2026 жылы СЕН-ді СӘИЖ-ге импорттау кезінде техникалық қате туындаса, бухгалтер 1С-ті өзекті релизге дейін жаңартып, есептің жаңа данасын жасап, файлды қайта қалыптастыруы керек. Салық кодексінде JSON-файлдарды түзетудің арнайы тәртібі белгіленбеген: ҚР СК 111-бабы салық есептілігі нысандарын жіберуді емес, бақылау-касса машиналарын қолдану мен тіркеуді реттейді (ҚР СК 111-бабы).
Жаңа СӘИЖ дегеніміз не
СӘИЖ — Салықтық әкімшілендірудің интеграцияланған жүйесі дегенді білдіреді. Бақылау-касса машиналарын қолдану қағидаларында «СӘИЖ» АЖ мемлекеттік кірістер органдарының ақпараттық жүйесі ретінде пайдаланылады, сол арқылы БКМ-ге қатысты тіркеу әрекеттері орындалады. Салық кодексі БКМ-ді есепке қоюды, тіркеу карточкасындағы мәліметтерді өзгертуді және БКМ-ді есептен шығаруды көздейді, ал касса машиналарын қолдану тәртібін уәкілетті орган белгілейді (ҚР СК 111-бабы).
ҚР СК 111-бабының ережелері БКМ-ді қолдануға қатысты. Олар СЕН JSON-файлдарына қойылатын техникалық талаптарды және есептілікті СӘИЖ-ге импорттау кезіндегі қателерді жою тәртібін белгілемейді.
Бухгалтер үшін СЕН-мен жұмыс істеген кезде есепке алу бағдарламасы мен жүктеу форматының техникалық үйлесімділігі маңызды. Жаңарту орнатылғанға дейін 1С-те жасалған нысан деректердің бұрынғы құрылымын сақтап қалуы мүмкін. Сондықтан базаны жаңартқаннан кейін деректерді қайта шығарып қана қоймай, есептің жаңа данасын да жасаған жөн.
Қатені диагностикалау кезінде бағдарламаның орнатылған релизін ғана емес, есептің нақты қашан жасалғанын: жаңартуға дейін немесе одан кейін жасалғанын да ескеру қажет.
СӘИЖ жаңа кабинеті: есептілікті жіберер алдында нені тексеру керек
СЕН-ді шығару және импорттау алдында қысқаша техникалық тексеру жүргізген пайдалы:
- 1С-те пайдаланылатын конфигурацияның өзекті релизі орнатылғанына көз жеткізу;
- «Қазақстанға арналған бухгалтерия» үшін өзекті 3.0.74.x желісін басшылыққа алу;
- орнатылған релизге арналған түзетулердің бар-жоғын тексеру;
- жаңартудан кейін есептің жаңа данасын жасау;
- нысанды қайта толтырып, кіріктірілген тексеруді орындау;
- СӘИЖ кабинетіне жүктеу үшін жаңа файл қалыптастыру;
- файл қалыптастырылғаннан кейін релиз немесе есеп форматы өзгерсе, ескі файлды жүктемеу.
Базаны жаңарту және нысанды қайта жасау — екі бөлек әрекет. Өзекті релизді орнату есептілікті қалыптастыру тетігін жаңартады, алайда бұрын жасалған есеп алдыңғы нұсқада қалыптастырылған деректер мен құрылымды сақтап қалуы мүмкін. Сондықтан сол дананы қайта шығару техникалық қатені әрдайым жоя бермейді.
Егер жүйе жаңа файлды қабылдаса, жаңартудан кейін қалыптастырылған дананы жұмыс нұсқасы деп есептеу керек. Егер қате сақталса, бухгалтер СЕН атауын, салық кезеңін, релиздің толық нөмірін, орнатылған түзетулер тізбесін, хабарлама мәтінін және ақау туындаған кезеңді тіркеуі керек. Осы мәліметтер бойынша файлдың 1С-те қалыптастырылуын және оның кабинетке жүктелуін ретімен тексеруге болады.
СЕН 200.00 импорттау кезіндегі «JSON файлы дұрыс емес» қатесі
СЕН 200.00 импорттау кезінде СӘИЖ «JSON файлы дұрыс емес» хабарламасын көрсетуі мүмкін. Бұл техникалық хабарламаның өзі есептің қай өрісі қабылдамауға себеп болғанын көрсетпейді. Егер нысан 1С жаңартылғанға дейін жасалса, оны өзекті релизде қайта жасап, бағдарламаның штаттық құралдарымен жаңа файл қалыптастыру керек.
Практикалық әрекеттер тәртібі:
- Орнатылған 1С релизінің толық нөмірін және оған арналған түзетулердің бар-жоғын тексеріңіз.
- Бақылау салыстырып тексеруі үшін бұрын жасалған нысандағы қажетті мәліметтерді сақтаңыз.
- Жаңартылған базада СЕН 200.00 жаңа есебін жасаңыз.
- Оны қайта толтырып, 1С-те көзделген тексеруді орындаңыз.
- Жаңа нысанның көрсеткіштерін есепке алу деректерімен салыстырыңыз.
- Жаңа файл қалыптастырып, СӘИЖ-ге қайта импорттаңыз.
Қолданылатын форматтың ресми сипаттамасы болмаса, JSON-файлдың құрылымын қолмен өзгертуге болмайды. Мұндай редакциялау құжаттың құрылымын бұзуы немесе 1С-тегі есеп пен жүктелетін файл арасында алшақтық туғызуы мүмкін. Жаңа файлды есепке алу жүйесінің өзекті нұсқасындағы штаттық құралдармен қалыптастырған қауіпсіз.
Неліктен СЕН 300.00-де СӘИЖ үшін сақтау функциясы жоқ
Егер СЕН 300.00-де кейін СӘИЖ-ге жіберуге арналған файлды сақтау пәрмені болмаса, алдымен релиздің толық нөмірін және орнатылған түзетулерді тексеріп, содан кейін есептің жаңа данасын жасау керек. «Қазақстанға арналған бухгалтерия» үшін 2026 жылы 3.0.74.x релиздер желісі өзекті; 3.0.71 және 3.0.71.1 ескі нұсқаларына арналған ұсынымдарды ағымдағы база үшін бағдар ретінде қолдануға болмайды.
Тексеру реті мынадай болуы мүмкін:
- конфигурацияның негізгі нұсқасын ғана емес, релиздің толық нөмірін нақтылау;
- осы релизге арналған түзетулердің орнатылғанын тексеру;
- жаңартудан кейін СЕН 300.00 жаңа данасын жасау;
- жаңа нысанда сақтау пәрменінің бар-жоғын тексеру;
- қажетті пәрмен қолжетімді болса, есепті толтырып, тексеру;
- жіберуге арналған жаңа файл қалыптастыру.
Егер нысанның жаңа данасында да пәрмен болмаса, 1С-ке қызмет көрсететін маманға релиздің толық нөмірін, орнатылған түзетулер тізбесін, СЕН атауын және жоқ пәрменнің сипаттамасын беру керек. Мұндай диагностика үшін құпиясөздерді, электрондық қолтаңба кілттерін және басқа да құпия деректерді берудің қажеті жоқ.
Жаңа СӘИЖ-де ақау туындаса, бухгалтер не істеуі керек
Алдымен мәселенің дәлелін: экран суретін, қатенің нақты мәтінін, күнін, уақытын және операция кезеңін сақтаңыз. Содан кейін 1С релизін, түзетулердің бар-жоғын тексеріп, есептің жаңа данасын қалыптастырыңыз. Импорт сәтті аяқталғаннан кейін кабинетте қажетті нысанның, салық кезеңінің және есептілік түрінің қабылданғанына көз жеткізіңіз.
Егер есептілікті тапсыру мерзімі жақындап қалса, техникалық тексеруді соңғы күнге дейін кейінге қалдырмаған жөн. Мерзім СЕН түрі мен салық кезеңіне қарай айқындалады. ҚР СК 111-бабында мұндай мерзімдер көзделмеген, өйткені ол БКМ-ді қолдануды реттейді (ҚР СК 111-бабы).
Нұсқаларын есепке алмай бірнеше түпкілікті файл жасамаңыз. Жұмыс файлдарына түсінікті атау беріп, кезеңін көрсетіңіз және қай дананың жаңартудан кейін қалыптастырылғанын белгілеңіз. Бұл ескірген нұсқаны қайта жүктеу қаупін азайтады.
Жиі қойылатын сұрақтар
СӘИЖ нені білдіреді? — Бұл мемлекеттік кірістер органдары пайдаланатын Салықтық әкімшілендірудің интеграцияланған жүйесі.
Неліктен 1С жаңартылғаннан кейін СӘИЖ СЕН 200.00 JSON-файлын қабылдамайды? — Техникалық себептердің бірі есептің жаңартуға дейін жасалуы болуы мүмкін. Өзекті релизде жаңа дананы жасап, көрсеткіштерді қайта тексеріңіз және жаңа файл қалыптастырыңыз.
СЕН 300.00-де СӘИЖ үшін сақтау пәрмені болмаса не істеу керек? — Релиздің толық нөмірін және орнатылған түзетулерді тексеріп, содан кейін жаңа есеп жасаңыз. «Қазақстанға арналған бухгалтерия» үшін 3.0.74.x желісі өзекті.
Ескі нысанды жай ғана қайта шығаруға бола ма? — Егер есеп бағдарламаның бұрынғы нұсқасында жасалса, қайта шығару қатені жоймауы мүмкін. Жаңартудан кейін нысанның жаңа данасын жасап, файлды қайта қалыптастырған жөн.
JSON-файлды қолмен түзетуге бола ма? — Форматтың ресми сипаттамасы болмаса, оның құрылымын қолмен өзгертуге болмайды. Файлды 1С-тің өзекті релизіндегі штаттық құралдармен қалыптастырыңыз.
Нақты СЕН тапсыру мерзімін қайдан тексеруге болады? — Мерзім салық заңнамасының тиісті нормалары негізінде нысан түрі мен салық кезеңіне қарай айқындалады. ҚР СК 111-бабындағы БКМ-ді қолдану туралы ережелер СЕН тапсыру мерзімдерін реттемейді (ҚР СК 111-бабы).