Веб-касса және ФДО дегеніміз не
Іс жүзінде веб-касса деп интернетке қосылған құрылғы арқылы бақылау-касса машинасымен жұмыс істеуге арналған бағдарламалық шешімді атайды. Салық кодексінде «бақылау-касса машинасы» термині қолданылады. Қазақстанда ақшалай есеп айырысу кезінде тікелей белгіленген ерекшеліктерді қоспағанда, моделі касса машиналарының тізіліміне енгізілген, деректерді тіркеу және (немесе) беру функциясы бар БКМ қолданылады (ҚР СК 110-бабы).
Бухгалтер үшін БКМ-нің өзін, веб-кассаның пайдаланушылық интерфейсін және фискалдық деректер операторын ажырата білу маңызды. Бағдарлама кассирге есеп айырысуды ресімдеуге және чек қалыптастыруға көмектеседі, ал деректерді беру функциясы тауарларды өткізу, жұмыстарды орындау және қызметтер көрсету кезінде жүргізілген ақшалай есеп айырысулар туралы мәліметтерді қабылдауды, сақтауды және салық органдарына беруді қамтамасыз етеді (ҚР СК 111-бабы).
Сондықтан «веб касса» және «веб онлайн касса» деген сұраулар әдетте БКМ-мен жұмыс істеуге арналған бағдарламалық шешімдерге қатысты болады. Алайда қолайлы интерфейс немесе есепке алу бағдарламасымен интеграцияның болуы өздігінен Салық кодексі талаптарының сақталғанын растамайды. Ақшалай есеп айырысумен байланысты қызмет басталғанға дейін БКМ есепке қойылуға тиіс. Оның моделі касса машиналарының тізіліміне енгізілуге, ал есеп айырысу кезінде сатып алушыға төленген сомаға чек берілуге тиіс (ҚР СК 111-бабы).
Егер ұйым веб-кассамен 1С арқылы жұмыс істеуді жоспарласа, оны қоспас бұрын кассалық шешімнің қолданылатын конфигурациямен және оның редакциясымен үйлесімділігін тексеру қажет. Сондай-ақ есепке алу жүйесінен кассаға қандай мәліметтер берілетінін, чектің қалыптастырылуын кім бақылайтынын және бухгалтер сату туралы деректерді кассалық құжаттармен қалай салыстыратынын алдын ала айқындау керек.
Веб онлайн касса 2026 жылы мәліметтерді қалай береді
БКМ қолдану деректерді тіркеу және (немесе) беру функциясы бар касса машиналарынан мәліметтерді қабылдау мен сақтауды, сондай-ақ осы мәліметтерді салық органдарына беруді қамтиды. Бұл тауарларды өткізу, жұмыстарды орындау және қызметтер көрсету кезінде жүргізілген ақшалай есеп айырысулар жөніндегі деректерге қатысты (ҚР СК 111-бабы).
Деректерді тіркеу және (немесе) беру функциясы бар БКМ-ді есепке қоюды, тіркеу карточкасының мәліметтерін өзгертуді және есептен шығаруды салық органы фискалдық деректер операторының мәліметтері негізінде жүзеге асырады. Деректерді беру функциясы жоқ БКМ үшін салықтық өтініш негіз болады (ҚР СК 111-бабы).
Осылайша, ФДО есеп айырысулар туралы мәліметтерді беруге ғана қатыспайды. Оның мәліметтері деректерді тіркеу және (немесе) беру функциясы бар БКМ-ге қатысты салық органының тіркеу әрекеттерін жүзеге асыруына да негіз болады. Бухгалтер кассаны қосу кезінде пайдаланылатын мәліметтердің салық төлеушінің нақты деректеріне және БКМ пайдаланылатын орынға сәйкестігін бақылауы керек.
Жалпы тәртіп деректерді беретін БКМ қолдануды көздейді. Егер қызмет жалпыға ортақ телекоммуникациялар желісі жоқ жерде жүргізілсе, ақшалай есеп айырысу кезінде деректерді бермейтін БКМ қолданылады (ҚР СК 110-бабы). Бұл арнайы қағида дәл осындай желі жоқ орынға байланысты және интернет уақытша істемей қалған кезде жұмыс істеудің жалпы тәсілі болып саналмайды.
Салық кодексінде БКМ қолданудан босатудың жекелеген жағдайлары да көзделген. Мысалы, Кодексте белгіленген тәртіппен арнайы мобильді қосымша арқылы есеп айырысуды жүзеге асыратын тұлға оны қолданудан босатылған (ҚР СК 110-бабы). Мұндай қосымша бөлек реттеледі және оны кез келген веб-кассаға немесе мобильді кассалық сервиске автоматты түрде теңестіруге болмайды.
Бухгалтер жұмыс басталар алдында нені тексеруі керек
Веб-кассаны таңдауды есеп айырысудың жұмыс схемасынан бастаған дұрыс. Төлемнің қайда қабылданатынын, есеп айырысуды кім ресімдейтінін, кассирдің қандай құрылғыда жұмыс істейтінін және сату туралы мәліметтердің есепке алу жүйесіне қалай түсетінін айқындау керек. Шешім құрамында БКМ-нің нақты қай моделі қолданылатынын бөлек анықтау қажет.
Іске қоспас бұрын мыналарды тексерген жөн:
- БКМ моделі касса машиналарының тізіліміне енгізілген бе;
- БКМ ақшалай есеп айырысумен байланысты қызмет басталғанға дейін есепке қойылған ба;
- таңдалған БКМ үшін деректерді тіркеу және (немесе) беру функциясы көзделген бе;
- тіркеу карточкасының мәліметтері бизнестің нақты деректеріне және касса пайдаланылатын орынға сәйкес келе ме;
- тауар, жұмыс немесе қызмет үшін төленген сомаға чек қалыптастырыла ма;
- кассалық шешім қолданылатын 1С конфигурациясы мен редакциясын қолдай ма;
- есеп айырысуларды, қайтаруларды ресімдеуге және жіберуді күту мәртебесіндегі құжаттарды бақылауға кім жауап береді;
- бухгалтер есепке алу жүйесіндегі мәліметтерді, чектерді және операциялардың берілуі туралы деректерді қалай салыстырады.
Бұл тексерулер БКМ қолдануға қойылатын негізгі талаптарға байланысты: модель тізілімге енгізілуге, касса есепке қойылуға, чектің мазмұны белгіленген талаптарға сәйкес келуге, ал тіркеу мәліметтеріне енгізілетін өзгерістер көзделген тәртіппен ресімделуге тиіс (ҚР СК 111-бабы).
Қосқаннан кейін бақылау операциясын жүргізген пайдалы: есеп айырысуды ресімдеу, төленген сомаға чектің қалыптастырылғанына көз жеткізу және мәліметтердің берілу мәртебесін тексеру. Егер операцияның мәртебесі түсініксіз болса, алдымен алғашқы чектің қалыптастырылған-қалыптастырылмағанын анықтау қажет. Мұндай тексерусіз сол сатуды қайта ресімдеу кассалық құжаттардың қайталануына және салыстырып тексеру кезінде алшақтықтардың туындауына әкелуі мүмкін.
Салық төлеуші бақылау-касса машиналарын қолдану кезінде қойылатын талаптарды сақтауға міндетті (ҚР СК 36-бабы). Сондықтан ішкі жұмыс тәртібін алдын ала бекіткен орынды: жауапты қызметкерлерді, мәртебелерді бақылау тәртібін және техникалық ақау кезіндегі әрекеттерді айқындау керек. Мұндай регламент бухгалтерге есепке алу қатесін кассалық сервистің немесе деректерді берудің ақауынан ажыратуға көмектеседі.
Веб касса: қосылғаннан кейінгі жұмыс және мерзімдер
Іске қосқаннан кейін бухгалтерге бастапқы баптау ғана емес, тұрақты бақылау қажет. 1С-тегі сатуларды, қалыптастырылған чектерді және деректердің берілуі туралы мәліметтерді салыстыру керек. Қайтаруларға, күші жойылған немесе аяқталмаған операцияларға, сондай-ақ ұзақ уақыт бойы жіберуді күту мәртебесінде тұрған чектерге ерекше назар аудару қажет.
Салық кодексінің келтірілген нормаларында нақты компанияны веб-касса сервисіне қосудың бірыңғай техникалық мерзімі белгіленбеген. Бұл ретте БКМ ақшалай есеп айырысумен байланысты қызмет басталғанға дейін есепке қойылуға тиіс (ҚР СК 111-бабы). Демек, қосу жөніндегі ұйымдастыру кестесін төлем қабылдау басталған кезде касса есепке қойылып, чек беруге дайын болатындай етіп құру қажет.
Бизнес деректері немесе кассаны пайдалану параметрлері өзгерген кезде тіркеу карточкасының қандай мәліметтері өзгертілуге жататынын бағалау қажет. Деректерді тіркеу және (немесе) беру функциясы бар БКМ үшін салық органы мұндай өзгертуді ФДО мәліметтері негізінде жүзеге асырады (ҚР СК 111-бабы). Сондықтан операторға берілген деректер мен бухгалтерия пайдаланатын мәліметтер өзара сәйкестендірілуге тиіс.
Касса жұмысын тоқтатқан кезде бағдарламаны жоюмен немесе сервиске қолжетімділікті өшірумен ғана шектелмеу маңызды. Салық кодексінде, атап айтқанда, ақшалай есеп айырысумен байланысты қызмет тоқтатылған, салық төлеуші таратылған немесе қызметін тоқтатқан, техникалық ақау болған, модель тізілімнен шығарылған не жарамды модель жаңасына ауыстырылған жағдайларда БКМ-ді есептен шығару көзделген (ҚР СК 111-бабы).
Жиі қойылатын сұрақтар
«Веб касса ФДО» сұрауы нені білдіреді? — Әдетте бұл БКМ-мен жұмыс істеуге арналған, ақшалай есеп айырысулар туралы мәліметтер фискалдық деректер операторы арқылы берілетін бағдарламалық шешім туралы айтылады. Құжаттарда және есепке қою кезінде сервистің коммерциялық атауына ғана емес, БКМ моделіне және оның сипаттамаларына бағдарлану керек.
Веб касса мен веб онлайн касса әртүрлі шешімдер ме? — Іздеу сұрауларында бұл тіркестер көбінесе синоним ретінде қолданылады. Іс жүзінде БКМ моделін, оның тізілімде болуын, есепке қойылуын, деректерді беру функциясын, қолжетімді кассалық операцияларды және есепке алу жүйесімен үйлесімділігін салыстыру қажет.
Веб-кассамен 1С арқылы жұмыс істеуге бола ма? — Бұл нақты кассалық шешімнің мүмкіндіктеріне және қолданылатын 1С конфигурациясына байланысты. Үйлесімділікті, деректер алмасу тәртібін және қолдау көрсетілетін операциялардың тізбесін есеп айырысу басталғанға дейін айқындау керек.
Мәліметтер берілмесе, не істеу керек? — Алдымен чектің қалыптастырылғанын, оның мәртебесін, интернет байланысын және кассалық сервистің күйін тексеру қажет. Есеп айырысуды қайта ресімдемес бұрын алғашқы чек жасалып қойған, бірақ оның мәртебесі әлі жаңартылмаған жағдайдың жоқтығына көз жеткізу керек.
БКМ қашан есепке қойылуға тиіс? — Ақшалай есеп айырысумен байланысты қызмет басталғанға дейін. Деректерді тіркеу және (немесе) беру функциясы бар БКМ-ді салық органы ФДО мәліметтері негізінде есепке қояды (ҚР СК 111-бабы).
Деректерді бермейтін БКМ қолдануға бола ма? — Салық төлеуші мұндай БКМ-ді жалпыға ортақ телекоммуникациялар желісі жоқ жерде ақшалай есеп айырысуды жүзеге асырған кезде қолданады (ҚР СК 110-бабы).
Дереккөздер
Қазақстан Республикасының Салық кодексі: 36-бап «Салық төлеушінің (салық агентінің) құқықтары мен міндеттері».
Қазақстан Республикасының Салық кодексі: 110-бап «Бақылау-касса машинасын қолдану жөніндегі жалпы ережелер».
Қазақстан Республикасының Салық кодексі: 111-бап «Бақылау-касса машинасын қолдану».