Жаңа Салық кодексінің (№214-VIII) 2026 жылдан бастап қолданысқа енуімен ҚҚС мөлшерлемесі 12%-дан 16%-ға көтерілді. Экспорттаушылар, импорттаушылар, жұмыс берушілер және нерезиденттерден қызмет сатып алушылар ҚҚС-ты есепке жатқызуға құқылы, бірақ электрондық шот-фактура (ЭСФ), дұрыс ИИН/БИН деректері және ИС ЭСФ жүйесінде арнайы белгі қойылуы міндетті. Қолма-қол төлем лимиті 1 000 АЕК (4 325 000 теңге) асса, ҚҚС есепке алынбайды. Құжаттық қателер, қағаз формат, делдалдық операциялар және тұрғын үй құрылысы шығындары есепке алудан шектелген.
2026 жылғы негізгі салық көрсеткіштері
| Көрсеткіш атауы | 2026 жылғы мәні | Ескертпе |
|---|---|---|
| ҚҚС-тың базалық мөлшерлемесі | 16% | Бұрынғы 12%-дық мөлшерлеме күшін жойды |
| 2026 жылғы АЕК (МРП) мөлшері | 4 325 теңге | Негізгі есептік көрсеткіш |
| Есепке тұрудың міндетті шегі | 10 000 АЕК | 43 250 000 теңге |
| Қолма-қол есеп айырысу лимиті | 1 000 АЕК | 4 325 000 теңге (ҚҚС-ты есепке алу үшін) |
ҚҚС-ты есепке жатқызуға құқылы тұлғалар
№214-VIII Салық кодексінің 480-бабына сәйкес, келесі тұлғалар ҚҚС-ты есепке жатқызуға немесе қайтаруға құқылы:
- Экспорттаушылар — тауарларды экспорттау кезінде нөлдік (0%) мөлшерлеме қолданылады және ҚҚС-тың асып кеткен сомасын бюджеттен қайтаруды талап ете алады
- Импорттаушылар — кедендік декларация немесе тауарларды әкелу және жанама салықтардың төленгені туралы өтініш негізінде салықты есепке жатқызады
- Жұмыс берушілер — егер іссапар шығындары ХҚЕС (МСФО) бойынша танылып, шегерімге жатқызылса, жеке тұлғалардың іссапар шығындары бойынша ҚҚС есепке алынады
- Нерезиденттерден жұмыс/қызмет сатып алушылар — салықты төлегенін растайтын құжат пен ЭСФ болған жағдайда есепке алу жүзеге асырылады
- Инфрақұрылымдық операторлар — жолаушыларды тасымалдау кезінде магистральдық теміржол желісі қызметтері үшін тауарлар/жұмыстар сатып алатын ұлттық операторлар
- Жаңадан тіркелгендер — есепке тұрған күнге дейін иелігінде болған тауар қалдықтары бойынша салықтық регистр негізінде есепке алуға рұқсат етіледі
Салықтық есепке алудың міндетті талаптары
ҚҚС-ты есепке жатқызу үшін келесі шарттарды орындау қажет:
- Деректердің дәлдігі — құжатта ҚҚС сомасы анық көрсетілуі және жеткізуші мен сатып алушының ИИН/БИН деректері қатесіз жазылуы шарт
- Электрондық шот-фактура (ЭСФ) — салықты есепке алудың басты негізі, міндетті түрде ЭЦП-мен куәландырылуы тиіс
- ИС ЭСФ жүйесінде арнайы белгі — 480-баптың 8-тармағы бойынша, салық төлеуші ҚҚС декларациясын тапсырғанға дейін ИС ЭСФ жүйесінде салық сомасын есепке алуды тану туралы арнайы белгі (отметка) қоюға міндетті
- Бір реттік есепке алу — егер есепке алуға бірнеше негіздеме болса (мысалы, импорт және төлем), салық ең ерте туындаған негіздеме бойынша тек бір рет қана есепке алынады
ҚҚС есепке алынбайтын жағдайлар
482-баптың талаптарына сәйкес, келесі жағдайларда ҚҚС-ты есепке жатқызуға тыйым салынады:
- Құжаттық қателер — ИИН/БИН қате көрсетілсе, шот-фактура нөмірі немесе күні болмаса, ЭЦП қойылмаса
- Қолма-қол төлем лимиті — бір мәміле бойынша төлем сомасы 1 000 АЕК-тен (4 325 000 теңге) асса, ҚҚС есепке алынбайды (бұл ереже төлемдердің жиілігіне қарамастан, бір мәміле аясындағы жалпы сомаға қатысты қолданылады)
- Қағаз формат — заң бойынша электрондық формат міндетті болса да, шот-фактура қағаз жүзінде жазылған жағдайда
- Арнайы қаражаттар — ликвидациялық қор немесе бюджеттік мақсатты салымдар есебінен сатып алынған тауарлар
- Делдалдық операциялар — клиент үшін жасалған сатып алулар бойынша ҚҚС делдалда емес, түпкілікті тапсырыс берушіде есепке алынады
- Тұрғын үй құрылысы — тұрғын ғимаратты салуға арналған шығындар бойынша ҚҚС ғимарат пайдалануға берілгенге дейін бөлек салықтық регистрде жинақталып, есептеледі
Бухгалтерге арналған практикалық баптаулар
1С жүйесін баптау
- Мөлшерлемені автоматтандыру — барлық анықтамалықтарда ҚҚС мөлшерлемесін 16%-ға өзгертіңіз
- Қолма-қол ақша бақылауы — 4 325 000 теңгеден асатын мәмілелер бойынша қолма-қол төлемдерге автоматты ескерту орнатыңыз
- Интеграция — ИС ЭСФ жүйесімен интеграцияны тексеріп, "есепке алуды тану" белгісін (отметка) қою функциясын баптаңыз
300.04 қосымшасын толтыру
Есепке жатқызу әдісімен импортталатын тауарлар келесі 10 санат бойынша нақты жіктелуі тиіс:
I – Жабдықтар (Оборудование)
II – Ауылшаруашылық техникасы
III – Жүк көліктері
IV – Ұшақтар мен тікұшақтар
V – Локомотивтер мен вагондар
VI – Теңіз кемелері
VII – Қосалқы бөлшектер
VIII – Пестицидтер
IX – Асыл тұқымды мал және жасанды ұрықтандыру жабдықтары
X – Ірі қара мал (тірідей)
Ескерту: 300.04 нысанындағы деректер негізгі 300.00 декларациясының 011 және 029 жолдарына автоматты түрде дұрыс көшуін қадағалаңыз.
Типичные ошибки
- ИС ЭСФ жүйесінде арнайы белгі декларация тапсырылғаннан кейін қойылуы — белгінің болмауы есепке алу құқығынан айырылуға әкеп соғады
- ИИН/БИН деректеріндегі қателіктер — құжаттық қателер ҚҚС есепке алынбауына әкеп соғады
- 1 000 АЕК-тен асатын қолма-қол төлемдер — бір мәміле аясындағы жалпы сома лимитті асса, ҚҚС есепке алынбайды
- 1С жүйесінде ҚҚС мөлшерлемесін 16%-ға өзгертпеу — есептеулердің қателігіне әкеп соғады
- 300.04 қосымшасындағы деректердің 300.00 декларациясына дұрыс көшпеуі — салықтық органдарының сұрақтарына әкеп соғады
Частые вопросы
2026 жылдан ҚҚС мөлшерлемесі қанша болды?
ҚҚС мөлшерлемесі 12%-дан 16%-ға көтерілді. Бұл өзгеріс 2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап жаңа Салық кодексінің (№214-VIII) қолданысқа енуімен орын алды.
Қолма-қол төлем лимиті қандай?
Қолма-қол төлем лимиті 1 000 АЕК, яғни 4 325 000 теңге. Бір мәміле бойынша төлем сомасы осы лимитті асса, ҚҚС есепке алынбайды.
ЭСФ-та арнайы белгі қай кезде қойылуы керек?
Арнайы белгі ҚҚС декларациясын тапсырғанға дейін ИС ЭСФ жүйесінде қойылуы міндетті. Белгінің болмауы есепке алу құқығынан айырылуға әкеп соғады.
Импортталатын тауарларды 300.04 қосымшасында қанша санатқа жіктеу керек?
Импортталатын тауарлар 10 санатқа жіктеледі: жабдықтар, ауылшаруашылық техникасы, жүк көліктері, ұшақтар мен тікұшақтар, локомотивтер мен вагондар, теңіз кемелері, қосалқы бөлшектер, пестицидтер, асыл тұқымды мал және жасанды ұрықтандыру жабдықтары, ірі қара мал.
Делдалдық операциялар кезінде ҚҚС кімде есепке алынады?
Клиент үшін жасалған сатып алулар бойынша ҚҚС делдалда емес, түпкілікті тапсырыс берушіде есепке алынады.