3.4.5.21 «Қазақстан үшін сауданы басқару» (3.4 редакциясы) релизінде тексерілді.
Бас офис сізге Выгрузка.xml файлын жіберді — «онда айдағы барлық өткізулер мен түсімдер бар, өзіңізге жүктеп алыңыз» дейді. Немесе керісінше: бухгалтерия жеке базада — «Қазақстан үшін бухгалтерия» — жүргізіледі, ал сатуды сіз «Сауданы басқаруда» жасайсыз, және айына бір рет деректерді ауыстыру керек — бірақ бір реттік беру үшін толыққанды синхрондауды баптағысы ешкім келмейді. Дәл осы жерде сіз «Выгрузка загрузка EnterpriseData» өңдеуін ашасыз. Бұл қолмен басқарылатын құрал: бір батырмамен таңдалған құжаттар мен анықтамалықтарды бір XML файлына түсіру, екіншісімен — осындай файлды өз базаңызға жүктеу. Кестелерсіз, алмасу түйіндерісіз, ережелерді баптаусыз.
Қадам сайын қарастырайық: қалай түсіру керек, қалай жүктеу керек, бұл кезде құжаттар мен өткізулермен не болады және көбіне қайда сүрінетінін.
1. Мақсаты
Өңдеу деректерді әмбебап EnterpriseData форматында — барлық заманауи 1С конфигурациялары «түсінетін» XML файлында — бір реттік (қолмен) түсіру және жүктеу жасайды. Базалар арасында құжаттар мен анықтамалықтарды тасымалдау, бір реттік көшіру, деректерді мердігерге немесе тұрақты синхрондауды баптамай басқа конфигурацияға беру үшін пайдалы.
2. Қайдан табуға болады
Бұл қызметтік өңдеу, ол интерфейстің әдеттегі бөлімдерінде жоқ. Ашудың екі тәсілі бар:
- Басты мәзір → «Барлық функциялар» → «Өңдеулер» → «Выгрузка загрузка EnterpriseData». «Барлық функциялар» тармағы көрінбесе: «Қызмет және баптаулар» (тісті дөңгелек) → «Баптаулар» → «Параметрлер» → «Все функции» командасын көрсету жалаушасын қосыңыз.
- Навигациялық сілтеме арқылы. Төмендегі жолды көшіріп алыңыз, содан кейін 1С-те: «Сервис» → «Перейти по навигационной ссылке» (немесе Басты мәзір → «Файл»), қойып, «Өту» батырмасын басыңыз:
e1cib/list/Обработка.ВыгрузкаЗагрузкаEnterpriseData
Ашуға толық құқығы бар немесе алмасу әкімшісі рөліндегі пайдаланушының рұқсаты бар. Кәдімгі сату менеджері оны көрмейді.
2а. Өз релизіңізді қалай білуге болады
«Справка» → «О программе» (немесе мәзірде — «i» белгісі). Ашылған терезеде жоғарғы жол — платформа нұсқасы (мысалы, 8.3.24), төменде — конфигурация релизі («Қазақстан үшін сауданы басқару, 3.4 редакциясы», 3.4.5.21 нұсқасы). Нұсқаулық 3.4.5.21-ге бағытталған; көрші релиздерде форма өрістерінің құрамы сәйкес келеді.
3. Қалай толтыру керек
Ашылған кезде өңдеу сізден не істегіңіз келетінін сұрайды: деректерді түсіру ме, әлде жүктеу ме. Одан әрі өрістер әртүрлі.
«Деректерді түсіру» режимі
| Өріс | Не үшін керек және қате болса не болады |
|---|---|
| Түсіру файлы (міндетті) | Сіз жасайтын XML файлының жолы мен атауы. Каталог жазуға қолжетімсіз болса — түсіру басталмайды. Шектеулері бар желілік емес, жергілікті қалтаны көрсетіңіз. |
| Формат нұсқасы (міндетті) | EnterpriseData нұсқасы. Сіздің базаңыз да, қабылдаушы база да қолдайтын нұсқаны таңдаңыз. Тым «жаңасын» қабылдаушы оқи алмайды; ортақтардың ішінен ең үлкенін алыңыз. |
| Деректер құрамы (міндетті) | Деректер түрлерінің дерекқоры: құжаттар (Өткізу, Түсім, Төлемдер), анықтамалықтар (Номенклатура, Контрагенттер, Ұйымдар). Не түсіру керегін жалаушалармен белгілеңіз. Мысалы, «Контрагенттер»-ді белгілеуді ұмытсаңыз — қабылдаушы жақта өткізулер жүктелмейді, өйткені оларды кімге рәсімдеу керегі белгісіз. |
| Кезең бойынша сұрыптау | Құжаттарды күндермен шектейді. Кезеңді көрсетпесеңіз — белгіленген түрлердегі барлық құжаттар түсіріледі, файл жүздеген мегабайтқа дейін ұлғаяды. |
| Ұйым бойынша сұрыптау | Тек қажетті ұйымның құжаттарын қалдырады. Көп фирмалы базада бұл сұрыптаусыз бөгде деректер кетіп қалады. |
Керектісін белгілеп, «Деректерді түсіру» батырмасын басыңыз. Аяқталған соң түсірілген объектілер саны туралы хабарлама және файл жолы шығады.
«Деректерді жүктеу» режимі
| Өріс | Не үшін керек және қате болса не болады |
|---|---|
| Жүктеу файлы (міндетті) | Сізге жіберілген немесе сіз түсірген сол XML файл. Басқа форматтағы файлды (EnterpriseData емес) өңдеу қабылдамайды. |
| Жүктеу алдында тексеру | Өңдеу сілтемелерді салыстырады: файлдағы контрагенттерді, номенклатураны, ұйымдарды өз базаңыздан таба ма. Жабылмаған сілтемелер — басты тәуекел: құжат «бос» жүктеледі немесе өткізілмейді. |
| Деректерді жүктеу | Жүктеуді іске қосу. Объектілер ішкі идентификаторлар (GUID) бойынша жасалады немесе жаңартылады: сол ID-мен объект бұрыннан бар болса — ол файлдағы деректермен қайта жазылады. |
Жүктеу алдында маңызды: базаның сақтық көшірмесін жасаңыз. Жүктеу объектілерді идентификатор бойынша қайта жазады, оны штаттық түрде кері қайтару мүмкін емес.
4. Өткізулермен талданған мысал
Жағдай. Филиал бір өткізуі бар файлды түсіріп, сізге жіберді. Сіз оны өз базаңызға жүктеп, өткізесіз де, қозғалыстар аласыз.
Файлдағы құжат: 23.09.2026 күнгі «Тауарлар мен қызметтерді өткізу», сатып алушы «Астана-Снаб» ЖШС, тауар — 100 дана, 11 600 ₸-ден.
- ҚҚС-пен сома: 100 × 11 600 = 1 160 000 ₸
- ҚҚС 16% (соның ішінде): 1 160 000 ÷ 116 × 16 = 160 000 ₸
- ҚҚС-сыз сома (табыс): 1 000 000 ₸
- Осы тауарлардың сіздің қоймаңыздағы өзіндік құны: 700 000 ₸
Өңдеудің өзі проводкалар жасамайды — ол тек базада құжат жасайды. Проводкалар сіз осы жүктелген құжатты өткізгенде пайда болады (немесе жүктеу кезінде өткізу белгісі қойылған болса, автоматты түрде өткізіледі). ҚР шоттар жоспары бойынша қозғалыстар:
| Дт | Кт | Сома, ₸ | Мазмұны |
|---|---|---|---|
| 1210 | 6010 | 1 000 000 | Өткізуден түскен табыс (ҚҚС-сыз) |
| 1210 | 3130 | 160 000 | Төленуге тиіс ҚҚС 16% |
| 7010 | 1330 | 700 000 | Тауарлардың өзіндік құны есептен шығарылды |
Жиынтығы: сатып алушының дебиторлық берешегі (1210) — 1 160 000 ₸, табыс (6010) — 1 000 000 ₸, ҚҚС бойынша міндеттеме (3130) — 160 000 ₸. Операция бойынша жалпы пайда: 1 000 000 − 700 000 = 300 000 ₸.
Практика үшін қорытынды: EnterpriseData құжат деректерін тасымалдайды, проводкаларды емес. Жүктегеннен кейін құжаттың өткізілгенін және сомалардың бастапқымен сәйкес келгенін тексеріңіз. Филиалда ҚҚС 16% тұрса, ал сізде шартта қате бойынша 0% болса — сомалар алшақтап кетеді, мұны бірден байқау керек.
5. Операция түрлері
Өңдеу дәл екі режим береді:
- Деректерді түсіру — базаңыздың таңдалған объектілерінен XML файл жасау.
- Деректерді жүктеу — XML файлын базаңызға қабылдау.
Әр режимнің ішінде — тереңдігі бойынша нұсқалар:
- Белгіленген түрлердің толық түсірілуі (сұрыптаусыз);
- Сұрыптау бойынша түсіру (кезең, ұйым);
- Жаңа объектілерді жасай отырып жүктеу;
- Бар объектілерді жаңарта отырып жүктеу (ішкі идентификатор бойынша сәйкестік).
6. Не қалыптасады
Түсіру кезінде — таңдалған объектілер мен олардың реквизиттерімен EnterpriseData форматындағы бір XML файл. Проводкалар файлға түспейді: құжаттардың бастапқы деректері тасымалданады, ал қабылдаушы қозғалыстарды өзі қайта есептейді.
Жүктеу кезінде сіздің базаңызда:
- анықтамалықтар жасалады немесе жаңартылады (Контрагенттер, Номенклатура, Ұйымдар, Шарттар) — алдымен олар, содан кейін оларға сілтеме жасайтын құжаттар;
- құжаттар жасалады (Өткізу, Түсім, Төлемдер және т.б.);
- регистрлер бойынша қозғалыстар (өзара есеп айырысулар, өзіндік құн, ҚҚС, тауар қалдықтары) және проводкалар жүктелген құжаттарды осы құжаттардың әдеттегі логикасы бойынша өткізгенде пайда болады.
Электрондық құжаттар (ЭШФ, ЖТН) өңдеумен жазылмайды. EnterpriseData есептік деректерді береді, электрондық шот-фактураларды емес. Өткізуді жүктегеннен кейін ЭШФ АЖ-де ЭШФ жазыңыз, ал тауар алып жүруді талап етсе — өз базаңыздағы өткізу құжатының өзінен әдеттегідей ЖТН жазыңыз.
7. Баспа нысандары
Өңдеудің әдеттегі мағынадағы баспа нысандары жоқ — оның нәтижесі — XML файл және экрандағы жүктеу хаттамасы (қанша объект жүктелді, қандай сілтемелер шешілмеді, қандай құжаттар өткізілмеді). Баспа нысандары (жүкқұжат, шот-фактура, акт) жүктелген құжаттардан оларды өткізгеннен кейін басылады.
8. Жиі кездесетін қателер
«Файл не является файлом формата EnterpriseData» / «Не удалось прочитать данные из файла». Сізге басқа файл жіберілген (әдеттегі XML, dt, csv түсірілуі). Тек осы немесе үйлесімді өңдеудің «Деректерді түсіру» режимімен жасалған файлды ғана жүктеңіз.
«Не найден объект по ссылке» / хаттамадағы жабылмаған сілтемелер. Файлда құжат бар, бірақ ол сілтеме жасайтын анықтамалық (контрагент, номенклатура) жоқ. Дереккөзден деректерді анықтамалықтармен бірге түсіруді сұраңыз немесе анықтамалықтарды алдын ала бөлек файлмен жүктеңіз.
«Версия формата <…> не поддерживается». Дереккөз сіздің релизіңіз түсінетінінен жаңарақ форматта түсірген. Екі базаға да ортақ, төменірек нұсқада түсіруін сұраңыз.
«Документ не проведён: не заполнены обязательные реквизиты» / «Не указана ставка НДС». Деректер жүктелді, бірақ құжатта реквизит жеткіліксіз (ҚҚС ставкасы, қойма, шарт). Құжатты ашып, толтырыңыз (ҚР үшін ҚҚС ставкасын 16% тексеріңіз) және өткізіңіз.
«Обмен данными запрещён» / «Недостаточно прав». Пайдаланушыда алмасу әкімшісінің құқығы жоқ. Толық құқықпен кіріңіз.
9. Жиі қойылатын сұрақтар
Өңдеуді пайдалану үшін бапталған синхрондау керек пе? Жоқ. Мағынасы дәл осында — бұл алмасу түйіндері мен кестелерсіз қолмен жасалатын бір реттік тетік. Бапталған синхрондау тұрақты автоматты алмасу үшін керек.
Жүктегеннен кейін бірден проводкалар пайда бола ма? Проводкаларды өңдеу емес, құжаттың өзі өткізу кезінде береді. Жүктелген өткізулердің/түсімдердің өткізілгенін тексеріңіз; қажет болса қолмен өткізіп, сомаларды салыстырыңыз.
Неге өткізуді жүктегеннен кейін ЭШФ пен ЖТН жоқ? Себебі EnterpriseData есептік деректерді тасымалдайды, электрондық құжаттарды емес. ЭШФ ЭШФ АЖ-де жазылады, ал ЖТН — базаңыздағы құжаттан бөлек жазылады.
Жүктеу құжаттардың көшірмесін жасай ма? Жоқ, сол ішкі идентификаторы бар объект бұрыннан бар болса — ол қосарланбайды, жаңартылады. Көшірмелер тек сол құжат бұрын нөлден қолмен енгізілген жағдайда пайда болады — сонда идентификаторлар әртүрлі болады.
Тек бір ай мен бір ұйымды ғана түсіруге бола ма? Иә. Түсіру режимінде кезең және ұйым бойынша сұрыптау беріңіз — файлға тек таңдалғаны түседі.
Не бірінші түсіру керек — анықтамалықтар ма, құжаттар ма? Өңдеу жүктеуді өзі реттейді: алдымен анықтамалықтар, содан кейін құжаттар. Бірақ қолмен бөліктеп түсірсеңіз, файлға анықтамалықтарды да қосыңыз, әйтпесе құжаттар жабылмаған сілтемелерде «ілініп» қалады.
Бірдеңе дұрыс болмаса, жүктеуді кері қайтаруға бола ма? «Жүктеуді болдырмау» деген штаттық батырма жоқ. Сондықтан жүктеу алдында әрдайым базаның сақтық көшірмесін (немесе тест көшірмесін) жасаңыз және алдымен соған жүктеңіз.
ҚР базалары арасында тасымалдағанда ҚҚС сәйкес келе ме? Ставка бастапқы құжаттан тасымалданады. Бастапқы базада ҚҚС 16% тұрса, сол мөлшерде жүктеледі. Қиындықтар қабылдаушы базада шарттың немесе номенклатураның әдепкі бойынша басқа ставкасы болғанда және құжат қайта есептелгенде туындайды — сомаларды бастапқымен салыстырып отырыңыз.
Өңдеу «Сауданы басқарудан» «Қазақстан үшін бухгалтерияға» тасымалдау үшін жарамды ма? Иә, екі конфигурация да EnterpriseData-ны қолдайды. Құжаттарды анықтамалықтармен бірге түсіріп, формат нұсқасының сәйкес келуін қадағалаңыз.
10. Байланысты құжаттар
- Не негізінде жұмыс істейді: дереккөз ретінде базада бұрыннан жасалған құжаттар мен анықтамалықтар қызмет етеді — Тауарлар мен қызметтерді өткізу, Тауарлар мен қызметтерді түсіру, Ақшасыз ДҚ-ны есептен шығару/түсіру, Номенклатура, Контрагенттер, Ұйымдар.
- Жүктегеннен кейін не пайда болады: қабылдаушы базада сол құжаттар мен анықтамалықтар. Олардың негізінде әрі қарай сіз ЭШФ, ЖТН, төлем құжаттарын, түзетулерді — қолмен енгізілген әдеттегі объектілер сияқты енгізесіз.
- Балама: тұрақты алмасу үшін қолмен өңдеудің орнына «Деректерді синхрондау» (НСИ и администрирование → Деректерді синхрондау баптаулары) бапталанады — ол сол EnterpriseData форматын пайдаланады, бірақ кесте бойынша.
Өз релизіңізді қалай білуге болады: «Справка» → «О программе» — онда платформа нұсқасы мен конфигурация релизі көрсетілген.
Әдістемелік нұсқаулық 1С:Қазақстан үшін сауданы басқару, 3.4.5.21 релизі (3.4 редакциясы) үшін дайындалды. Ставкалар мен лимиттер — 2026 жылға арналған ҚР нормалары бойынша: ҚҚС 16%, АЕК 4 325 ₸, ЕТМАЖ 85 000 ₸.