегжейлемей бір жалпы жолға біріктіру жеткіліксіз: ресми нысанда әрбір тауар, оның өлшем бірлігі және саны немесе көлемі туралы жеке мәліметтер көзделген.
Құжат бухгалтерлік есеп деректерін бастапқы және салықтық құжаттармен сәйкестендіруге жауапты бухгалтер үшін ерекше маңызды. Жұмысқа қойма, сатып алу, импорт және электрондық шот-фактуралар деректері қажет болуы мүмкін. Толтырмас бұрын қалдықтардың бірыңғай кесінді күнін келіскен жөн: одан кейінгі тауарлар қозғалысы белгіленген күнгі тізілім көрсеткіштерін өзгертпеуге тиіс.
Қандай мәліметтерді тексеру керек
Тізілімде мынадай деректер көзделген:
- тауардың атауы;
- өлшем бірлігі;
- саны немесе көлемі;
- сатып алу кезінде ресімделген құжаттың түрі;
- сатып алуды растайтын құжаттағы мәліметтер;
- құжаттың тіркеу нөмірі мен күні;
- ҚҚС есепке алынбаған бірлік бағасы;
- ҚҚС есепке алынбаған тауарлар құны;
- құжатта көрсетілген ҚҚС сомасы;
- қорытынды көрсеткіштер.
Растаушы құжаттың түрі нысанда көзделген нұсқалардан таңдалады: ЭШФ, тауарларға арналған декларация немесе тауарларды әкелу туралы өтініш. Қалған мәліметтер тиісті құжаттан көшіріледі. Бұл бағаны, құнды және ҚҚС-ты шамамен қалпына келтіруге немесе оларды ағымдағы сату бағасымен алмастыруға болмайтынын білдіреді.
Практикалық тексеру бірнеше кезеңмен жүргізілуі мүмкін. Алдымен бухгалтер қажетті күнгі қалдықтарды тіркеп, оларды есептің талдамалық деректерімен салыстырады. Содан кейін әрбір позиция бойынша сатып алу құжатын анықтайды. Осыдан соң өлшем бірліктерін, санын, ҚҚС-сыз құнын және ҚҚС сомасын салыстырады. Соңында қорытындылар мен қол қоюшының деректемелерін тексереді.
Егер бір тауар позициясы бірнеше құжат немесе партия бойынша келіп түскен болса, деректер қалдықтың растаушы құжаттармен байланысы сақталатындай етіп дайындалуға тиіс. Мұндай жағдайды сатып алуды растайтын құжатты және онда көрсетілген ҚҚС сомасын тексеру мүмкін болмайтындай етіп сомаларды біріктірмей, ресми нысан бойынша көрсету керек.
Бухгалтер не істеуі керек
Жұмысты белгіленген күнгі тауар қалдықтарын жүйеден жүктеп алудан бастаған дұрыс. Содан кейін іріктемеден тауарларға қатысы жоқ мәліметтерді алып тастап, қоймалық және бухгалтерлік есеп арасындағы алшақтықтарды тексеру қажет. Импорттық тауарлар, өлшем бірліктері өзгертілген позициялар, қайтарулар, есептен шығарулар және есептік деректері түзетілген құжаттар ерекше назар аударуды талап етеді.
Жұмыс алгоритмі мынадай болуы мүмкін:
- Тізілім жасалатын күнді растау.
- Тауарлар бөлінісінде қалдықтардың тізбесі мен санын алу.
- Әрбір позиция бойынша сатып алу құжатын табу.
- Құжаттан тіркеу нөмірін, күнін және құндық көрсеткіштерді көшіру.
- ҚҚС-сыз құн мен ҚҚС сомасын есеп тіркелімдерімен салыстыру.
- Қорытынды мәндерді және толтырылмаған міндетті деректемелердің жоқтығын тексеру.
- Нысанды ҚҚС төлеушінің лауазымды тұлғасына қол қоюға беру.
Ресми нысанда лауазымды тұлғаның лауазымын, Т.А.Ә. және қолын көрсету көзделген. Сондықтан ресімдеуге дейін уәкілетті қол қоюшыны анықтап, оның өкілеттіктерінің ұйым ішінде қалай расталғанын тексеру қажет.
Тізілімге расталмаған сомаларды енгізуге, сатып алу құжатының орнына ішкі қойма карточкасын пайдалануға немесе тексерместен есептегі бүкіл қалдықты автоматты түрде сәйкес келеді деп санауға болмайды. Егер бастапқы құжат болмаса не есеп мәліметтері онымен сәйкес келмесе, алдымен себебін анықтап, содан кейін ғана тиісті жолды толтыру керек.
Тіркеу есебінен шығару күні оның негізіне байланысты. Мысалы, банкроттыққа байланысты емес қызметті тоқтату немесе тарату кезінде есептен шығару тиісті тіркеуші органға қызметті тоқтату туралы өтініш берілген күннен бастап жүргізіледі. Жалпыға бірдей белгіленген салық салу тәртібінен арнаулы салық режиміне көшкен кезде арнаулы салық режимін қолдану басталған күн есептен шығару күні болып саналады (ҚР СК 103-бабы). Бухгалтер тізілім күнін есептен шығарудың қолданылатын негізімен сәйкестендіруі қажет.
Заңды тұлға қайта ұйымдастырылған кезде де күндер бөлек айқындалады. Қосу немесе біріктіру кезінде есептен шығару таратудың салық есептілігі мен өткізу актісі берілген күннен бастап, ал бөлу кезінде таратудың салық есептілігі мен бөлу актісі берілген күннен бастап жүргізіледі (ҚР СК 103-бабы). Бұл қағидалар тізілім есептен шығаруға байланысты ресімделген кезде тауарлар қалдығы туралы мәліметтер дайындалуға тиіс күнді анықтауға көмектеседі.
Жиі қойылатын сұрақтар
ҚҚС тізілімі деп әдетте нені түсінеді? — Ресми нысан тұрғысынан бұл ҚҚС бойынша тіркеу есебіне қою немесе одан шығару күніндегі тауарлар қалдығының тізілімі. Құжатты дайындамас бұрын басқа салық тіркелімі немесе рәсімі меңзеліп тұрмағанын анықтау қажет.
Тауардың сатып алынғанын қандай құжаттар растайды? — Нысанда ЭШФ, тауарларға арналған декларация және тауарларды әкелу туралы өтініш көрсетілген. Тауар, құн және ҚҚС туралы мәліметтер тиісті құжат негізінде толтырылады.
Тауарларды бір жалпы сомамен көрсетуге бола ма? — Нысан тауардың атауын, өлшем бірлігін және санын немесе көлемін көрсете отырып, тауарлар бөлінісінде толтыруды көздейді. Жалпылау нақты қалдықтың сатып алу құжатымен байланысын жоймауға тиіс.
Тізілімге сату бағасын енгізу керек пе? — Нысанда тауар бірлігінің ҚҚС есепке алынбаған бағасы, сондай-ақ тауарлардың ҚҚС есепке алынбаған құны және растаушы құжаттағы ҚҚС сомасы көрсетіледі. Бұл көрсеткіштерді ағымдағы сату бағасымен алмастыруға негіз жоқ.
Тізілімге кім қол қояды? — Нысанда ҚҚС төлеушінің лауазымды тұлғасының лауазымы мен Т.А.Ә. көрсетілген қолы көзделген.
Дереккөздер
Тауарлар қалдығы тізілімінің нысаны
Астық нарығына қатысушыларға ҚҚС асып кетуін қайтару қағидалары мен мерзімдері
ҚҚС асып кетуін оңайлатылған тәртіппен қайтаруға құқықтың жоқтығы туралы хабарлама