ЭШФ-дағы айналым күні нені білдіреді
ЭШФ-дағы айналым күні — Қазақстан Республикасы Салық кодексінің 460-бабына сәйкес айқындалған тауарларды, жұмыстарды немесе көрсетілетін қызметтерді өткізу бойынша айналым жасалған күн (ҚР СК 460-б.). Ол электрондық шот-фактураның А бөліміндегі 3 «Айналым жасалған күн» жолында көрсетіледі. Бұл толтырылуы міндетті жол.
Айналым күнін ЭШФ жасалған немесе жіберілген күнге автоматты түрде теңестіруге болмайды. Шот-фактураны жазып беру қағидаларына сәйкес жазып берілген күн бөлек көрсетіледі: құжатты тіркеу және алушыға жіберу кезінде жүйе 2-жолды автоматты түрде толтырады. Ол ағымдағы күнтізбелік күнге сәйкес келеді. Демек, бір ЭШФ-да айналым жасалған күн мен жазып берілген күн әртүрлі функция атқаруы мүмкін және бірін-бірі алмастырмауға тиіс.
Бухгалтер үшін негізгі практикалық бағдар мынадай: алдымен шаруашылық оқиғаны және оған сәйкес күнді Салық кодексінің 460-бабының қағидалары бойынша айқындап, содан кейін осы күнді ЭШФ-ның 3-жолына енгізу қажет (ҚР СК 460-б.). Егер нақты операция бойынша айналым күні өзгеше айқындалса, құжат бүгін жіберіліп жатқаны үшін ғана ағымдағы күнді таңдау дұрыс емес.
Айналым жасалған күн: ЭШФ-ны қалай толтыру керек
ЭШФ-ны толтырмас бұрын бухгалтер бастапқы құжаттар мен операцияның сипатын рет-ретімен тексергені жөн. Тауарлар, жұмыстар және көрсетілетін қызметтер бойынша айналым жасалған күн Салық кодексінің 460-бабының нормаларына сәйкес айқындалады, сондықтан барлық шаруашылық жағдайға ортақ бір ғана бағдар жеткіліксіз (ҚР СК 460-б.).
Жұмыс тәртібі іс жүзінде мынадай болуы мүмкін:
- нақты не өткізілгенін анықтау: тауар, жұмыс немесе көрсетілетін қызмет;
- нақты операция бойынша өткізуді қандай оқиға растайтынын белгілеу;
- осы оқиғаны бастапқы құжаттармен және шарт талаптарымен салыстыру;
- айналым күнін Салық кодексінің 460-бабы бойынша айқындау (ҚР СК 460-б.);
- айқындалған күнді ЭШФ-ның А бөліміндегі 3-жолда көрсету;
- жіберу кезінде ЭШФ АЖ қалыптастыратын жазып берілген күнді бөлек тексеру.
Мұндай тәртіп есеп пен құжаттарда кездесуі мүмкін бірнеше күнді: шарт жасалған күнді, жеткізуді растайтын құжаттың күнін, айналым жасалған күнді және ЭШФ жазып берілген күнді шатастырмауға көмектеседі. Электрондық шот-фактура нысанында олар үшін әртүрлі деректемелер мен бөлімдер көзделген.
Атап айтқанда, Қағидаларда тауарларды, жұмыстарды немесе көрсетілетін қызметтерді жеткізуді растайтын құжаттардың деректемелеріне арналған жеке бөлім көзделген. Мұндай құжатта күннің болуының өзі оны тексерместен 3-жолға автоматты түрде енгізуге болатынын білдірмейді. Шешім Салық кодексінің 460-бабына және операцияның мән-жайларына сәйкес келуге тиіс (ҚР СК 460-б.).
Көрсетілетін қызметтер бойынша айналым күні: нені тексеру керек
«Көрсетілетін қызметтер бойынша айналым күні — бұл» деген сұрауды нақты операцияны ескермей, «акт жасалған күн» деген тұжырымға тіреуге болмайды. Жалпы қағида бойынша жұмыстар орындалған немесе қызметтер көрсетілген күн деп орындалған жұмыстар, көрсетілген қызметтер актісінде көрсетілген қол қойылған күн танылады. Акт болмаған жағдайда шот-фактурадан басқа, жұмыстардың орындалғанын немесе қызметтердің көрсетілгенін растайтын және бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамаға сәйкес ресімделген өзге құжатта көрсетілген қол қойылған күн қолданылады. Жекелеген операциялар үшін бапта арнайы қағидалар көзделген (ҚР СК 460-б.).
Құжатты жібермес бұрын бухгалтерге мыналарды тексерген пайдалы:
- шарттың нысанасын және қызмет көрсету кезеңін;
- тараптар міндеттемелердің орындалуын растайтын құжаттарды;
- нәтижені қабылдаудың ерекше талаптарының болуын;
- таңдалған күннің айналымды айқындау қағидаларына сәйкестігін;
- ЭШФ-дағы күннің салық есебімен және бастапқы құжаттармен сәйкестігін.
Егер шартта қызметтерді ұзақ уақыт бойы, мерзімді түрде немесе кезең-кезеңімен көрсету көзделсе, күнді бір құжаттың атауына ғана сүйеніп айқындамаған жөн. Нақты мән-жайларды Салық кодексінің 460-бабында белгіленген айналым күнін айқындаудың жалпы және арнайы қағидаларымен салыстыру қажет (ҚР СК 460-б.).
Құжатты түзету кезінде ерекше назар аудару қажет. Қағидаларға сәйкес түзетілген шот-фактурада айналым жасалған күн жойылатын шот-фактурада көрсетілген күн бойынша айқындалады. Сондықтан ЭШФ-ны түзету 3-жолды түзетілген құжат дайындалған күнмен ауыстыру қажет дегенді білдірмейді.
Жіберер алдында нені тексеру керек
ЭШФ-ға қол қоймас бұрын қысқаша бақылау салыстыруын жүргізу ұсынылады. 2-жолда жүйе автоматты түрде толтыратын жазып берілген күн, ал 3-жолда бухгалтер айқындаған айналым жасалған күн көрсетілуге тиіс. Жеткізуші есепке алу жүйесіндегі нөмірді өзі айқындайды, бірақ ол да айналым күні туралы мәліметтерді алмастырмайды.
Егер ЭШФ АЖ қате туралы хабарласа, оның мәтінін дәлме-дәл оқып, онда көрсетілген деректемені тексеру маңызды. Мысалы, тіркеу есебіне қою күніндегі қате айналым күні дұрыс айқындалмағанын дәлелдемейді. Бұлар әртүрлі мәліметтер. Мәнді тіркеу құжаттарымен салыстырып, содан кейін ЭШФ-ның қалған жолдарын қайта тексеру қажет.
Тиісті пилоттық жоба шеңберінде ресімделетін мемлекеттік сатып алу туралы шарттарға жеке қағида қолданылады. Жеткізуші немесе қосалқы мердігер мұндай шарт туралы мәліметтерді ЭШФ АЖ-ның «Электрондық шарттар» модуліне енгізеді. Шарт осы шарт бойынша өткізу кезінде ЭШФ-да көрсетілген айналым жасалған күннен кешіктірілмей енгізілуге тиіс. Жүйеде, атап айтқанда, шарттың нөмірі мен оның жасалған күні көрсетіледі, ал тараптар шартқа электрондық цифрлық қолтаңбамен қол қояды.
Осылайша, айналым күні 3-жолдың толтырылуына ғана әсер етпейді. Қағидаларда көзделген жағдайларда шартты ЭШФ АЖ-ға енгізудің соңғы мерзімі де осы күнмен байланысты. Шот-фактураны жіберер алдында бухгалтер шарт туралы мәліметтердің уақтылы ресімделгеніне көз жеткізуі керек.
Жиі қойылатын сұрақтар
Айналым жасалған күн — ЭШФ жазып берілген күн бе? — Жоқ. Жазып берілген күн 2-жолда көрсетіледі және ЭШФ-ны тіркеу мен жіберу кезінде жүйе оны автоматты түрде қалыптастырады. Айналым жасалған күн 3-жолда бөлек толтырылады және Салық кодексінің 460-бабы бойынша айқындалады (ҚР СК 460-б.).
ЭШФ-да айналым күні қай жерде көрсетіледі? — А «Жалпы бөлім» бөлімінің 3 «Айналым жасалған күн» жолында. Бұл жол міндетті түрде толтырылады.
Көрсетілетін қызметтер бойынша айналым күні әрқашан акт жасалған күн бе? — Жалпы қағида бойынша қызметтер көрсетілген күн деп көрсетілген қызметтер актісінде көрсетілген қол қойылған күн танылады. Акт болмаған жағдайда шот-фактурадан басқа, өзге растаушы құжатта көрсетілген қол қойылған күн қолданылады. Салық кодексінде көзделген жекелеген операцияларға арнайы қағидалар қолданылады (ҚР СК 460-б.).
Түзетілген ЭШФ-дағы айналым күнін ағымдағы күнге өзгерту керек пе? — Жоқ, түзетуді дайындау фактісінің өзі мұндай ауыстыруға негіз болмайды. Қағидалар түзетілген ЭШФ-дағы айналым күнін жойылатын шот-фактурада көрсетілген күнмен байланыстырады.
Күнге байланысты қате шыққанда нені тексеру керек? — Алдымен жүйе хабарламасының нақты қай деректемеге қатысты екенін анықтаңыз. Тіркеу есебіне қою күні, жазып берілген күн және айналым жасалған күн — әртүрлі көрсеткіштер, сондықтан олардың әрқайсысы тиісті құжаттармен және қағидалармен салыстырылады.