2026 жылы виртуалды қойма ТІЖ ресімдеу қағидаларында белгіленген жағдайларда тауарлармен жұмыс істеу және ТІЖ ресімдеу үшін ЭШФ АЖ-да құрылады және пайдаланылады. ҚР СК-нің келтірілген нормалары ҚҚС асып кетуін қайтарудың өтпелі тәртібін және инвестициялық жобалар мен келісімдер бойынша талаптардың сақталуын реттейді, сондықтан виртуалды қойманы құру және пайдалану тәртібі оларда белгіленбеген (ҚР СК-нің 833, 837, 838, 839-баптары).
ЭШФ виртуалды қоймасы: ол не үшін қажет
«Виртуалды қойма» модулі ЭШФ АЖ құрамына кіреді және байланысты электрондық құжаттарды ресімдеу кезінде тауарлар, оларды сақтау орындары және қозғалысы туралы мәліметтерді көрсетуге арналған. Бухгалтер ТІЖ-мен жұмыс істеген кезде модуль деректерін пайдаланады және таңдалған қойманың нақты операцияға сәйкестігін бақылайды.
Виртуалды қойма ұйымның қоймалық есебін алмастырмайды. Бухгалтерлік немесе тауарларды есепке алу бағдарламасында қорлар, өзіндік құн, партиялар және ішкі операциялар туралы толығырақ мәліметтер болуы мүмкін. ЭШФ АЖ-ға осы жүйеде электрондық құжаттарды ресімдеуге қажетті мәліметтер енгізіледі.
Жұмысты бастамас бұрын бухгалтер нақты тауар мен операция үшін ТІЖ қажет пе, сондай-ақ оны ресімдеу кезінде «Виртуалды қойма» модулі қолданыла ма, соны анықтауы керек. ТІЖ ресімдеу қағидаларының қолданыстағы редакциясын және онда көзделген тізбелерді басшылыққа алу қажет: жұмыс тәртібі тауардың түрі мен операцияның сипатына қарай айқындалады.
ЭШФ АЖ-да виртуалды қойманы қалай құру керек
Қойманы құрмас бұрын ұйымның тіркеу мәліметтерін және тауарлар сақталатын орынның нақты мекенжайын тексеріңіз. Карточка деректері ұйым ЭШФ АЖ-да құжаттарды ресімдеу кезінде таңдайтын объектіге сәйкес келуі керек.
Жұмыстың жалпы тәртібі мынадай:
- Тиісті ұйымның профилі арқылы ЭШФ АЖ-да авторлану.
- «Виртуалды қойма» модуліне өту.
- Қойма карточкасын құрып, объект туралы сұратылған мәліметтерді толтыру.
- Сақтамас бұрын мекенжай мен қалған деректемелерді тексеру.
- Құрылған қойманың байланысты құжатты ресімдеу кезінде таңдау үшін қолжетімді екеніне көз жеткізу.
Түймелердің атаулары мен элементтердің орналасуы ЭШФ АЖ-дың қолданыстағы интерфейсіне байланысты. Егер нақты қойманың карточкасы бұрыннан бар болса, алдымен оның мәліметтерін жаңарту мүмкіндігін тексеріңіз. Қайталама карточка жасау кейіннен құжаттарды ресімдеу кезінде қойманы таңдауды қиындатуы мүмкін.
Егер жүйе мекенжай деректерінің сәйкессіздігі туралы хабарласа, виртуалды қойма карточкасын ашып, оның деректемелерін объект туралы өзекті мәліметтермен салыстырыңыз. Қолжетімді өзгерістерді енгізгеннен кейін карточканы сақтап, мекенжайды қайта тексеріңіз және құжатпен жасалатын операцияны қайта орындаңыз. Мұндай бақылау ұйымның тіркеу немесе мекенжай деректері өзгергеннен кейін ерекше маңызды.
ЭШФ АЖ және виртуалды қойма: ТІЖ-ді қалай ресімдеу керек
ТІЖ-ді ресімдегенге дейін бухгалтер операцияның түрін және ондағы ұйымның рөлін анықтауы қажет. Содан кейін тауарды, таңдалған виртуалды қойманы, қозғалыс бағытын және құжаттың басқа да міндетті деректемелерін тексеру керек.
Құжаттың валютасы операцияның түрі және ТІЖ ресімдеу қағидаларының қолданыстағы редакциясының талаптары ескеріле отырып таңдалады. Егер тиісті өріс нысанда көзделсе, ТІЖ-дегі мән операция соның негізінде ресімделетін құжаттың мәліметтеріне сәйкес келуі керек.
ЭШФ АЖ-да нысанды толтыру және сақтау құжатты ресімдеу аяқталғанын білдірмейді. ТІЖ жіберілгеннен кейін өңдеу нәтижесін, жүйе берген тіркеу нөмірін және құжаттың ағымдағы мәртебесін тексеру қажет. Жобаны жүйе қабылдап, тіркеген құжаттан ажырату керек.
Егер құжат өңдеуден өтпесе, ұйым профилін, қойма карточкасын, мекенжайды, тауар туралы мәліметтерді және міндетті өрістердің толтырылуын ретімен салыстырып тексеріңіз. Егер қате объектінің немесе тауардың карточкасына байланысты болса, тиісті бастапқы деректерді түзетіп, содан кейін құжатты қалыптастыруды немесе жіберуді қайталаңыз.
Есепке алу жүйесімен интеграциялау кезіндегі ЭШФ және виртуалды қойма
Виртуалды қоймамен жұмыс ЭШФ АЖ веб-интерфейсі арқылы немесе есепке алу жүйесімен реттелген деректер алмасу арқылы орындалуы мүмкін. Қолжетімді операциялардың құрамы, авторлану тәсілі және деректерді беру тәртібі ЭШФ АЖ мүмкіндіктерімен және қолданылатын интеграциямен айқындалады.
Автоматтандырылған деректер алмасу кезінде бухгалтер есепке алу жүйесінен берілетін мәліметтерді: ұйымды, қойманы, мекенжайды, тауар деректерін және құжат деректемелерін бақылауы қажет. Сондай-ақ ЭШФ АЖ-дағы өңдеу нәтижесін тексеру керек, өйткені есепке алу бағдарламасынан деректердің жіберілуі ТІЖ-дің тіркелгенін әлі растамайды.
Тексерудің практикалық тәртібі мынадай болуы мүмкін:
- есепке алу жүйесіндегі және ЭШФ АЖ-дағы қойма карточкаларын салыстыру;
- объект атауы мен мекенжайының өзектілігін тексеру;
- сәйкессіздік болған кезде өзгертуге қолжетімді мәліметтерді түзету;
- деректер алмасуды немесе құжатты жіберуді қайталау;
- ТІЖ мәртебесін және тіркеу нөмірінің бар-жоғын тексеру.
Жекелеген салалар үшін арнайы ақпараттық жүйелер және мәліметтер алмасудың жекелеген қағидалары қолданылуы мүмкін. Мұндай тәртіпті тиісті қағидаларда тікелей көрсетілген қатысушылар мен операциялар ғана қолданады. Деректер алмасудың салалық тетігін ЭШФ АЖ-дың барлық пайдаланушыларына автоматты түрде қолдануға болмайды.
Құжатты жібермес бұрын бухгалтер нені тексеруі керек
ТІЖ-ді ресімдегенге дейін қысқаша бақылау тексеруін жүргізген жөн:
- тауар ТІЖ ресімдеу көзделген операцияларға жата ма;
- осы операция үшін «Виртуалды қойма» модулі қажет пе;
- операциядағы ұйымның рөлі дұрыс айқындалған ба;
- ұйым профилі мен қойма дұрыс таңдалған ба;
- карточка мәліметтері нақты объектіге сәйкес келе ме;
- тауар деректері операция бойынша құжаттармен сәйкес келе ме;
- міндетті өрістер дұрыс толтырылған ба;
- жіберілгеннен кейін тіркеу нөмірі алынды ма;
- ЭШФ АЖ-да құжатқа қандай мәртебе берілді.
ТІЖ ресімдеу міндетін айқындау үшін ТІЖ ресімдеу қағидаларының қолданыстағы редакциясын және онда көзделген тізбелерді пайдалану керек. Есепке алу бағдарламасының баптаулары және бұрын қолданылған тәртіп нақты тауар мен операцияға қойылатын талаптарды тексеруді алмастырмайды.
Сұрақтар мен жауаптар
ЭШФ АЖ-дағы виртуалды қойма дегеніміз не? — Бұл байланысты электрондық құжаттарды ресімдеу кезінде тауарлар, оларды сақтау орындары және қозғалысы туралы мәліметтерді көрсетуге арналған ЭШФ АЖ модулі.
ЭШФ виртуалды қоймасын қалай құруға болады? — Ұйымның профиліне кіріп, «Виртуалды қойма» модулін ашып, объект карточкасын құру және сұратылған деректемелерді толтыру қажет. Пайдаланар алдында мекенжайды тексеріп, қойманың құжатта таңдау үшін қолжетімді екеніне көз жеткізіңіз.
Неліктен қойма мекенжайына байланысты құжат жіберілмейді? — Виртуалды қойма карточкасындағы мекенжайды объектінің өзекті деректерімен салыстырыңыз. Қолжетімді өзгерістерді енгізгеннен кейін карточканы сақтап, операцияны қайталаңыз.
ТІЖ ресімдеу қашан аяқталды деп есептеледі? — Жіберілгеннен кейін ЭШФ АЖ құжатты өңдегеніне, оған тіркеу нөмірін бергеніне және тиісті мәртебені көрсеткеніне көз жеткізу қажет. Сақталған жоба ресімдеудің аяқталғанын растамайды.
Виртуалды қоймамен есепке алу жүйесі арқылы жұмыс істеуге бола ма? — Егер ЭШФ АЖ және есепке алу жүйесі қолдаса, реттелген деректер алмасуды пайдалануға болады. Бұл ретте бухгалтер берілген мәліметтер мен құжатты өңдеу нәтижесін бақылауы қажет.
Дереккөздер
ТІЖ ресімдеу және олардың құжат айналымы қағидалары
Астық нарығына қатысушыларға арналған пилоттық жоба қағидалары