2026 жылы салық органы салық міндеттемесін орындауға байланысты мәселелер бойынша телефон арқылы түсіндірме береді (ҚР СК 47-бабы). Бұл норма түсіндірме беру тәсілін белгілейді, бірақ бірыңғай телефон нөмірін бекітпейді: қажетті бөлімшенің өзекті байланыс деректерін салық органының ресми ресурсынан немесе алынған электрондық құжаттың деректемелерінен алу керек.
Салық органына қандай мәселелер бойынша жүгіну керек
Бухгалтер алдымен жүгіну мақсатын анықтауы маңызды. Телефон арқылы түсіндірме алу жеткілікті ме, әлде мәселені қолжетімді ресми арна арқылы жазбаша баяндау керек пе — осыған байланысты.
Телефон арқылы салық міндеттемесін орындауға байланысты мәселелер бойынша түсіндірме алуға болады (ҚР СК 47-бабы). Жүгіну салық төлеушінің әрекет ету тәртібіне, салық органының ақпараттандыру объектілерін пайдалануға немесе мемлекеттік қызмет алуға қатысты болуы мүмкін. Бұл ретте сұрақты нақты жағдай мен құжатқа қатысты тұжырымдаған дұрыс.
Сұрақты дайындау кезінде мыналарды алдын ала жинаған жөн:
- салық төлеушінің ЖСН немесе БСН;
- ұйымның атауы немесе кәсіпкердің Т. А. Ә.;
- жағдайдың қысқаша сипаттамасы;
- алынған құжаттың күні мен нақты атауы;
- сұрақ қатысты салық, есептілік немесе операция туралы мәліметтер;
- егер мәселе ақпараттық жүйеде туындаса, экран суреті немесе хабарламаның нақты мәтіні.
Бөгде адамдарға есептік жазбаға кіруге мүмкіндік беретін құпиясөздерді, растау кодтарын және басқа да деректерді беруге болмайды. Егер қоңырау салық органының атынан түссе, бухгалтердің тиісті бөлімшенің ресми байланыс деректерін өзі тауып, оған қайта хабарласқаны қауіпсіз.
Байланыс деректерін қалай таңдап, сұрақты қалай тұжырымдау керек
Нақты салық төлеушіге қатысты сұрақ бойынша жүгіну тиесілі салық органын таңдау керек. Бөлімшенің телефонын, мекенжайын және жұмыс тәртібін қоңырау шалар алдында тікелей ресми ресурстан тексеру қажет: байланыс деректері уақыт өте өзгеруі мүмкін. ҚР СК 47-бабы телефон байланысы арқылы түсіндірме алу құқығын айқындайды, бірақ бөлімшелер нөмірлерінің тізбесін қамтымайды.
Салық міндеттемесін орындаудың жалпы тәртібін түсіну қажет болғанда телефон арқылы түсіндірме алу ыңғайлы. Егер жауапқа міндеттеме сомасы, салық есептілігінің мазмұны немесе алынған құжат бойынша әрекеттер байланысты болса, бухгалтерге мән-жайларды ресми арна арқылы қосымша жазбаша баяндап, жіберілгенін растайтын құжатты сақтау орынды.
Сұрақты қысқа әрі нақты тұжырымдауға болады: «Ұйым осындай түрдегі және осындай күнгі құжатты алды. Қандай әрекет тәртібі қолданылады және жауапты қай ресми сервис арқылы жіберу керек?» Мазмұнды әңгіме жүргізу үшін құжатты, кезеңді және салық төлеушінің мәртебесін атау керек, бірақ ақпараттық жүйеге кіру үшін пайдаланылатын мәліметтерді хабарлауға болмайды.
Салық органы жаңадан тіркелген салық төлеушілерге салық міндеттемелерін орындау тәртібін, оның ішінде салық органының ақпараттандыру объектілерін пайдалану арқылы үйретеді (ҚР СК 47-бабы). Сондықтан жаңа ұйым немесе ЖК міндетті орындау тәртібі және тиісті ақпараттық құралдармен жұмыс істеу бойынша түсіндірме алу үшін жүгіне алады.
ҚР СК 47-бабында салық органдарының мемлекеттік қызметтер көрсетуі де бөлек көзделген. Осы бапта белгіленген жағдайларда сервистік топтар бірінші немесе екінші топтағы мүгедектігі бар адамдардан, уақытша еңбекке жарамсыздық мерзімі екі айдан асуы мүмкін аурулары бар адамдардан, бөгде адамның күтімі мен көмегіне мұқтаж сексен жастан асқан қарттардан, сондай-ақ жалпы пайдаланымдағы телекоммуникация желілері жоқ шалғай елді мекендердегі жеке тұлғалардан декларациялар қабылдайды.
Бухгалтер жүгінгенге дейін нені тексеруі керек
Алдымен ұйымның немесе ЖК-нің тіркеу және сәйкестендіру мәліметтерін, сондай-ақ сұрақ туындаған құжаттың деректемелерін тексеріңіз. Бұл салық органының қызметкеріне жағдайды түсінуге көмектесіп, сөйлесу уақытын қысқартады.
Егер сұрақ салық есептілігіне байланысты болса, кезеңді, нысан түрін және есепке алу жүйесіндегі мәліметтерді салыстырыңыз. Егер жүгінуге ақпараттық жүйенің хабарламасы себеп болса, оның толық мәтінін сақтаңыз: өз сөзіңізбен баяндау қатенің техникалық себебін көрсетпеуі мүмкін.
Қоңырау шалмас бұрын бухгалтер мыналарды тексергені жөн:
- ЖСН немесе БСН және салық төлеушінің атауы дұрыс көрсетілген бе;
- сұрақ қай кезеңге, салыққа немесе нысанға қатысты;
- алынған құжаттың нақты атауы қандай;
- құжат ресми ақпараттық жүйеде қолжетімді ме;
- құжат деректері есепке алу жүйесіндегі мәліметтерге сәйкес келе ме;
- алынған күні мен жүйелік хабарламаның мәтіні тіркелген бе;
- бұрын жіберілген жауаптың немесе есептіліктің растамасы бар ма.
Егер сұрақ алдын ала толтырылған салық есептілігіне қатысты болса, бухгалтер көрсетілген мәліметтердің дұрыстығын өзі тексеруі қажет. Мұндай тексеру салық төлеушіге жүктеледі (ҚР СК 47-бабы). Алдын ала толтырылған нысанның болуы көрсеткіштерді салық төлеушінің есепке алу деректерімен және құжаттарымен салыстыруды алмастырмайды.
Жүгінер алдында нақты мән-жайларды әрекет ету тәртібі туралы сұрақтан бөліп алған пайдалы. Бірінші бөлікте қандай құжат алынғанын немесе қандай әрекет орындалғанын қысқаша көрсетіңіз. Екінші бөлікте бір нақты сұрақты тұжырымдаңыз: мысалы, жауапты қайда жіберу керек, ақпараттық жүйені қалай пайдалану керек немесе тиісті мемлекеттік қызметті қалай алуға болады.
Қандай мерзімдерді өткізіп алмау керек
Телефон арқылы жүгінудің өзі алынған құжатта көрсетілген мерзімді өзгертпейді. Сондықтан сөйлесуге дейін де, одан кейін де құжатты қайта ашып, талап етілетін әрекетті, оны орындау тәсілін және онда белгіленген күнді тексеру керек.
ҚР СК 47-бабы телефон арқылы түсіндірме беруді қоса алғанда, салық міндеттемелерін орындау үшін жағдай жасауды реттейді, бірақ жауап берудің әмбебап мерзімін немесе барлық құжаттарды орындаудың бірыңғай мерзімін белгілемейді. Бухгалтер жалпы телефон түсіндірмесін басшылыққа алмай, нақты құжаттың атауына, мазмұнына және деректемелеріне сүйенуі керек.
Егер мәселені телефон арқылы толық баяндау мүмкін болмаса немесе оны қарау үшін құжаттар қажет болса, мән-жайларды қолжетімді ресми жазбаша арна арқылы жіберу керек. Жүгінуде сұрақтың сол тұжырымын сақтап, құжаттың деректемелерін көрсетіп, тек жағдайға қатысты мәліметтерді қоса берген жөн.
Бухгалтерге арналған практикалық тәртіп:
- Құжаттың алынған немесе ақпараттық жүйеде хабарламаның пайда болған күнін тіркеу.
- Құжаттың нақты атауын, салықтық кезеңді және салық төлеушіні анықтау.
- Есепке алу жүйесіндегі, есептіліктегі және сұраққа қатысты құжаттардағы мәліметтерді тексеру.
- Салық органының өзекті байланыс деректерін оның ресми ресурсынан табу.
- Бір негізгі сұрақты тұжырымдап, қажетті деректемелерді дайындау.
- Қажет болған жағдайда ресми арна арқылы жазбаша өтініш жіберу.
- Құжатты, өтінішті, жауапты және жіберілгенін растайтын құжатты сақтау.
Сұрақтар мен жауаптар
Салық органының телефонын қайдан табуға болады? — Тиісті бөлімшенің өзекті нөмірін салық органының ресми ресурсынан немесе алынған электрондық құжаттың деректемелерінен іздеу керек. ҚР СК 47-бабы телефон арқылы түсіндірме беруді көздейді, бірақ нақты нөмірлерді белгілемейді.
Салық органы телефон арқылы түсіндірме бере ме? — Иә. Салық органы салық міндеттемесін орындауға байланысты мәселелер бойынша телефон байланысы арқылы түсіндірме береді (ҚР СК 47-бабы).
Телефон арқылы берілген жауаппен шектелуге бола ма? — Телефон салық міндеттемесін орындау тәртібін түсіндіруге қолайлы. Егер жағдайды қарау үшін құжаттарды беру немесе мән-жайларды егжей-тегжейлі тіркеу қажет болса, қолжетімді ресми жазбаша арнаны пайдаланып, жіберілгенін растайтын құжатты сақтау керек.
Қоңырау шалар алдында қандай деректерді дайындау керек? — ЖСН немесе БСН, салық төлеушінің атауы, салықтық кезең, құжаттың нақты атауы мен күні, орындалған әрекеттердің қысқаша сипаттамасы, ал техникалық қате болған жағдайда — хабарламаның толық мәтіні немесе экран суреті.
Алдын ала толтырылған есептілікті кім тексереді? — Салық органы алдын ала толтырған есептіліктегі мәліметтердің дұрыстығын салық төлеуші тексереді (ҚР СК 47-бабы).
Жаңадан тіркелген салық төлеуші ақпараттық жүйелермен жұмыс істеу бойынша көмек ала ала ма? — ҚР СК 47-бабы жаңадан тіркелген салық төлеушілерге салық міндеттемелерін орындау тәртібін, оның ішінде салық органының ақпараттандыру объектілерін пайдалану арқылы үйретуді көздейді.