«buhgpt.kz» порталының сарапшылары ретінде біз бухгалтерлердің күнделікті жұмысында кездесетін күрделі жағдайларды талдауды жалғастырамыз. Бүгін біз «1С:Бухгалтерия 8.3» типтік шешімінде ЖТС (ИПН) бойынша стандартты шегерімдердің қалай есептелетінін және табыс төмен болған жағдайда олардың қалай «ауысатынын» қарастырамыз.
1С бағдарламасындағы ЖТС есебінің механизмі: шегерім қалай ауыстырылады
1С бағдарламасындағы ЖТС (ИПН) есептеу алгоритмі ҚР Салық кодексінің талаптарына толық сәйкес келеді. Салық салынатын табысты анықтау кезінде алдымен міндетті БЖЗҚ (ЕНПФ) жарналары шегеріледі, содан кейін стандартты салық шегерімі (14 АЕК мөлшерінде) қолданылады.Тәжірибелік мысалды қарастырайық: Қызметкердің айлық жалақысы 85 000 теңгені құрайды. Бұл сомадан 10% БЖЗҚ (ЕНПФ) ұсталғаннан кейін қалған табыс көлемі заңмен бекітілген 14 АЕК шегерім мөлшерінен төмен болуы мүмкін. Мұндай жағдайда «ауыспалы шегерім» (переносимый вычет) механизмі іске қосылады.Егер ағымдағы айда қызметкердің табысы шегерімді толық пайдалануға жетпесе, пайдаланылмаған шегерім қалдығы «күйіп кетпейді». Ол бағдарламаның есептеу тізілімдерінде жинақталып, келесі айларға автоматты түрде ауыстырылады.Наурыз айында қызметкерге пайдаланылмаған демалыс үшін өтемақы есептелді делік. Осы сәтте оның жалпы табысы (85 000 теңге жалақы + өтемақы) айтарлықтай артып, жинақталған шегерімдерді қолдануға мүмкіндік береді. 1С жүйесі наурыз айында тек ағымдағы айдың ғана емес, сонымен қатар өткен кезеңдерден (қаңтар, ақпан) ауысып келген шегерімдердің жиынтық сомасын автоматты түрде есепке алады. Бұл ретте ӘлЖС (СО) сияқты басқа да міндетті төлемдер өз тәртібімен есептеледі, ал ЖТС (ИПН) базасы осы ауыспалы шегерімдердің есебінен азаяды.
Бухгалтер үшін маңызды аспектілер
Кәсіби бухгалтер ретінде сіз бағдарламаның бұл әрекетін «қате» деп қабылдамауыңыз тиіс. Бұл — салық заңнамасындағы азаматтардың құқығын қамтамасыз ететін стандартты алгоритм.Есіңізде болсын:
- Автоматтандыру: 1С бағдарламасы шегерімдер тарихын өзі қадағалайды. Оны қолмен түзетудің немесе ЖТС (ИПН) базасын жасанды түрде реттеудің қажеті жоқ.
- Салықтық оңтайландыру: Пайдаланылмаған шегерім қалдығы қызметкердің табысы жеткілікті болған айда толық таусылғанша қолданыла береді.
- Басқа салықтармен байланысы: ЖТС (ИПН) шегерімінің ауысуы КТС (КПН) немесе ҚҚС (НДС) есептілігіне тікелей әсер етпейді, бірақ жалақы қорынан алынатын салықтардың дұрыс көрсетілуі жалпы бухгалтерлік теңгерімнің тазалығы үшін өте маңызды.Егер сіз есептеулер кезінде ЖТС (ИПН) сомасының күтілгеннен аз екенін байқасаңыз, алдымен «Салық шегерімдерін қолдану туралы өтініштің» бар-жоғын және өткен айлардағы табыс деңгейін тексеріңіз.