КТС бойынша БСК — бұл корпоративтік табыс салығы бойынша төлемді бюджет түсімдерінің тиісті түріне жатқызуға арналған деректеме. Міндеттеменің сипатын ескермей, бір кодты көрсетуге болмайды: бухгалтер аударым түрін анықтап, содан кейін БСК-ны төлем ресімделген күні қолданыста болған ресми сыныптауышпен салыстырып тексеруі қажет. ҚР СК-нің 317, 621, 833 және 837-баптарында КТС төлеуге арналған БСК белгіленбеген, сондықтан олардың негізінде цифрлардың нақты комбинациясын атауға болмайды.
КТС: төлем үшін қандай БСК таңдау керек
«КТС үшін қандай БСК қолданылады» деген сұраққа жауап ескі төлем құжатынан таныс нөмірді іздеуден емес, міндеттеменің сипатын анықтаудан басталады. Кодты қолданыстағы ресми сыныптауыштағы бюджет түсімдерінің тиісті түрінің атауы бойынша таңдау қажет.
Төлем тапсырмасын ресімдеу алдында бухгалтер мыналарды анықтағаны жөн:
- төлеуші кім және қандай міндеттеме өтеледі;
- салықтың өзі ме, әлде онымен байланысты өзге төлем аударыла ма;
- төлем қай салық кезеңі үшін жүргізіледі;
- төлем жасалған күні ресми сыныптауыштың қай редакциясы қолданыста болады;
- таңдалған кодтың атауы аударым мақсатына және салықтық есепке алу деректеріне сәйкес келе ме.
БСК-ны өткен жылғы банк құжатынан автоматты түрде көшіруге болмайды. Сақталған құжат бұрын ресімделген төлемнің деректемелерін растайды, бірақ қолданыстағы ресми сыныптауышпен салыстырып тексеруді алмастырмайды.
БСК-ны ТТК-мен де шатастыруға болмайды. Бұлар төлем құжатының бөлек деректемелері. Олардың әрқайсысын мақсатына қарай таңдап, бөлек тексеру керек: бір деректеменің бұрынғы төлем құжатымен сәйкес келуі екіншісінің дұрыстығын растамайды.
ҚР-дағы КТС бойынша БСК: төлем алдында кодты қалай тексеру керек
Тексеру салықтық есепке алу деректері мен дайындалған есептілік бойынша міндеттемені анықтаудан басталады. Содан кейін ресми сыныптауыштан атауы осы міндеттемеге сәйкес келетін кодты табады. Код таңдалғаннан кейін жасалған төлем тапсырмасының барлық деректемесі тексеріледі.
Іс жүзіндегі тәртіп мынадай болуы мүмкін:
- КТС бойынша міндеттеменің түрін және аударым жататын кезеңді анықтау.
- Тапсырма ресімделген күні қолданыста болған ресми сыныптауыштан төлемнің тиісті атауын табу.
- Табылған атауды есепке алу және есептілік деректері бойынша міндеттемемен салыстыру.
- ТТК-ны, алушыны, банк деректемелерін және төлем мақсатының мәтінін бөлек тексеру.
- Құжатты банкке жібермес бұрын соманы және салық кезеңін салыстырып тексеру.
- Төлем жүргізілгеннен кейін төленген соманың қай міндеттеме және кезең бойынша көрсетілгенін тексеру.
Егер ресми сыныптауыштағы, банк үлгісіндегі және есепке алу бағдарламасындағы мәліметтер бір-біріне сәйкес келмесе, сақталған үлгіні дұрыс БСК-ның растауы деп санауға болмайды. Алдымен тапсырма ресімделген күні төлемнің тиісті түрі үшін қандай код қолданылатынын анықтап, содан кейін ғана құжатты ресімдеуді аяқтау керек.
Көшіру арқылы жасалатын төлемдерге ерекше назар аудару қажет. Мұндай құжатта бұрынғы кезең, төлем мақсатының мәтіні, сома, алушы немесе бюджет коды сақталып қалуы мүмкін. Сондықтан көшірілген тапсырманы жаңадан толтырылған құжат сияқты қағидалар бойынша тексеру керек.
Ресми мәтіндерде келтірілген ҚР СК баптары жер қойнауын пайдаланушының шегерімдерін, жер учаскелерін пайдаланғаны үшін төлемақы мөлшерлемелерін, ҚҚС асып кеткен сомасын қайтарудың өтпелі тәртібін және инвестициялық жобалар талаптарының сақталуын реттейді. Бұл нормалар КТС үшін бюджет сыныптамасының кодын айқындамайды (ҚР СК-нің 317, 621, 833, 837-баптары).
1С-тегі 2026 жылғы КТС бойынша БСК: деректемені қайдан тексеруге болады
Есепке алу жүйесінде БСК бағдарламаның төлем тапсырмасын толтыруына негіз болатын салықтың немесе төлемнің баптауларынан тексерілуі керек. Анықтамалықтың, өрістің атауы және оған өту жолы қолданылатын конфигурация мен оның бапталуына байланысты, сондықтан деректеменің әмбебап орналасқан жерін көрсету дұрыс емес.
«Қазақстанға арналған бухгалтерияның» 3.0.74.x және «Қазақстанға арналған жалақы және персоналды басқарудың» 3.1.37.x өзекті шығарылымдарында баптауларға қол жеткізу тәртібі әртүрлі болуы мүмкін. Дерекқордың нақты конфигурациясын және жасалған төлем құжатының деректемелерін басшылыққа алу керек.
КТС бойынша төлемді қалыптастыру алдында бухгалтерге мыналарды тексерген пайдалы:
- төлем тапсырмасына қандай БСК қойылады;
- код төлем жасалған күнгі ресми сыныптауышқа сәйкес келе ме;
- БСК ТТК-ға арналған өріске енгізілмеген бе;
- төлем алушы дұрыс көрсетілген бе;
- алушының банк деректемелері өзекті ме;
- төлем мақсаты, сома және салық кезеңі дұрыс көрсетілген бе.
Автоматты түрде толтыру құжатты дайындауға көмектеседі, алайда қойылған деректемені бәрібір салыстырып тексеру қажет. Егер баптауда немесе үлгіде бұрынғы код сақталса, ол жаңа тапсырмаға енуі мүмкін. Сыныптауыш өзгергеннен кейін төлем баптауларын, сақталған үлгілерді және әлі жіберілмеген банк құжаттарын тексеру қажет.
Тексеру кезінде цифрлық кодқа ғана емес, оның ресми атауына да назар аудару маңызды. Мұндай салыстыру формалды түрде толтырылған деректеме бюджет түсімдерінің басқа түріне жататын жағдайды анықтауға көмектеседі.
БСК-да қате болғанда не істеу керек
Егер қате құжатты жібергенге дейін анықталса, төлем тапсырмасын түзетіп, толықтай қайта тексеру қажет. БСК-мен бірге ТТК-ны, алушыны, төлем мақсатын, кезеңді және соманы салыстырып тексеру керек, өйткені бұл деректер де сол қате үлгіден көшірілуі мүмкін.
Егер банк төлемді жүргізіп қойған болса, алдымен соманың салық міндеттемелерін есепке алуда қалай көрсетілгенін және оның қай төлемге жатқызылғанын анықтау керек. Нәтижені анықтағанға дейін сол соманы автоматты түрде қайта аударуға болмайды: қайталама төлем бастапқы сәйкессіздікті түзетпей, соманың екі рет аударылуына әкелуі мүмкін.
Кейінгі әрекеттер үшін қате аударылған сомалармен жұмыс істеудің қолданыстағы ресми тәртібін пайдалану керек. Рәсімді таңдау төлемнің іс жүзінде қалай есепке алынғанына байланысты. Бухгалтер банк құжатын сақтап, қате және дұрыс деректемелерді, соманы, төлем күнін және міндеттеме жататын кезеңді тіркеуі қажет.
Түзетілгеннен кейін соманың көрсетілуін қайта тексеру керек. Төлем қажетті міндеттемемен және салық кезеңімен сәйкестендірілгеннен кейін ғана ішкі бақылауды аяқтаған жөн.
Жиі қойылатын сұрақтар
КТС бойынша төлем құжатында қандай БСК көрсету керек? — Қолданыстағы ресми сыныптауыштағы атауы аударылатын міндеттеменің нақты түріне сәйкес келетін кодты. Төменде келтірілген ҚР СК баптары КТС бойынша нақты БСК-ны белгілемейді.
Өткен жылғы төлем тапсырмасындағы КТС бойынша БСК-ны пайдалануға бола ма? — Жаңа төлем жасалған күнгі ресми сыныптауышпен салыстырып тексергеннен кейін ғана. Сондай-ақ алушыны, ТТК-ны, төлем мақсатын және салық кезеңін тексеру қажет.
БСК мен ТТК бір нәрсе ме? — Жоқ. Бұлар төлем құжатының әртүрлі деректемелері, сондықтан оларды бөлек таңдап, тексеру керек.
1С-те КТС бойынша БСК қайда сақталады? — Төлем тапсырмасын толтыру кезінде пайдаланылатын салық немесе төлем баптауларында. Анықтамалықтың, өрістің және пәрменнің нақты атауы дерекқордың конфигурациясы мен бапталуына байланысты.
КТС төлегеннен кейін нені тексеру керек? — Соманың қалай көрсетілгенін, оның қай міндеттемеге жатқызылғанын және көрсетілген кезеңнің төлемнің нақты мақсатына сәйкес келетінін тексеру керек.
Дереккөздер
- ҚР СК 2026, 317-бап — жер қойнауын пайдаланушының қазақстандық кадрларды оқытуға және өңірлердің әлеуметтік саласын дамытуға жұмсаған шығыстары бойынша шегерім.
- ҚР СК 2026, 621-бап — жер учаскелерін пайдаланғаны үшін төлемақы мөлшерлемелері.
- ҚР СК 2026, 833-бап — 2026 жылғы 1 қаңтарға дейін ұсынылған ҚҚС асып кеткен сомасын қайтару туралы өтініштер мен талаптарды қарау жөніндегі өтпелі ережелер.
- ҚР СК 2026, 837-бап — 2026 жылғы 1 қаңтарға дейін жасалған жекелеген инвестициялық жобалар мен келісімдер бойынша талаптарды сақтау.