2026 жылы 1С жүйесінде ай бастапқы құжаттар көрсетіліп, тексерілгеннен кейін жабылады: конфигурацияда көзделген регламенттік операциялар орындалады, олардың нәтижесі талданады және түзетулерден кейін есептеу қайталанады. Егер жабу кезінде мүлік салығы есептелсе, салық төлеуші оны тиісті мөлшерлемені салық базасына қолдану арқылы дербес есептейді (ҚР СК 593-бабы).
1С жүйесінде айды жабу: іске қоспас бұрын нені тексеру керек
Кезеңді жаппас бұрын бір айдағы бастапқы құжаттардың енгізіліп, өткізілгеніне, ал шаруашылық операциялардың тиісті шоттарда және талдамалық есеп объектілерінде көрсетілгеніне көз жеткізіңіз. Өткізу және сатып алу құжаттарына, контрагенттермен есеп айырысуға, тауарлық-материалдық қорлар мен негізгі құралдардың қозғалысына ерекше назар аудару қажет.
Мыналарды ретімен тексерген жөн:
- ұйым мен есептік кезең дұрыс таңдалған ба;
- жабылатын айдың құжаттары өткізілген бе;
- қате күндер, толық емес деректемелер немесе дұрыс емес талдамалық есеп бар ма;
- айналымдар мен қалдықтар бастапқы құжаттарға сәйкес келе ме;
- контрагенттермен өзара есеп айырысу дұрыс көрсетілген бе;
- жекелеген құжаттарды түзету немесе қосымша өткізу қажет пе.
Айды жабуды бір ғана техникалық батырма ретінде қабылдамаған жөн. Қорытынды бүкіл кезең ішінде қалыптастырылған құжаттар мен есептік жазбаларға байланысты. Егер бастапқы деректер дұрыс көрсетілмесе, регламенттік операцияларды іске қосу шаруашылық операцияның мазмұнын түзетпейді.
Жұмысты бастамас бұрын айналым-сальдолық ведомостарды және басқа да бақылау есептерін қалыптастырып, сақтап қойған жөн. Операциялар орындалғаннан кейін оларды қайта қалыптастырып, көрсеткіштерді салыстыруға болады. Мұндай тәсіл жабу нәтижесінде қандай сомалардың, шоттардың және есеп баптарының өзгергенін анықтауға көмектеседі.
2026 жылы жұмыс істеу үшін «Қазақстанға арналған бухгалтерия» конфигурациясының өзекті 3.0.74.x шығарылымын пайдалану қажет. Жабу алдында ақпараттық базаның жаңартылғанын, резервтік көшірменің жасалғанын және пайдаланушылардың жабылатын кезең құжаттарын енгізуді аяқтағанын да тексерген жөн.
1С 8.3 және 1С 8.2 жүйелерінде айды жабу: қадамдық логика
«Қазақстанға арналған бухгалтерия» конфигурациясының өзекті 3.0.74.x нұсқасында бағдарламада көзделген айды жабу жұмыс орнын ашып, ұйым мен жабылатын кезеңді таңдаңыз. Өңдеуге өтудің нақты жолы интерфейске, пайдаланушы құқықтарына және база баптауларына байланысты, сондықтан қолданылатын конфигурацияда қолжетімді кезеңді жабу пәрмендерін басшылыққа алыңыз.
Регламенттік операциялардың құрамы есеп деректерімен және нақты базаның баптауларымен айқындалады. Олардың құрамына мыналар кіруі мүмкін:
- шығындарды есептеу және бөлу;
- өндірістік есеп шоттарын жабу;
- өнім шығарудың және қорларды есептен шығарудың өзіндік құнын есептеу;
- қаржылық нәтижені анықтау;
- салықтық есепке алу бойынша регламенттік әрекеттер;
- ұйымның баптаулары мен есеп деректерінде көзделген салықтарды есептеу.
Егер өңдеуде барлық операцияларды орындау көзделсе, толық есептеуді іске қосыңыз. Таңдалған кезеңге дейін орындау қолжетімді болса, бұл мүмкіндікті аралық бақылау үшін пайдаланған ыңғайлы: алдымен рәсімдердің бір бөлігін орындап, содан кейін құжаттардың қозғалысы мен есептерді талдап, бұдан соң жабуды жалғастыруға болады.
Операциялардың мәртебелері мен оларды көрсету тәсілдері интерфейс нұсқасына байланысты. Өңдеудің жалпы нәтижесін ғана емес, әрбір регламенттік операцияны да тексеру қажет: оның аяқталғанын, қате туралы хабарлама берілмегенін және күтілетін есептік жазбалардың қалыптастырылғанын тексеріңіз.
1С 8.3, ERP, ӨКБ және Қазақстанға бейімделген шешімдерде операциялардың құрамы, интерфейс пен пәрмен атаулары әртүрлі болады. Ескі редакцияға немесе басқа конфигурацияға арналған нұсқаулықты жұмыс базасына механикалық түрде көшіруге болмайды. 2026 жылы «Қазақстанға арналған бухгалтерия» үшін өзекті 3.0.74.x шығарылымдар тармағы, ал «Қазақстанға арналған жалақы және персоналды басқару» үшін 3.1.37.x тармағы бағдар ретінде қолданылады.
Операцияларды бағдарлама белгілеген реттілікпен орындаған дұрыс. Бастапқы кезеңнің нәтижесі кейінгі кезеңдерде пайдаланылуы мүмкін, сондықтан бір рәсімді өткізіп жіберу немесе дұрыс орындамау кейінгі есептеулерге әсер етуі ықтимал.
1С жүйесінде кезең жабылмаса не істеу керек
Қате туындаған кезде проблемалық операция туралы мәліметтерді ашып, хабарлама мәтінін, қалыптастырылған құжаттардың қозғалысын және олармен байланысты есептерді зерделеңіз. Қатенің қай кезеңде туындағанын және бағдарлама хабарламасында қандай құжаттар немесе талдамалық есеп объектілері көрсетілгенін тіркеп қойыңыз.
Егер себеп бастапқы кезеңдердің бірінде пайда болса, кейінгі әрекеттер орындалмауы немесе бұрмаланған нәтиже беруі мүмкін. Сондықтан қателерді жабу өңдеуінде операциялар орналасқан реттілікпен жою қажет.
Егер конфигурация жабуды толығымен немесе таңдалған кезеңнен кейінгі операцияларды болдырмауға мүмкіндік берсе, тиісті пәрменді пайдаланыңыз. Құжаттарды түзеткеннен кейін өзгеріс әсер еткен операцияларды қайта орындап, бақылау есептерін қайта қалыптастырыңыз. Болдырмас бұрын басқа пайдаланушылардың осы кезең құжаттарын өзгертпейтініне көз жеткізіңіз.
Өзара есеп айырысу бойынша қарсы немесе жабылмаған қалдықтар ерекше назар аударуды талап етеді. Мысалы, бір контрагент бойынша 1710 және 3310 шоттарында немесе 1210 және 3510 шоттарында сомалар бір мезгілде сақталса, құжаттарды, шарттарды, талдамалық есепті және есептік жазбаларды тексеріңіз. Мұндай қалдықтарды белгіленген негізсіз еркін қолмен жасалатын операция арқылы жабуға болмайды.
Тексерудің практикалық тәртібі:
- Тиісті шоттар бойынша контрагенттер, шарттар және есеп айырысу құжаттары бөлінісінде егжей-тегжейленген есепті қалыптастырыңыз.
- Қалдықтарды шарттармен, бастапқы құжаттармен және өзара есеп айырысудың нақты жай-күйімен салыстырыңыз.
- Бастапқы құжаттардағы күндерді, операция түрлерін, есеп шоттарын және талдамалық есептің толтырылуын тексеріңіз.
- Құжаттамалық негіз болған кезде конфигурацияда көзделген есепке жатқызуды, түзетуді немесе өзге тиісті құжатты ресімдеңіз.
- Өзгеріс әсер еткен жабу операцияларын қайта орындап, айналымдар мен қалдықтарды тексеріңіз.
Салықтық есепке алу шоттарын жабуға байланысты баптауларды олардың нақты конфигурациядағы мақсатын ескере отырып қана өзгертіңіз. Параметрді өзгертпес бұрын қалыптастырылған қозғалыстарды және оның ТМҚ, негізгі құралдар мен басқа да объектілер есебіне тигізетін салдарын зерделеңіз. Баптаудың атауы мен әрекеті бағдарламаның редакцияларына қарай өзгеше болуы мүмкін.
Егер хабарлама талдамалық есептің жоқ екенін көрсетсе, міндетті есеп бөлінісі толтырылмаған бастапқы құжатты түзету қажет. Егер қате күн немесе шот анықталса, алдымен негіз құжатты анықтап, содан кейін оны қайта өткізіңіз және өзгеріс әсер еткен кезеңнен бастап жабуды қайталаңыз.
1С жүйесінде жабудан кейінгі нәтижені бақылау
Өңдеудің сәтті мәртебесі өздігінен бухгалтерлік тексеруді алмастырмайды. Рәсім аяқталғаннан кейін шығындар шоттары, өндірістік шоттар, қаржылық нәтиже, салықтық есепке алу және өзара есеп айырысу бойынша есептерді қалыптастырыңыз. Оларды жабуға дейінгі деректермен салыстырып, өзгерістердің орындалған операциялармен түсіндірілетініне көз жеткізіңіз.
Мүлік салығын есептеу кезінде салық базасы мен қолданылған мөлшерлемені есеп деректерімен салыстырыңыз. Салық төлеуші салықты дербес есептейді, ал ағымдағы төлемдер салық кезеңінің басындағы бухгалтерлік есеп деректері бойынша тиісті объектілердің баланстық құны негізінде айқындалады (ҚР СК 593-бабы).
Күтпеген қалдықтардың, теріс мәндердің немесе түсінікті негіз құжатсыз қозғалыстардың пайда болмағанын тексеріңіз. Егер қате анықталса, проблемалық кезеңнен кейінгі операцияларды болдырмай, бастапқы құжатты түзетіңіз және есептеуді қайталаңыз. Себебін талдамай қорытынды жазбаларды қолмен түзету келесі жабу кезінде қайталанатын қатені жасыруы мүмкін.
Сондай-ақ кірістер мен шығыстар бойынша айналымдарды салыстырып, қабылданған есеп жүргізу тәртібіне сәйкес жабылуға тиіс шоттардың жабылуын тексеріңіз және елеулі сомалардың толық жазбасын қарап шығыңыз. Әрбір әдеттен тыс қозғалыстың қандай құжатпен және қандай регламенттік операциямен қалыптастырылғаны түсінікті болуы керек.
Келесі кезеңге өтпес бұрын бақылау есептерін сақтап, қандай қателердің түзетілгенін тіркеп қойыңыз. Бұл кейінгі салыстырып тексеруді жеңілдетіп, айды жабудың қайталанатын тәртібін қалыптастыруға көмектеседі.
Сұрақтар мен жауаптар
1С жүйесінде айды қалай жабуға болады? — Құжаттар мен қалдықтарды тексеріңіз, айды жабу жұмыс орнын ашыңыз, ұйым мен кезеңді таңдаңыз, қолжетімді регламенттік операцияларды орындаңыз, содан кейін олардың мәртебесін, қозғалыстарын және бақылау есептерін талдаңыз.
Операциялардың бір бөлігін ғана орындауға бола ма? — Иә, егер мұндай пәрмен қолданылатын конфигурацияда көзделсе. Таңдалған кезеңге дейін орындау аралық нәтижені тексеруге, қателерді түзетуге және содан кейін есептеуді жалғастыруға мүмкіндік береді.
Неліктен 1С жүйесінде ай жабылмайды? — Жиі кездесетін себептер: өткізілмеген немесе дұрыс ресімделмеген құжаттар, толтырылмаған талдамалық есеп, өзара келісілмеген есеп баптаулары, теріс қалдықтар және алдыңғы кезеңдегі қателер. Алдымен орындалмаған алғашқы операция бойынша хабарлама мәтінін қараңыз.
1С жүйесінде кезеңнің жабылуын қалай болдырмауға болады? — Конфигурацияда көзделген бүкіл жабуды немесе таңдалған кезеңнен кейінгі операцияларды болдырмау пәрменін пайдаланыңыз. Содан кейін бастапқы құжаттарды түзетіп, есептеуді дұрыс реттілікпен қайталаңыз.
1С 8.3, ERP және ӨКБ жүйелерінде жабу бірдей орындала ма? — Жоқ. Тексерудің жалпы реттілігі ұқсас болғанымен, операциялардың құрамы, интерфейс пен пәрмендер нұсқаға, конфигурацияға және база баптауларына байланысты. 2026 жылы «Қазақстанға арналған бухгалтерия» үшін 3.0.74.x шығарылымдар тармағы өзекті.
Барлық операциялардың сәтті мәртебесі жеткілікті ме? — Жоқ. Өңдеу орындалғаннан кейін айналым-сальдолық ведомостарды, шығындардың толық жазбаларын, қаржылық нәтижені, өзара есеп айырысуды және регламенттік құжаттардың қозғалысын тексеру қажет.
Дереккөздер
Қазақстан Республикасының Салық кодексі, 593-бап — мүлік салығын дербес есептеу және бухгалтерлік есеп деректері бойынша ағымдағы төлемдерді айқындау тәртібі.