2026 жылы қолданыстағы ақпараттық база 1С іске қосу терезесі арқылы, контрагент контрагенттер анықтамалығы арқылы, ал пайдаланушы кейіннен құқықтар тағайындалатын әкімшілендіру бөлімі арқылы қосылады. ҚР СК-нің 628-бабы су ресурстарын пайдаланғаны үшін төлемақы мөлшерлемелерін айқындау қағидаларын (ҚР СК-нің 628-бабы), 630-бабы орман және өсімдіктер ресурстарын пайдаланғаны үшін төлемақы мөлшерлемелерін (ҚР СК-нің 630-бабы), 632-бабы жануарлар дүниесін пайдаланғаны үшін төлемақыны есептеу және төлеу тәртібін (ҚР СК-нің 632-бабы), 633-бабы орман және өсімдіктер ресурстарын пайдаланғаны үшін төлемақыны есептеу және төлеу тәртібін (ҚР СК-нің 633-бабы) белгілейді. Осы нормаларда 1С-тегі аталған операцияларды орындау тәртібі белгіленбеген. Командалардың атаулары конфигурация мен интерфейс нұсқасына байланысты. Үлгілік шешімдер үшін «Қазақстанға арналған бухгалтерия» 3.0.74.x және «Қазақстанға арналған жалақы және персоналды басқару» 3.1.37.x релизтері өзекті; операцияларды орындау үшін тиісті қол жеткізу құқықтары да қажет.
Ақпараттық базаны 1С іске қосу тізіміне қалай қосуға болады
Егер база бұрыннан жасалған немесе серверде орналастырылған, бірақ бағдарлама іске қосылған кезде көрсетілмесе, оны ақпараттық базалар тізіміне енгізу қажет. Ол үшін 1С іске қосу терезесін ашып, базаны қосу командасын таңдаңыз.
Содан кейін жаңа база жасалмайтынын, қолданыстағы ақпараттық база қосылатынын көрсетіңіз. Бұдан соң түсінікті атау беріңіз: мысалы, ұйымның атауын, есепке алу түрін және кезеңді. Мұндай белгілеу бухгалтерге жұмыс, мұрағаттық және тестілік базаларды ажыратуға көмектеседі.
Келесі қадамда базаның орналасу тәсілі таңдалады:
- компьютерде немесе жергілікті желінің ортақ бумасында;
- 1С серверінде;
- егер тиісті қосылу нұсқасы пайдаланылса, веб-сервер арқылы.
Файлдық базаға апаратын жолды, сервер мекенжайын немесе веб-сілтемені әкімшіден не жүйені сүйемелдеуге жауапты тұлғадан алу керек. Параметрлерді сақтамас бұрын мекенжай мен атауды қажетті жұмыс, мұрағаттық немесе тестілік базаның деректерімен салыстырыңыз.
Қосқаннан кейін іске қосылуын тексеріп, қажетті ақпараттық базаның ашылғанына және талап етілетін ұйымның таңдалғанына көз жеткізіңіз. Егер жүйе пайдаланушының аты мен құпиясөзді сұраса, сізге берілген есептік жазбаны пайдаланыңыз. Базаны іске қосу тізіміне енгізу пайдаланушының құқықтарын өзгертпейді: қол жеткізу база ішіндегі баптаулармен және қосылу параметрлерімен айқындалады.
Алғаш рет жұмыс режимінде кірмес бұрын, әсіресе қосылғаннан кейін жаңарту, деректерді көшіру немесе алмасу баптауларын өзгерту жоспарланса, өзекті резервтік көшірменің бар-жоғын тексеріңіз. Жаңартулар мен баптаулардағы елеулі өзгерістерді алдымен базаның көшірмесінде орындап, нәтижені тексергеннен кейін жұмыс ортасына көшірген жөн.
1С-ке контрагентті қалай қосуға болады
1С-ке контрагентті қосу үшін контрагенттер анықтамалығы бар бөлімді ашып, тізімге өтіңіз және жаңа карточка жасаңыз. Анықтамалықтың орналасуы мен команданың атауы конфигурация мен интерфейске байланысты өзгеше болуы мүмкін, сондықтан қажет болған жағдайда командаларды кірістірілген іздеу мүмкіндігін пайдаланыңыз.
Жаңа жазба жасамас бұрын атауы мен сәйкестендіру деректері бойынша іздеу жүргізіңіз. Бұл телнұсқалардың пайда болу тәуекелін азайтады. Егер бір жеткізуші немесе сатып алушы бірнеше рет енгізілсе, оның құжаттары мен есеп айырысулары әртүрлі карточкалар арасында бөлініп, деректерді салыстырып тексеру мен талдауды қиындатуы мүмкін.
Карточкаға контрагенттің тіркеу, шарттық және банктік құжаттарындағы мәліметтерді енгізіңіз. Конфигурациядағы деректемелер құрамына қарай бухгалтерге мыналарды тексеру қажет болуы мүмкін:
- толық және қысқартылған атауы;
- БСН немесе ЖСН және басқа тіркеу мәліметтері;
- контрагенттің түрі;
- егер олар құжаттарда пайдаланылса, заңды және нақты мекенжайлары;
- банктік деректемелері;
- байланыс деректері;
- шарт және есеп айырысу талаптары.
Өрістердің құрамы конфигурация мен ақпараттық базаның баптауларына байланысты. Егер контрагент туралы мәліметтерді автоматты түрде толтыру қолданылса, карточканы сақтамас бұрын жүктелген деректерді контрагент ұсынған құжаттармен және деректемелермен салыстырыңыз.
Сақтағаннан кейін өткізу, түсім, төлем және басқа жұмыс құжаттарында жаңа контрагенттің таңдалуын тексеріңіз. Шартқа, есеп айырысу валютасына, банктік шотқа және конфигурацияда көзделген салықтық деректемелерге ерекше назар аударыңыз: карточкадағы мәндер құжаттарға автоматты түрде қойылуы мүмкін.
Егер телнұсқа жасалып қойған болса, карточканы жоймас бұрын онымен байланысты құжаттар мен базаның басқа объектілерін тексеріңіз. Сілтемелерді көшіру немесе жазбаларды біріктіру тәртібі конфигурация мүмкіндіктері мен пайдаланушыға берілген құқықтарға байланысты.
Пайдаланушыны қалай қосуға және ЭШФ АЖ-ға қол жеткізуді қалай баптауға болады
Пайдаланушы пайдаланушылар тізімі қолжетімді әкімшілендіру немесе жалпы баптаулар бөлімінде жасалады. Жұмыс реті есептік жазбаны жасауды, қажетті құқықтарды тағайындауды және кейіннен кіруді тексеруді қамтиды. ЭШФ АЖ-мен алмасуды баптау конфигурацияда көзделген бөлімде бөлек орындалады.
Құқықтар қызметкердің лауазымдық міндеттерін ескере отырып тағайындалады. Бухгалтерге, операторға және әкімшіге әртүрлі мүмкіндіктер қажет болуы мүмкін. Артық өкілеттіктер анықтамалықтарды, баптауларды немесе құжаттарды кездейсоқ өзгерту тәуекелін арттырады, ал жеткіліксіз құқықтар тапсырылған операцияларды орындауды шектейді.
ЭШФ АЖ-ға қол жеткізуді баптау және онымен жұмысты тексеру үшін мына әрекеттерді орындаңыз:
- Әкімшілендіру немесе жалпы баптаулар бөлімін ашып, пайдаланушылар тізіміне өтіңіз.
- Пайдаланушы жасаңыз немесе қолданыстағы есептік жазбаны таңдаңыз.
- Қызметкердің ақпараттық базада жұмыс істеуі үшін қажетті құқықтарды тағайындаңыз.
- Уәкілетті тұлға үшін конфигурацияда пайдаланылатын авторландыру және ЭШФ АЖ-мен алмасу тәсілін баптаңыз.
- Қосылымды және қолжетімді тестілік алмасу операциясының орындалуын тексеріңіз.
Интерфейс тармақтарының атаулары конфигурация мен релизге байланысты өзгеше болуы мүмкін. Егер қосылу орындалмаса, ЭЦҚ-ның қолданылу мерзімі мен тиесілігін, пайдаланушының өкілеттіктерін, қосылу параметрлерін және құрамдастардың нұсқаларын ретімен тексеріңіз. ЭЦҚ-ның жабық кілті мен оның құпиясөзін басқа қызметкерге беруге болмайды; қол қою операцияларын уәкілетті тұлға орындайды.
Егер ЭШФ немесе ЭОА үлгілік баптауы пайдаланушыға қолжетімсіз болса не ақпараттық базаның параметрлерін өзгертуді талап етсе, жұмысты әкімші немесе сүйемелдеу маманы орындайды. Баптауды бастамас бұрын операциялардың құрамын, пайдаланылатын қосылу тәсілін, қажетті құқықтарды және резервтік көшіру қажеттілігін айқындау керек.
Қосқаннан кейін нені тексеру керек
Операцияны орындағаннан кейін ақпараттық базаның қажетті пайдаланушының атынан ашылатынына, контрагенттің жаңа карточкасы қолданыстағы карточканы қайталамайтынына, құқықтардың қызметкердің міндеттеріне сәйкес келетініне, ал бапталған қосылымның конфигурацияда көзделген тексеруден өтетініне көз жеткізіңіз.
Есептік деректер мен жүйе баптауларына әсер ететін өзгерістерді алдымен базаның көшірмесінде тексерген жөн. Өзгерісті кім және қашан енгізгенін тіркеп, бастапқы параметрлерді сақтаңыз және қалпына келтіру мүмкіндігін қамтамасыз етіңіз. Егер операцияны орындау үшін жаңарту, жетілдіру немесе деректерді көшіру қажет болса, жұмыстар басталғанға дейін өзгерістердің құрамын келісіп, резервтік көшірме жасаңыз.
Контрагенттің карточкасын толтырған кезде тиісті операция бойынша тіркеу, шарттық және банктік құжаттарды пайдаланыңыз. Карточканы сақтағаннан кейін таңдалған контрагент пен шарт туралы мәліметтердің дұрыс пайдаланылуы үшін конфигурация жұмыс құжаттарына қоятын деректемелерді тексеріңіз.
Жиі қойылатын сұрақтар
1С-ке контрагентті телнұсқа жасамай қалай қосуға болады? — Алдымен контрагентті атауы, БСН немесе ЖСН және басқа қолжетімді деректемелері бойынша табыңыз. Жаңа карточканы іздеу нәтижелерін тексергеннен кейін ғана жасаңыз.
Неліктен қосылған база ашылмайды? — Базаға апаратын жолды немесе сервер мекенжайын алынған қосылу параметрлерімен салыстырып, желінің қолжетімділігін, пайдаланушының есептік деректерін және оған берілген құқықтарды тексеріңіз. Қосылу параметрлерін ақпараттық базаның әкімшісі тексере алады.
Пайдаланушыны әкімшілік құқықтарсыз қосуға бола ма? — Есептік жазбаны жасау және құқықтарды тағайындау тиісті өкілеттіктер берілген пайдаланушыға қолжетімді. Егер қажетті командалар қолжетімсіз болса, операцияны базаның әкімшісі орындайды.
1С ЭШФ АЖ-ға қосылмаса не істеу керек? — ЭЦҚ-ны, пайдаланушының өкілеттіктерін, қосылу параметрлерін және құрамдастардың нұсқаларын тексеріп, содан кейін конфигурацияда көзделген тексеруді қайталаңыз. Қате туралы ақпаратты маманға жіберген кезде хабарлама мәтіні мен конфигурация нұсқасын көрсетіңіз, бірақ жабық кілт пен құпиясөзді бермеңіз.
Контрагентті қоспас бұрын 1С-ті жаңарту қажет пе? — Контрагенттің карточкасын жасау үшін әдетте бөлек жаңарту талап етілмейді. Егер командалар немесе интеграциялық функциялар дұрыс жұмыс істемесе, орнатылған нұсқаны 2026 жылғы өзекті релиздермен салыстырыңыз: «Қазақстанға арналған бухгалтерия» 3.0.74.x және «Қазақстанға арналған жалақы және персоналды басқару» 3.1.37.x.