ЖШС қазақ тілінде қалай жазылады
«ЖШС» қысқартуының қазақша нұсқасын үндестігіне қарап анықтауға немесе өз бетінше құрастыруға болмайды. Бухгалтерлік және шарттық құжаттар үшін компанияның ұйымдық-құқықтық нысаны мен қазақ тіліндегі атауын оның тіркеу және құрылтай құжаттарынан не ұйымның өзі ұсынған ресми мәліметтерден алу керек.
«ЖШС қазақ тілінде» деген сұрау екі түрлі міндетке қатысты болуы мүмкін. Бірінші жағдайда ұйымдық-құқықтық нысанды қазақ тілінде көрсету қажет. Екінші жағдайда нақты компанияның толық атауын дайындау керек. Құжаттар үшін ресми бекітілген нұсқа маңызды: қызметкер жасаған сөзбе-сөз аударма ұйым ресми түрде қолданатын атаумен сәйкес келмеуі мүмкін.
Егер қолда бар құжаттарда тек орыс тіліндегі атау көрсетілсе, шотқа, актіге, шартқа немесе сенімхатқа арнап қазақша нұсқаны ойдан шығармаған жөн. Басшыдан немесе контрагенттен қажетті жазылуы бекітілген құжатты сұратыңыз. Бұл атауда жалқы есім, географиялық атау, шетелдік сөз немесе фирмалық жазылым болған кезде ерекше маңызды.
Ұйымдық-құқықтық нысан мен фирмалық атаудың өзін ажырата білу керек. Ұйымдық-құқықтық нысанның қазақ тілінде қабылданған белгіленімінің болуы нақты компания атауының қалған бөлігі қалай жазылуға тиіс екенін өздігінен айқындамайды. Құжатқа толық немесе қысқартылған атауды заңды тұлғаның өзі растаған қалпында тұтастай көшіру керек.
Құжатты ресімдеу алдында бухгалтер нені тексеруі керек
Алдымен қандай атауды көрсету қажет екенін анықтаңыз: толық па, әлде қысқартылған ба, орыс тілінде ме, әлде қазақ тілінде ме. Содан кейін оны ұйымның тіркеу, құрылтай және шарттық деректерімен салыстырыңыз.
Іс жүзіндегі тексеру мынадай болуы мүмкін:
- компанияның ресми толық атауын тіркеу құжатынан немесе жарғыдан табыңыз;
- қазақ тіліндегі жеке нұсқасы көзделген-көзделмегенін тексеріңіз;
- сөздердің ретін, жалқы есімнің жазылуын және ұйымдық-құқықтық нысанды сақтаңыз;
- атаулары ұқсас ұйымдарды шатастырмау үшін БСН-ды салыстырыңыз;
- операция бойынша барлық құжатта бірдей расталған жазылымды қолданыңыз;
- егер құжатта толық атау көзделсе, оны ауызекі қысқартумен алмастырмаңыз.
Егер бухгалтер есепке алу жүйесіндегі контрагент карточкасымен жұмыс істесе, атаудың расталған нұсқаларын бөлек сақтаған ыңғайлы. Сонда қазақша атауды әр операция кезінде қолмен аудармай-ақ, қажетті баспа нысанына қоюға болады. Деректемелерді толтыру тәртібі қолданылатын бағдарлама мен оның конфигурациясына байланысты.
Бастапқы құжаттарға, шарттарға, хаттарға, сенімхаттарға және мемлекеттік органдарға жолданатын өтініштерге ерекше назар аудару қажет. Жалқы есімнің жазылуындағы айырмашылық, түсіп қалған сөз немесе атаудың өз бетінше аударылған бөлігі құжаттарды салыстыруды және тарапты сәйкестендіруді қиындатуы мүмкін.
Контрагенттен құжаттар алған кезде атаудың тілін ғана емес, оның құрамын да тексеріңіз. Қысқартылған нұсқаны ресми атаудың толық баламасы деп автоматты түрде санауға болмайды. Егер шартта және бастапқы құжатта әртүрлі нұсқалар қолданылса, олардың бір ұйымға тиесілі екені БСН-ды қоса алғанда, деректемелер жиынтығымен біржақты расталуға тиіс.
Сәйкессіздіктер болған кезде қалай әрекет ету керек
Егер құжаттарда қазақша атаудың әртүрлі нұсқалары кездессе, бухгалтер сауаттырақ көрінген нұсқаны өз бетінше таңдамауы керек. Құжат ресімделген күні ұйымның қай нұсқаны ресми түрде қолданғанын анықтау қажет.
Орынды әрекет ету тәртібі:
- Жарғыдағы және тіркеу құжаттарындағы мәліметтерді салыстыру.
- Контрагенттен қолданыстағы жазылымның растамасын сұрату.
- Шарт жасалғаннан кейін атаудың өзгерген-өзгермегенін тексеру.
- Қажет болған жағдайда шартқа өзгеріс енгізуді келісу немесе контрагент карточкасын түзету.
- Алынған растаманы мәміле бойынша құжаттармен бірге сақтау.
Егер сәйкессіздік құжатқа қол қойылғаннан кейін анықталса, әрекет ету тәртібі құжаттың түрі мен оны ресімдеу мән-жайларына байланысты болады. Электрондық файлды жай ғана ауыстыруға немесе екінші тараппен келіспей жаңа дананы басып шығаруға болмайды. Алдымен деректемелер жиынтығы ұйымды біржақты сәйкестендіруге мүмкіндік беретін-бермейтінін анықтап, содан кейін түзету тәсілін операцияға қатысушылармен келісу керек.
Егер компания атауын ресми түрде өзгертсе, жаңа жазылымды тіркеу деректеріне тиісті өзгеріс енгізілгеннен кейін ресімделетін құжаттарда қолдану керек. Бұрын ресімделген құжаттардың мазмұнындағы атауды өз бетінше жаңасымен ауыстырудың қажеті жоқ. Әртүрлі кезеңдердің құжаттарын дұрыс салыстыру үшін есепке алу жүйесіндегі карточка тарихында бұрынғы атауды сақтаған пайдалы.
Екі тілдегі шартты дайындау кезінде тілдік нұсқалар арасында сәйкессіздік болған жағдайда қай мәтін қолданылатынын алдын ала келіскен жөн. Алайда мұндай ескерту атаудың еркін аудармасын ресми атауға айналдырмайды. Екі нұсқадағы тараптардың деректемелері мәмілеге қатысушыларды біржақты анықтауға мүмкіндік беруге тиіс.
Сот құжаттарындағы компания атауы
Сот талқылауына арналған құжаттарда тараптың атауын оның қолданыстағы ресми деректеріне сәйкес көрсету керек. Егер құжат басқа тілде жасалса, аудармада ұйымды сәйкестендіретін деректемелер сақталуға және тіркелген атау еркін аудармамен алмастырылмауға тиіс.
Атаудың тілі мен бүкіл құжаттың тілі — екі бөлек мәселе. Қазақ тіліндегі мәтінді пайдалану бухгалтердің фирмалық атауды өз бетінше аудара алатынын білдірмейді, ал орысша нұсқаның болуы дау тарапын дәл көрсету қажеттігін жоймайды. Атауы, БСН-ы және басқа деректемелері ұйымның құжаттарына сәйкес келуге тиіс.
Бухгалтер үшін бұл сот дауына қатысты шартты, актіні, шотты немесе хат-хабарды дайындау кезінде «ЖШС»-ны расталмаған белгіленіммен механикалық түрде алмастырумен шектелуге болмайтынын білдіреді. Тараптың расталған атауын пайдаланып, бүкіл құжаттың аудармасын нақты іс жүргізудің талаптарын ескере отырып ресімдеу керек. Процестік құжаттың мәтіні мен аудармасын істі жүргізуге жауапты маманмен алдын ала келіскен жөн.
Егер іске әртүрлі кезеңдердің құжаттары қоса берілсе, оларда бір компанияның бұрынғы және жаңа атауы кездесуі мүмкін. Мұндай жағдайда бұрын ресімделген даналардағы деректемелерді келісусіз ауыстырудың орнына құжаттардың бастапқы мазмұнын сақтап, атаудың өзгеруін қадағалауға мүмкіндік беретін мәліметтерді қоса беру керек.
Жиі қойылатын сұрақтар
ЖШС-ны қазақ тіліне өз бетінше аударуға бола ма? — Бейресми жоба үшін жұмыс нұсқасын дайындауға болады, бірақ бухгалтерлік, шарттық немесе өзге де ресми құжатта компанияның тіркеу немесе құрылтай құжаттарындағы жазылымды қолдану керек.
Компанияның фирмалық атауын аудару керек пе? — Растамасыз оның мағынасын аударуға болмайды. Жалқы есімді тиісті тілдегі ресми атауда бекітілген қалпында жазу керек.
Контрагент атаудың әртүрлі нұсқаларын жіберсе, не істеу керек? — Қолданыстағы атауы көрсетілген құжатты немесе дұрыс нұсқаның жазбаша растамасын сұратыңыз. Сонымен бірге ұйымның БСН-ы мен басқа да деректемелерін салыстырыңыз.
Қазақ тіліндегі құжатта орысша атауды қолдануға бола ма? — Компанияның құжаттарымен расталған және ресімделетін құжат үшін келісілген тілдік нұсқаны қолданыңыз. Ресми атауды өз бетінше жасалған аудармамен алмастырмаңыз.
Есепке алу жүйесінде қате аударма сақталып қойса, не істеу керек? — Расталған деректер негізінде контрагент карточкасын түзетіңіз. Құжаттарды қайта басып шығармас бұрын өзгеріс бұрын ресімделген қандай құжаттарға әсер ететінін тексеріп, оларды түзету тәсілін екінші тараппен келісіңіз.
Сотқа арналған құжаттарды аудару қажет пе? — Аударманың қажеттілігі мен тәртібі сот ісін жүргізудің және құжаттың түріне байланысты. Аударма кезінде ұйымның расталған атауы мен сәйкестендіретін деректемелерін сақтау керек.
Дереккөздер
Бақыланатын шетелдік компаниялардың пайдасына салық салуға, қатысу немесе бақылау туралы өтінішке, қосарланған салық салуды жоюға және бақыланатын шетелдік компания салығын есепке жатқызуға арналған ҚР СК баптары қазақстандық жауапкершілігі шектеулі серіктестік атауын қазақ тіліне аудару немесе қазақ тілінде жазу қағидаларын белгілемейді (ҚР СК 335, 336, 398, 414-баптары). Сондықтан осы ережелерден нақты компания атауының қазақша нұсқасын анықтау мүмкін емес: оны заңды тұлғаның қолданыстағы тіркеу және құрылтай құжаттарынан көшіру керек.