2026 жылы 1С-тегі сатып алу шарт талаптары мен қабылданған есепке алу тәртібі ескеріле отырып, нақты шаруашылық операцияны растайтын құжаттар бойынша рәсімделеді. ҚР СК-нің 833, 837–839-баптары сатып алуларды 1С-ке енгізу тәртібін белгілемейді: олар ҚҚС асып кеткен сомасын қайтарудың өтпелі тәртібін және инвестициялық келісімшарттар мен келісімдер бойынша жекелеген талаптардың сақталуын реттейді.
1С-тегі сатып алуды қалай рәсімдеуге болады
Рәсімдеу тәртібі ұйымның не сатып алғанына байланысты: қайта сатуға арналған тауар, материалдар, қызмет, жабдық немесе басқа актив. Жұмыс реті мынадай болуы мүмкін:
- Жеткізушінің құжатын алу және тексеру.
- Контрагенттің карточкасын табу, ал ол болмаған жағдайда бұрыннан бар деректерді қайталамай, жаңасын жасау.
- Нақты жеткізілімге қатысты шартты таңдау.
- Сатып алу нысанасына сәйкес келетін операция түрімен түсім құжатын жасау.
- Жеткізушінің құжаттары бойынша номенклатураны, санын, құнын және салық деректемелерін толтыру.
- Құжатты өткізу және операцияның есепте көрсетілуін тексеру.
- Электрондық құжаттар мен банктік төлем болған кезде оларды рәсімделген түсіммен салыстыру.
Мәзірдегі нақты жол конфигурацияға, релизге және интерфейс баптауларына байланысты. «Қазақстанға арналған бухгалтерияның» 3.0.74.x және «Қазақстанға арналған жалақы және персоналды басқарудың» 3.1.37.x өзекті релиздері үшін командалардың орналасуын құжаттың мақсаты мен нақты базада қолжетімді бөлімдерге қарай анықтау керек.
Шартқа ерекше назар аудару қажет. Егер бір контрагентпен жеткізілімдер, өткізу және ретро-бонус туралы келісім рәсімделсе, әрбір операция тиісті келісімнің мазмұны ескеріле отырып көрсетіледі. Шарттың түрі мен есеп айырысу параметрлері әмбебап үлгі бойынша емес, конфигурацияның қолжетімді баптаулары мен мәміленің нақты талаптарына сәйкес таңдалады.
Түсімді өткізгеннен кейін мыналарды тексеріңіз:
- жеткізуші мен шарттың операция бойынша құжаттарға сәйкестігін;
- номенклатура мен өлшем бірліктерінің дұрыс таңдалғанын;
- саны мен құнының жеткізуші құжаттарына сәйкестігін;
- есепке алу шоттары мен талдаманың дұрыс анықталғанын;
- сол құжаттың қайталап енгізілмегенін;
- түсімнің, төлемнің және электрондық құжаттардың бір шаруашылық операцияға қатысты екенін.
Егер өткізу нәтижесі сатып алу мазмұнына сәйкес келмесе, алдымен операция түрін, номенклатура карточкасын, шартты, есепке алу шоттарын және есеп саясатының баптауларын тексереді. Бастапқы деректерді түзеткеннен кейін құжатты қайта өткізіп, оның қозғалыстарын қайтадан бақылау керек. Қолмен түзету оның негізі түсінікті әрі ұйым қабылдаған есепке алу тәртібінде тіркелген жағдайда ғана қолданылады.
1С-тегі сатып алушылар: олардың жеткізушілерден айырмашылығы неде
«1С-тегі сатып алушылар» сұрауы сатып алуға емес, сатуға қатысты. Бір ұйым бір мезгілде контрагенттен тауар немесе қызмет сатып алып әрі оған оларды сата алады, алайда түсім мен өткізу әртүрлі шаруашылық операциялар болып табылады және тиісті құжаттармен рәсімделеді.
Контрагент карточкасында қайталанатын жазбаларға жол бермеу маңызды. Жаңа элементті жасамас бұрын атауы мен сәйкестендіру деректерін тексеріңіз. Қайталанатын жазбалар есеп айырысуларды салыстырып тексеруді қиындатады: бір ұйымның берешегі мен айналымдары бірнеше карточка арасында бөлініп қалуы мүмкін.
Егер контрагентпен бірнеше келісім қолданылса, шарт нақты операцияның мазмұнына қарай таңдалады. Жеткізілім, сату және ретро-бонус бір тараппен рәсімделген күннің өзінде бөлек бақылауды талап етуі мүмкін. Құжат пен талдаманы таңдауға контрагенттің сатып алушы немесе жеткізуші ретіндегі үйреншікті рөлі ғана емес, операция талаптары мен оны растайтын құжаттар негіз болады.
Құжатты өткізер алдында нақты операция бойынша қай тараптың берешегі бар екенін, есеп айырысудың қай шартқа жататынын және құжат валютасының келісім талаптарына сәйкестігін тексерген жөн. Бұл талдамалық есепте сатып алу мен сату бойынша есеп айырысуларды араластырмауға көмектеседі.
1С:Бухгалтерияны және сервистерді сатып алу
Бағдарламаны сатып алғанда шешімнің құрамын, пайдаланушылар санын, деректерді көшіру, жаңарту, оқыту және интеграциялау қажеттілігін алдын ала анықтау керек. Лицензиялардан бөлек, ұсынысқа платформаны орнату, базаны баптау, бастапқы деректерді көшіру, электрондық құжат айналымын қосу және кейінгі сүйемелдеу кіруі мүмкін.
Мұндай жұмыстардың құнын бір әмбебап баға тізімі бойынша анықтау мүмкін емес: ол таңдалған жеткізілімге, базаның көлеміне, пайдаланушылар санына, көшірілетін деректердің құрамына, пысықтаулар мен интеграцияларға байланысты. Сондықтан лицензиялардың, жұмыстар мен сервистердің бағасын әр қызметтің құрамы мен нәтижесін көрсете отырып, коммерциялық ұсыныста немесе шартта бекіту керек.
Электрондық құжат айналымы үшін қосылатын функциялар тізбесін, ұйымдар санын, пайдаланушылардың құқықтарын, алмасу тәртібін және баптау көлемін бөлек келісу қажет. Жұмыстар басталғанға дейін есепке алу жүйесінен қандай құжаттар жіберіліп, қабылданатынын, электрондық құжатты базадағы операциямен салыстыруға кім жауапты екенін және сәйкессіздіктердің қалай түзетілетінін анықтау керек.
Сатып алар алдында коммерциялық ұсыныс сұратып, мыналарды жазбаша бекітіңіз:
- конфигурация мен редакцияның атауын;
- лицензиялардың жиынтығы мен түрін;
- жұмыс орындарының санын;
- деректерді көшірудің құрамы мен форматын;
- қосылатын сервистердің тізбесін;
- жаңарту және сүйемелдеу тәртібін;
- пайдаланушыларды оқыту көлемін;
- жұмыстарды орындау мерзімдерін;
- нәтижені қабылдау өлшемшарттарын;
- әр кезеңнің құны мен қосымша жұмыстардың талаптарын.
Жеткізілімнің пайдаланылатын конфигурациямен және релизбен үйлесімділігін бөлек бекітіңіз. Егер базада пысықтаулар болса, жаңарту немесе көшіру алдында олардың қайсысы сақталуға тиіс екенін және жүйе өзгергеннен кейін олардың жұмысын кім тексеретінін анықтау қажет.
1С-те НҚ сатып алу
Ұйым негізгі құрал ретінде есепке алатын объектіні сатып алу тек түсім құжатын енгізуді қамтымайды. Бухгалтер объектінің мақсатын анықтап, шығындар бойынша құжаттарды жинауы, пайдалануға дайын болғаннан кейін есепке қабылдауды рәсімдеуі және ұйымның есеп саясатына сәйкес кейінгі есепке алу параметрлерін толтыруы керек.
Іс жүзіндегі реттілік бірнеше кезеңді қамтиды:
- Жабдықтың немесе басқа объектінің сатып алынуын жеткізуші құжаттары бойынша көрсету.
- Объектіні пайдалануға дайындауға байланысты шығыстар жөніндегі құжаттарды тексеру.
- Бұрыннан бар жазбаның қайталануына алдын ала жол бермей, объект карточкасын жасау.
- Объект пайдалануға дайын болғаннан кейін оны есепке қабылдауды рәсімдеу.
- Құнын, бөлімшені, материалдық жауапты тұлғаны және амортизация параметрлерін тексеру.
- Есеп деректерін шартпен, жүкқұжаттармен, актілермен және объектіні сатып алу мен дайындау жөніндегі басқа құжаттармен салыстыру.
Егер жабдық келіп түскенімен, әлі пайдалануға дайын болмаса, түсім мен есепке қабылдауды бір күнмен механикалық түрде біріктіруге болмайды. Күндер мен құжаттар операцияның нақты реттілігін көрсетуге тиіс.
Нақты командалар мен бөлім атаулары 1С конфигурациялары мен редакцияларында әртүрлі болады. Егер база пысықталған болса, біртектес объектілерді жаппай енгізер алдында бір операцияны рәсімдеп, оның қозғалыстарын тексеріп, содан кейін ғана қалған деректерді енгізуді жалғастырған жөн.
ҚР СК-нің 837–839-баптары 2026 жылғы 1 қаңтарға дейін жасалған жекелеген инвестициялық келісімшарттар мен келісімдерге қатысты. Инвестициялық басым жобалар мен инвестициялық міндеттемелер туралы келісімдер бойынша тиісті келісімшарттарда көзделген талаптар бапта белгіленген шектерде сақталады (ҚР СК-нің 837-бабы). Инвестициялар туралы келісімдер үшін салық салу талаптары мен салық заңнамасының тұрақтылығына кепілдік келісімнің қолданылу мерзімі аяқталғанға дейін сақталады (ҚР СК-нің 838-бабы). Шикізат пен материалдарды импорттау кезінде ҚҚС-тан босату ҚР СК-нің 839-бабында тікелей көрсетілген жағдайда тиісті инвестициялық келісімшарттың қолданылу мерзімі аяқталғанға дейін сақталады (ҚР СК-нің 839-бабы). Бұл ережелер ұйымда тиісті келісімшарт немесе келісім болған кезде ғана ескеріледі.
Жиі қойылатын сұрақтар
1С-те сатып алуларды қалай өткізуге болады? — Жеткізушінің құжаты бойынша түсім жасаңыз, контрагент пен шартты таңдаңыз, тауарларды, қызметтерді немесе активтерді толтырыңыз, содан кейін құжатты өткізіп, қозғалыстарды тексеріңіз. Команданың атауы конфигурацияға, релизге және база баптауларына байланысты.
Бір контрагентті әрі сатып алушы, әрі жеткізуші ретінде пайдалануға бола ма? — Иә, егер бұл бір ұйым болса. Бұл ретте сату және сатып алу операциялары әртүрлі құжаттармен рәсімделеді және мәміленің мазмұнына сәйкес келетін шарттарға жатқызылады.
Ретро-бонусы бар жеткізу шартын қалай есепке алуға болады? — Түсім жеткізілім құжаттары бойынша, ал ретро-бонус жеке келісімнің талаптары немесе шарттың тиісті ережелері мен растайтын құжаттар бойынша көрсетіледі. Шарттың түрі мен көрсету тәсілі пайдаланылатын конфигурацияның қолжетімді мүмкіндіктерін ескере отырып таңдалады.
НҚ сатып алудың әдеттегі тауар түсімінен айырмашылығы неде? — Негізгі құрал объектісі келіп түскеннен кейін ол пайдалануға дайын болған кезде есепке қабылдау рәсімделіп, кейінгі есепке алу параметрлері толтырылады. Қайта сатуға арналған тауар сатып алудың басқа мақсаты ескеріле отырып көрсетіледі.
1С:Бухгалтерияны сатып алар алдында нені тексеру керек? — Конфигурацияны, редакцияны, пайдаланушылар санын, лицензиялар жиынтығын, деректерді көшіруді, жаңартуды, сүйемелдеуді, сервистерді, оқытуды және енгізу құнын тексеріңіз. Жеткізілімнің, жұмыстардың құрамын және қабылдау өлшемшарттарын жазбаша бекітіңіз.
ҚР СК бағдарламада сатып алуды рәсімдеу тәртібін реттей ме? — Көрсетілген ҚР СК-нің 833, 837–839-баптары мұндай тәртіпті белгілемейді. 833-бап 2026 жылғы 1 қаңтарға дейін берілген ҚҚС асып кеткен сомасын қайтару туралы өтініштер мен талаптарды қараудың өтпелі тәртібін айқындайды (ҚР СК-нің 833-бабы), ал 837–839-баптар инвестициялық келісімшарттар мен келісімдер бойынша жекелеген талаптардың сақталуына арналған.
Дереккөздер
- ҚР СК 2026, 833-бап — 2026 жылғы 1 қаңтарға дейін ұсынылған ҚҚС асып кеткен сомасын қайтару туралы салықтық өтініштер мен талаптарды қарау жөніндегі өтпелі ережелер.
- ҚР СК 2026, 837-бап — 2026 жылғы 1 қаңтарға дейін жасалған инвестициялық басым жоба мен инвестициялық міндеттемелер туралы келісімдердің талаптарын сақтау.
- ҚР СК 2026, 838-бап — 2026 жылғы 1 қаңтарға дейін жасалған инвестициялар туралы келісімнің талаптарын сақтау.
- ҚР СК 2026, 839-бап — 2026 жылғы 1 қаңтарға дейін жасалған жекелеген инвестициялық келісімшарт бойынша шикізат пен материалдар импортын ҚҚС-тан босатуды сақтау.